III SA/Wr 317/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant st. specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 czerwca 2025 r. nr UP-415/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 maja 2025 r. nr 882/2025. Zaskarżoną decyzją z dnia 18 czerwca 2025 r. nr UP – 414/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS), działając na podstawie art. 83 ust. 4 w związku z art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 13 maja 2025 r. nr 882/2025 o odmowie umorzenia K. B. (dalej: skarżący, strona) należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 93.968,08 zł. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy wnioskiem z dnia 3 lutego 2025 r. skarżący zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu składek wskazując, na trudną sytuację zdrowotną swoją i żony. Wskazał, że ma guza mózgu - kilkucentymetrowego zwapniałego oponiaka, który wchodzi w pień mózgu i przez to jest nieoperowalny. Gdy guz zacznie rosnąć rokowania są niepewne. Skarżący wskazał, że żona choruje na schizofrenię paranoidalną, nie pracuje, zajmuje się swoją niepełnosprawną matką i pobiera świadczenie opiekuńcze w wysokości 3.000 zł. Na utrzymaniu rodziny pozostaje 10-letni syn. Skarżący wskazał, że obecnie pracuje w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Dolnośląskiego, lecz nie wie jak długo będzie pracować ze względu na bóle głowy i problemy z pamięcią. Strona oświadczyła, że ostatnie badanie rezonansem wykazało, że guz urósł. Skarżący wniósł, że w przypadku gdy umorzenie nie będzie możliwe to prosi o rozłożenie zaległości na raty, bowiem po zajęciu komorniczym na życie całej rodziny pozostaje 600 zł. Po przeprowadzeniu postępowania opisaną wyżej decyzją z dnia 13 maja 2025 r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek, uznając, że nie wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r Nr 141, poz. 1365 ze zm. – dalej rozporządzenie). Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ zaskarżoną decyzja utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ opierając się na materiale dowodowym, w tym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, wyjaśnił, że prowadząc działalność gospodarczą skarżący zobowiązany był odprowadzać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na własne ubezpieczenia. ZUS ustalił, że skarżący wyrejestrował działalność gospodarczą 1 października 2017 r. i jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i uzyskuje z tego tytułu dochód w wysokości 6.000 zł netto. Skarżący nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy. Prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i małoletnim synem. Żona pobiera świadczenie opiekuńcze ze względu na sprawowanie opieki nad chorą matką w kwocie 3000 zł i świadczenie w ramach programu "Rodzina 800+" w kwocie 800 zł miesięcznie. Ponosi stałe wydatki związane z utrzymaniem tj.: z tytułu miesięcznych opłat w kwocie 1800 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 200 zł. ZUS wskazał, że zgodnie z informacjami zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym skarżący pełni funkcje Prezesa zarządu w dwóch spółkach z o.o. Jest właścicielem na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m² i współwłaścicielem na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w co do 2/8 udziału lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m² w O. Jest właścicielem samochodu osobowego T. z 2016 r. Organ nie stwierdził, że zachodzą wobec strony przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek w żądanym przez stronę zakresie na podstawie art. 28 u.s.u.s. Bowiem jak wskazał organ, art. 28 ust. 3 pkt 1 nie ma zastosowania z przyczyn oczywistych. Z kolei przypadki z ust 2, 4, 4b, 4c nie zachodzą, ponieważ nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Dalej, jak wywodził organ określona w ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. przesłanka nie zachodzi, ponieważ wysokość niepłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Podczas postępowania zastosowano środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego i wynagrodzenia za pracę. W okresie ostatnich sześciu miesięcy wyegzekwowano kwotę 8.950 zł. Organ wyjaśnił również, że ze względu na to, iż nie zachodzą