III SA/Wr 313/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z siostrą, a łączny ich dochód z tytułu świadczeń rentowych wynosi 2.113 zł. Dodał, że przeniósł na "spadkobierczynię" gospodarstwo rolne z zastrzeżeniem dożywotniego korzystania z jednego pokoju i kuchni. Nadto poinformował, że nieruchomość, która nie została "sprzedana", została wydzierżawiona na 10 lat. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącego swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone mu w dniu 29 czerwca 2009 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Ze znajdującego się w aktach dowodu wpłaty KWT nr 282 wynika, że w dniu 30 czerwca 2009 r. skarżący uiścił w kasie tut. Sądu kwotę 200 zł wskazując, że jest to opłata sądowa. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, w szczególności, że w dniu 30 czerwca 2009 r. skarżący w rzeczywistości ww. wpis sądowy uiścił. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie przedłożył zaświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego przez siebie i swoją siostrę; nie wyjaśnił czy pokrywa koszty utrzymania zajmowanych przez siebie pomieszczeń (jeżeli zajmuje pomieszczenia na podstawie umowy dożywocia, to koszty te powinna- zgodnie z przepisami regulującymi umowę dożywocia [art. 908 §1 kc]- pokrywać osoba, która nabyła nieruchomość); nadto- nie wskazał czy uzyskuje wsparcie finansowe od osób trzecich lub z pomocy społecznej; nie wyjaśnił czy posiada rachunki bankowe i ruchomości o wartości przekraczającej 300 €; nie wyjaśnił również czy prowadzi gospodarstwo rolne i w jakiej wysokości czerpie dochody z dzierżawy gruntów, o której wspomina we wniosku; ponadto nie przedstawił i nie udokumentował swoich niezbędnych, stałych, miesięcznych wydatków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.