III SA/Wr 318/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Henryka Łysikowska Sędzia WSA Marcin Miemiec po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C J S o wyłączenie sędziego NSA A M od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 318/08 w sprawie ze skargi C J S na zarządzenie W G B w przedmiocie powołania M B na funkcję organu SPZAOZ w B postanawia: wniosek oddalić. Skarżący na rozprawie w dniu [...] r. wniósł o wyłączenie sędziego A M od rozpoznania sprawy z jego skargi na opisane w osnowie postanowienia zarządzenie W G B. W złożonym następnie pisemnym uzasadnieniu wniosku wskazał, że żądanie jego wynika z dotychczasowego procedowania w sprawie, w tym oddalenia jego wniosków dowodowych oraz zachowania sędzi na rozprawach z udziałem skarżącego, w szczególności w dniu [...] r., które to zachowanie zdaniem wnioskodawcy wskazuje na brak bezstronności i obiektywizmu. Wnioskodawca podniósł, że sędzia, której wyłączenia się domaga zwracała się do niego w sposób agresywny, co deprymowało wnioskodawcę, a nadto godziło w jego godność osobistą i pozostawało w sprzeczności z zasadą łagodnego i uprzejmego traktowania stron postępowania. Zarzucił również, że zaprotokołowano ostrzeżenie, iż powtórne naganne zachowanie wnioskodawcy (które zdaniem strony nie miało miejsca), będzie prowadziło do usunięcia skarżącego z sali. To zdaniem wnioskodawcy dowodzi, że sędzia godziła się na ewentualność wydania orzeczenia bez udziału strony, a wiec bez jej wysłuchania i przy pozbawieniu możliwości przytaczania faktów, składania wniosków dowodowych i replik na wypowiedzi strony przeciwnej. Stosownie do wywodów strony, sam ten fakt jest wystarczający dla uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego. Postanowieniem z dnia 15 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego, wywodząc, że w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na powyższe orzeczenie, postanowieniem z dnia 15 lipca 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że sąd pierwszej instancji winien przed wydaniem rozstrzygnięcia ustalić, czy okoliczności wskazywane przez skarżącego w jego sprawie, mogą być przyczyną wyłączenia sędziego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny – rozpoznając ponownie wniosek o wyłączenie sędziego po uchyleniu poprzedniego postanowienia – związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze, jak również zebrany w sprawie materiał dowodowy, Sąd rozpoznał ponownie wniosek strony, badając, czy okoliczność wskazana przez skarżącego w jego sprawie, może być przyczyną wyłączenia sędziego. Według art. 19 p.p.s.a. Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. W rozpoznawanej sprawie C J S wniósł o wyłączenie sędziego A M, wskazując, że zachowanie sędziego na rozprawie w dniu [...] r., polegające na oddaleniu jego wniosków dowodowych, oraz agresywnym i deprymującym stronę zachowaniu (w szczególności stwierdzenie, że skarżący ma 30 sekund na złożenie wniosków, bo zostanie mu odebrany głos), dowodzi negatywnego nastawienia sędziego do osoby skarżącego i uzasadnia wątpliwości co do bezstronności takiego sędziego przy orzekaniu. Odnośnie pierwszej ze wskazanych przez skarżącego okoliczności podnieść należy, że oddalenie wniosków dowodowych strony, w żadnym przypadku nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Decyzja taka podejmowana jest zawsze przez sąd na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w odniesieniu do konkretnej sprawy, a kontrola jej zasadności odbywa się jedynie w drodze zaskarżenia rozstrzygnięcia kończącego postępowanie – przez sąd wyższej instancji. Uzasadnienie żądania wyłączenia sędziego jego negatywną oceną złożonych przez stronę wniosków dowodowych, nie może zasługiwać na akceptację. W orzeczeniach wydanych na gruncie art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że subiektywne przekonanie strony co do stronniczości sędziego nie może stanowić podstawy do jego wyłączenia od orzekania, bowiem uwzględnianie tak popartych żądań stron, mogłoby prowadzić w konsekwencji do paraliżowania sprawności postępowania sądowego, podczas gdy instytucja wyłączenia sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. post NSA z dnia 22 lutego 2008 r. II FZ 60/08, post. NSA z dnia 17 lutego 2009 r. II FZ 51/09). Natomiast druga z podnoszonych przez skarżącego okoliczności - zachowanie sędziego na rozprawie w dniu [...] r., wskazującego na stronniczość i niechęć do strony, nie zostało przez wnioskodawcę nawet uprawdopodobnione. W protokole rozprawy znajduje się zapis o kilkukrotnym upominaniu strony przez Przewodniczącą składu orzekającego, aby ograniczał swe wypowiedzi do konkretnych wniosków oraz zapis o odebraniu głosu stronie, wobec nieuwzględnienia wcześniejszych uwag Przewodniczącej. Obszerne zapisy protokołu wskazują na fakt licznego zgłaszania różnorodnych wniosków przez skarżącego. Z protokołu wynika, że wszystkie wnioski zostały przez Sąd wysłuchane i rozstrzygnięte. Z protokołu nie wynika zaś, aby Przewodnicząca zachowywała się w stosunku do skarżącego "agresywnie". Skarżący złożył co prawda wniosek o sprostowanie i uzupełnienie protokołu rozprawy, jednakże dokonał tego w dniu [...] r. (data nadania przesyłki), a zatem po upływie tygodnia od złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. W ocenie składu rozpoznającego wniosek, żądanie uzupełnienia i sprostowania protokołu dokonane zostało właśnie na potrzeby uzasadnienia wniosku o wyłączenie sędziego. Na marginesie można jedynie wskazać, że wniosek ten również został rozstrzygnięty negatywnie. Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNCP 1972, nr 3, poz. 55). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r. SK 53/04 podkreślił, że wyłączenie sędziego powinno następować w takich sytuacjach, "które mogłyby prowadzić do powstania, o ile nie u samej strony (na co wskazuje orzecznictwo), to co najmniej u obiektywnego, zewnętrznego obserwatora, uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego". W rozpoznawanej sprawie, wbrew subiektywnemu poglądowi skarżącego, obiektywnie uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego nie występują. Sąd nie dostrzegł istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy, stanowiących podstawę do wyłączenia z mocy ustawy. Skarżący również nie uprawdopodobnił, aby w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.