wobec strony przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, nie jest możliwe pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym przez stronę zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W dalszej części uzasadnienia organ uznał, że przesłanki opisane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, nie mają zastosowania w stosunku do skarżącego, ponieważ nie prowadzi on już działalności gospodarczej. Odnosząc się do przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia organ wskazał, że skarżący ma 56 lat, pracuje i osiąga dochód około 6000 zł miesięcznie. Pełni funkcje Prezesa zarządu w dwóch spółkach.. Zdaniem organu skarżący nie udowodnił, że nie ma możliwości uregulowania należności z tytułu składek. Nie korzysta z pomocy społecznej. Łączny dochód kształtuje się na poziomie wyższym od minimum socjalnego. Nie zalega z opłatami. Na tym etapie nie można wykluczyć, że skarżący nie będzie w stanie uregulować zadłużenia wobec ZUS. Z kolei wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia obwarowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego czy członka jego rodziny, ale również skutkiem tej choroby, która objawia się pozbawieniem możliwości uzyskania dochodu przez te osoby. Z przekazanych akt sprawy wynika, że przedłożona dokumentacja medyczna nie potwierdza, aby skarżący był osobą niezdolną do pracy zarobkowej. I brak jest dokumentów, z których wynikałoby, że obecnie pozostaje w stałym leczeniu. Zdaniem organu umorzenie zobowiązań publicznoprawnych w tym przypadku byłoby przedwczesne i naruszałoby interes publiczny oraz zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego przez nieprawidłowe i niezgodne z prawdą ustalenia faktyczne stanu zdrowia, sytuacji materialnej i osobistej skarżącego, a w szczególności nieuwzględnieniu nieuleczalnej choroby skarżącego mogącej skutkować w każdej chwili śmiercią oraz choroby psychicznej żony skarżącego. Podkreślił, że pełni funkcję prezesa zarządu w 2 spółkach ale firmy te nie prowadzą żadnej działalności a nie stać go na zamknięcie tych spółek bo jest to kosztowne. Nie może podjąć dodatkowe zatrudnienia z uwagi na stan zdrowia swój i żony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje; Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że narusza ona i decyzja ją poprzedzająca prawo w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia. Zastrzeżenia Sądu budzi bowiem dokonana w zaskarżonej decyzji ocena niektórych przesłanek umorzenia wskazanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Materialnoprawną podstawą umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzji art. 28 u.s.u.s. Wskazany przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s. przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ust. 2 tej ustawy zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Ponadto, należności z tytułu składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w cytowanym na wstępie rozporządzeniu. Przepis § 3 ust. 1 ww. aktu stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w następujących przypadkach: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tego rodzaju ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego, nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Sądowej kontroli legalności takiej decyzji podlega zaś prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast o tym, czy składki powinny być umorzone, czy też nie, rozstrzyga organ administracji publicznej. W ocenie Sądu, ZUS dokonał prawidłowej analizy okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. W sprawie nie budzi wątpliwości, że nie zaistniała żadna z podstaw całkowitej nieściągalności należności skarżącego z tytułu składek. Zdaniem Sądu, organ w sprawie nie dokonał jednak rzetelnej i wnikliwej analizy sytuacji skarżącego biorąc pod uwagę jego aktualną sytuację materialną i finansową pod kątem wystąpienia przesłanki wskazanej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Rozważając, czy konieczność spłaty zadłużenia wpłynie negatywnie na możliwość zaspakajania przez skarżącego niezbędnych potrzeb życiowych organ odniósł się do kryterium minimum socjalnego. Wskazał, że skarżący ma 56 lat, pracuje i osiąga dochód około 6000 zł miesięcznie. Pełni