III SA/Wr 313/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 4 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C P o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2009 r. w sprawie ze skargi C P na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2009 r. wydanym przez referendarza sądowego odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym domagał się "odrzucenia w całości postanowienia referendarza sądowego". Z informacji zawartych przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe razem z [...], a łączny ich dochód z tytułu świadczeń [...] wynosi [...] zł. Dodał, że przeniósł na "[...]" gospodarstwo [...] z zastrzeżeniem dożywotniego korzystania z [...] i [...]. Nadto poinformował, że "nieruchomość, która nie została sprzedana, została wydzierżawiona na [...] lat". Zarządzeniem z dnia [...] r. wezwano skarżącego do przedłożenia zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych przez niego i osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, dochodów za ostatnie dwa miesiące; przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącego i osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące; udzielenia informacji, czy skarżący korzysta z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego; oświadczenia, czy skarżący korzysta z pomocy osób trzecich; wyjaśnienia, czy skarżący ponosi koszty swojego utrzymania, a jeżeli tak, to wezwać do szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków (opłaty, żywność, lekarstwa, spłata kredytów, inne); wyjaśnienia, czy oprócz dochodów z tytułu [...] skarżący ma również inne źródła dochodów - w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w pismach z dnia [...] i [...] r. skarżący podał, że wpis sądowy w kwocie [...] zł uiścił na rachunek Sądu. Dodał, że jego [...] została pozbawiona środków do życia wskutek [...]. Umowę dzierżawy zawarł na okres od [...] r. do [...] r. Ze znajdującego się w aktach dowodu wpłaty wynika, że w dniu [...] r. skarżący uiścił w kasie Sądu kwotę [...] zł wskazując, że jest to opłata sądowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie – przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie natomiast z art. 243 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie przez stronę z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącego jego sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy. Przede wszystkim skarżący nie udokumentował w sposób należyty swojej sytuacji finansowej przez dołączenie np. wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, czy zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów. Mimo wezwania Sądu skarżący nie wyjaśnił także, czy pokrywa koszty utrzymania zajmowanych przez siebie pomieszczeń (jeżeli zajmuje pomieszczenia na podstawie umowy dożywocia, to koszty te powinna- zgodnie z przepisami regulującymi umowę dożywocia - art. 908 §1 kc – pokrywać osoba, która nabyła nieruchomość); nie wyjaśnił również, czy oprócz [...] ma inne źródła dochodów (np. z tytułu dzierżawy [...], o której wspomina we wniosku); ponadto nie przedstawił i nie udokumentował swoich niezbędnych, stałych, miesięcznych wydatków. Zaznaczyć również trzeba, iż dochody skarżącego i jego [...] mają charakter stały ([...] zł), a ich wysokość przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Podkreślić także należy, że skarżący w dniu [...] r. uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł. Podsumowując powyższe wywody zdaniem Sądu sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyjęcia, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych, a także kosztów ustanowienia adwokata. W konsekwencji na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.