III SA/Wr 32/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie W. G., skarżący do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swojego żądania podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, aktualnie przebywa w zakładzie karnym, gdzie nie jest zatrudniony za wynagrodzeniem, nie posiada środków pieniężnych, z jego gospodarstwa rolnego prowadzona jest egzekucja komornicza z tytułu zadłużenia między innymi wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu obowiązku alimentacyjnego na kwotę 8.000 zł. Wraz z wnioskiem skarżący przedłożył do akt sprawy kserokopię zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w W. z dnia 10 grudnia 2010 r., zgodnie z którym skarżący posiada na koncie depozytowym kwotę 3.197,85 zł, natomiast do własnej dyspozycji - kwotę 2,83 zł. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Stosownie do brzmienia art. 239 pkt 1) lit. e ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W sprawie, przedmiotem skargi W. G. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, wskazaną w powołanym przepisie art. 239 pkt 1) lit. e ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie ma zatem z mocy ustawy (podkreślenie referendarza sądowego) obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego postępowanie dotyczące jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w określonym na formularzu wniosku zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowe, i w konsekwencji, na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3) w zw. z art. 258 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, umorzyć. Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło wyraz w punkcie 2. postanowienia. Rozpoznaniu podlegał zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W odniesieniu do tej części wniosku, tj. ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu, na uwagę zasługuje przede wszystkim art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w świetle którego do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych mają odpowiednie zastosowanie przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku strony skarżącej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 2) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłacenia usług profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W ocenie referendarza sądowego sytuacja życiowa i materialna skarżącego, świadczy o wystąpieniu w sprawie obiektywnego braku możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego (zastępstwa procesowego) i przemawiają za uwzględnieniem rozpoznawanego wniosku. Skarżący z powodu osadzenia w zakładzie karnym nie uzyskuje aktualnie dochodów. Posiadaną przez niego kwotę pieniężną, złożoną na koncie depozytowym traktować natomiast należy jako środki pozwalające na poniesienie kosztów koniecznego utrzymania po ewentualnym zwolnieniu z zakładu karnego, na które składa się również, w sytuacji życiowej skarżącego, koszt zaspokojenia dochodzonych od niego wierzytelności. Nadto uwzględnić należy to, że wnioskodawca nie posiada innych zasobów majątkowych stanowiących potencjalne źródło pozyskiwania środków pieniężnych na ponoszenie kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika z wyboru w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w punkcie 1. sentencji.