funkcje Prezesa zarządu w dwóch spółkach. Nie korzysta z pomocy społecznej. Organ wskazał, że "podany wyżej łączny dochód, a nawet w postaci samego tylko wynagrodzenia skarżącego za pracę kształtuje się na poziomie wyższym od minimum socjalnego". Zdaniem ZUS na tym etapie nie można wykluczyć, że skarżący nie będzie w stanie uregulować zadłużenia wobec ZUS. Zatem, w ocenie ZUS, dochód skarżącego plasuje się na poziomie wyższym od wskazanej kwoty minimum socjalnego, co pozwala na stwierdzenie, że nie można uznać zaistnienia sytuacji ubóstwa i egzystencja skarżącego pozostaje niezagrożona. Poziom minimum socjalnego jest kształtowany w oparciu o dane GUS i pewne statystyczne założenia dotyczące ponoszonych wydatków, wobec czego organ powinien zawsze, jeśli nawet traktuje to kryterium jako wzorzec, dokonywać oceny możliwości finansowych strony z uwzględnieniem szczególnych okoliczności indywidualizujących jej sytuację materialną, a także zdrowotną. Przykładem takich okoliczności są zwiększone wydatki na ochronę zdrowia, konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków dla osoby chorej, a które nie są brane pod uwagę w wartościach statystycznych, ale istotnie mogą rzutować na faktyczne możliwości finansowe strony w konkretnym przypadku. Ponadto należy wskazać, że w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu składek, zdaniem Sądu, nie może być jednak wystarczające samo stwierdzenie, że dochód skarżącego kształtuje się na poziomie wyższym od ustalonego minimum socjalnego. Sama koncepcja minimum socjalnego oparta jest o założenie, że chodzi o kwotę, która zabezpieczy istotne, podstawowe potrzeby. Organ w każdej indywidualnej sprawie musi ocenić, czy środki, którymi faktycznie dysponuje strona można uznać za wystarczające na zaspokojone jej zindywidualizowanych i niezbędnych potrzeb, w tym zatem tych wskazanych przez skarżącego, jak również tych koniecznych jak np. na zakup żywności, środków higieny, ubrań. O ile zatem sięgnięcie przez organ porównawczo do kryterium minimum socjalnego należy ocenić jako - co do zasady - uzasadnione, to wyprowadzenie z niego rzetelnych wniosków wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności indywidualnych sprawy, mogących rzutować na odmienności sytuacji od statystycznej i dokonania w tym zakresie analizy. W sprawie ZUS nie wziął pod uwagę, że z osiąganego dochodu, poza kosztami związanymi z eksploatacją mieszkania tj. czynszu i opłatami eksploatacyjnymi skarżący musi zaspokoić wszystkie podstawowe potrzeby życiowe, w tym m.in. wydatki na żywność, ubrania czy higienę osobistą, które to wydatki organy pominęły. Podkreślenia wymaga, że skarżący przedstawiając w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, poszczególne stałe miesięczne wydatki (czynsz - 1800 zł i opłaty eksploatacyjne – 200 zł) podał w tym względzie takie informacje, jakie obejmował formularz, w którym nie uwzględniono wydatków na: żywność, odzież i środki czystości, higieny osobistej. Konstrukcja tego formularza nie może, w ocenie Sądu, determinować zakresu istotnych ustaleń faktycznych dokonywanych w prowadzonym przez organ postępowaniu. Wskazać należy, że w oparciu o art. 77 § 4 k.p.a. organ, jako fakt powszechnie znany, powinien był uwzględnić okoliczność, iż w skład kosztów zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wchodzą przede wszystkim koszty wyżywienia, a także koszty ubrania, środków czystości i higieny. Organ w każdej indywidualnej sprawie musi zatem ocenić, czy środki, którymi faktycznie dysponuje strona można uznać za wystarczające na zaspokojone jej (zindywidualizowanych) niezbędnych potrzeb, w tym zatem tych wskazanych przez skarżącego, jak również tych koniecznych. Nie kwestionując utrwalonego już w orzecznictwie poglądu, zgodnie z którym w postępowaniu toczącym się wskutek złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa ciężar wykazania, że zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie, podkreślić należy, że powyższe nie zwalnia organu z obowiązku prowadzenia postępowania w taki sposób, który zapewni należyte i sprawne ustalenie stanu faktycznego z poszanowaniem m.in. zasady informowania (art. 9 k.p.a), wyrażającej się w konieczności informowania strony o okolicznościach prawnych i