III SA/Wr 319/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Przewodniczący, Sędziowie Sędziowie, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku A. C. (dalej: skarżący, zobowiązany, strona) na podstawie wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny tytułu wykonawczego. W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z tytułu nadpłaty/nadwyżki w podatkach. Zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanemu w dniu [...] stycznia 2020 r. W dniu [...] lutego 2020 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo skarżącego z [...] lutego 2020 r. zatytułowane jako: "Skarga", w którym wskazał, że wnosi skargę na zajęcie egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego, po dokonaniu analizy treści w/w pisma zobowiązanego oraz okoliczności faktyczno-prawnych w sprawie uznał, że przedmiotowe pismo należy rozpatrzyć jako skargę na czynność egzekucyjną oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, objętego w/w tytułem wykonawczym. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Skarbowego oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty/nadwyżki w podatkach. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu [...] lutego 2020 r. Pismem z [...] marca 2020 r. skarżący wniósł zażalenie od powyższego postanowienia. Przesyłka zawierająca zażalenie została nadana w placówce pocztowej w dniu [...] marca 2020 r. Postanowieniem z [...] maja 2020 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 134 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - zwanej dalej k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. - zwanej dalej u.p.e.a.). W uzasadnieniu wskazał, że zakwestionowane przez zobowiązanego postanowienie z dnia [...] lutego 2020 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2020 r. zostało skutecznie doręczone stronie w trybie art. 42 k.p.a. w dniu [...] lutego 2020 r., co potwierdza podpis zobowiązanego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Organ II instancji podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny prawidłowo pouczył stronę o przysługującym jej środku zaskarżenia ze wskazaniem siedmiodniowego termin do jego wniesienia. Ustawowy termin do złożenia zażalenia upływał w dniu [...] marca 2020 r. Zobowiązany nadał zażalenie w placówce pocztowej w dniu [...] marca 2020 r., tj. z dwudniowym uchybieniem terminu. Nie złożył przy tym wniosku o przywrócenie terminu. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. Zarzucił, że organ błędnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, gdyż zostało ono złożone prawidłowo w oparciu o pouczenie organu. Podkreślił, że termin zbiegł się z wprowadzonymi ograniczeniami związanymi z COVID-19. Wskazał na wysokie ryzyko zdrowotne, na jakie się narażał wnosząc kolejne pisma w sprawie. Zaznaczył, że znajduje się w grupie wysokiego ryzyka zakażenia tym wirusem i musi zachować daleko idącą ostrożność w miejscach publicznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 134 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (§ 1). Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (§ 2). W myśl art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (tj. w Rozdziale 11 "Zażalenia") do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Jak stanowi natomiast art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Mając na uwadze treść powyższych regulacji należy wskazać, że podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza postępowanie wstępne, w trakcie którego organ ten podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in., czy środek odwoławczy został wniesiony z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie tych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie (zażalenie) wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania (zażalenia) merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, lecz postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia), zgodnie z art. 134 k.p.a. (w przypadku zażalenia - w zw. z art. 144 k.p.a.). W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że regulacja ustanowiona w art. 134 k.p.a. wyznacza zakres postępowania organu odwoławczego, określanego mianem wstępnego, rozpoczynającego działania organu wyższego stopnia od badania zaistnienia formalnych przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy dany środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak wystąpienia formalnych przesłanek odwołania (zażalenia) to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie dwuinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu odwoławczego zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 738/19, LEX nr 2748549). Należy również podkreślić, że tylko prawomocne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) może uzasadniać merytoryczne rozpatrzenie odwołania (zażalenia) wniesionego po upływie ustawowego terminu. W razie przekroczenia terminu organ odwoławczy nie bada zatem odwołania (zażalenia) pod kątem merytorycznym, lecz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest bowiem zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie stwierdził, że zażalenie skarżącego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2020 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu. Postanowienie organu I instancji zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu [...] lutego 2020 r. Dowodem na to jest znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru przedmiotowego postanowienia, z treści którego wynika, że odbiór przesyłki listowej potwierdził własnoręcznym podpisem skarżący. W konsekwencji ustawowy siedmiodniowy termin, przewidziany na wniesienie zażalenia rozpoczął swój bieg [...] lutego 2020 r. i upłynął [...] marca 2020 r. Tym samym wnosząc przedmiotowe zażalenie dopiero [...] marca 2020 r. (co wynika z pieczęci umieszczonej na kopercie, w której została nadana przesyłka) skarżący uchybił powyższemu terminowi. Zgodnie bowiem z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Prawidłowo zatem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie art. 134 i art. 144 w zw. z art. 18 u.p.e.a. stwierdził, iż zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2020 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący wnosząc zażalenie na postanowienie organu I instancji nie zawarł przy tym wniosku o przywrócenie terminu. Jak już wyżej wskazano, na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) w każdym przypadku, gdy takie uchybienie miało miejsce. Warunkiem wydania takiego postanowienia jest w pierwszej kolejności bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję (postanowienie) wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, bowiem bieg terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) rozpoczyna się dopiero wtedy, gdy doręczenie było prawidłowe, co w niniejszej sprawie nie może budzić żadnych wątpliwości. Uchybienie terminu jest przy tym okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Uchybienie terminu nie podlega żadnym ocenom, ani stopniowaniu skali tego naruszenia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej był zobowiązany stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przywołane powyżej regulacje prawne, orzekając o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Odpowiadając na argumentację skargi, należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie, jak słusznie podkreślił organ w odpowiedzi na skargę, w okresie od dnia doręczenia skarżącemu postanowienia organu I instancji ([...] lutego 2020 r.) do dnia upływu terminu do złożenia zażalenia ([...] marca 2020 r.) nie obowiązywały jeszcze żadne ograniczenia związane z COVID-19. Dopiero od dnia [...] marca 2020 r. obowiązywał w Polsce stan zagrożenia epidemicznego, a od [...] marca 2020 r. – stan epidemii. W konsekwencji w okresie, kiedy biegł termin do złożenia zażalenia, nie obowiązywały żadne ograniczenia na terenie kraju, które utrudniałyby wniesienie tego środka zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na postawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., skargę oddalił.