faktycznych mających wpływ na realizację jej praw i obowiązków oraz czuwaniu, by osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielaniu im w tym celu niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Organ powinien ze szczególną starannością realizować powyższą zasadę w sytuacji, gdy strona nie jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. ZUS powinien współdziałać ze stroną w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli (por. wyrok WSA w Krakowie z 16 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 866/22, CBOSA). Ponadto organ powinien podejmować wszelkich czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) jak i zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Wnioskowy charakter postępowania nie zwalnia organu z działania z urzędu. Podkreślić trzeba, że z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wyraźnie wynika, że należy ocenić m.in. stan majątkowy, aby ustalić, czy zapłata nie pociągnie dla strony (jej rodziny) zbyt ciężkich skutków, w tym nie pozbawi strony możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tym samym obowiązkiem organu jest każdorazowo rozważyć, czy zapłata należności nie doprowadzi do tych niekorzystnych skutków, bo właśnie taki stan z punktu widzenia interesu publicznego nie jest pożądany. Dodać przy tym należy, że przy wyłożeniu i zastosowaniu zwrotu normatywnego: "zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych" trzeba przyjąć, że nie chodzi tu tylko o zachowanie standardu minimum koniecznego do przeżycia, ale o minimalnie godziwy poziom życia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 8 kwietnia 2021 r., I SA/Rz 140/21, CBOSA). Ponadto przy ocenie tej przesłanki należy także wziąć pod uwagę, czy trudności płatnicze osoby zobowiązanej mają charakter okresowy, czy też trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. W ocenie Sądu, w sprawie nie została również właściwie rozważona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, związana z istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podkreślić także trzeba, że ZUS nie wziął pod uwagę, że skarżący wskazywał na trudną sytuację zdrowotną swoją i żony. Wskazał, że ma guza mózgu - kilkucentymetrowego zwapniałego oponiaka, który wchodzi w pień mózgu i przez to jest nieoperowalny. Gdy guz zacznie rosnąć rokowania są niepewne. Skarżący wskazał, że żona choruje na schizofrenię paranoidalną, nie pracuje. W zakresie oceny tej przesłanki organ skupił się w zasadzie wyłącznie na kwestii uzyskiwania przez skarżącego dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę, uznając, że w tej sytuacji omawiana przesłanka nie zachodzi. Nie odniósł się zaś do podnoszonego przez skarżącego faktu nieuleczalnej choroby i pogarszającego się stanu zdrowia, który w każdym momencie może uniemożliwić skarżącemu pracę. Trzeba jednak wskazać, że w przytoczonym przepisie mowa jest o możliwościach uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności, nie zaś o możliwości uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu. Zatem organ w ramach oceny omawianej przesłanki winien rozważyć, czy stan zdrowia skarżącego i jego żony pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności np. możliwości uzyskania dodatkowego dochodu ponad otrzymywaną kwotę wynagrodzenia za pracę. Tych okoliczności organ w ogóle nie badał, co było wynikiem skrótowego potraktowania przywołanej wyżej przesłanki. W świetle powyższego, Sąd uznał, że organ naruszył przepisy procesowe - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., gdyż nie ustalił i nie ocenił wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności, które to naruszenie niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. Ponadto organ uwzględni, że skarżący na rozprawie podniósł, że przyjmuje leki i regularnie musi wykonywać badania związane ze stanem zdrowia w tym rezonans magnetyczny wykonywany czasami w prywatnych przychodniach. Zatem konieczne będzie ustalenie, czy i jakie wydatki ponosi skarżący w związku z tą okolicznością. Organ powinien wyjaśnić także okoliczność, czy żona skarżącego, która cierpi na schizofrenię paranoidalną ponosi wydatki na leczenie czy profesjonalną psychoterapię. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.