III SA/Wr 326/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [---] nr [---] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego; 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący, po wyroku oddalającym skargę na wskazaną w sentencji decyzję, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata uzasadniając, że brak stałego miejsca zamieszkania oraz kwoty, które uzyskuje z pracy dorywczej nie wystarczają mu na utrzymanie rodziny – żony i trójki dzieci w wieku szkolnym (-- lat). Wskazał, że taka sytuacja trwa od 10 lat, gdy po wypadku, w którym złamał kręgosłup, bank wypowiedział umowę kredytową i zlicytował dom. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku poza rowerem "Super-Bike", który obecnie służy do rehabilitacji. Małżonkowie nie uzyskują żadnych stałych dochodów. Do wniosku załączone zostały zaświadczenia, że skarżący i jego żona nie składali zeznań podatkowych o uzyskanych przychodach za 2010 r. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższe okoliczności zostały wykazane. Rodzina skarżącego, w której jest trójka dzieci w wieku szkolnym, nie posiada stałych źródeł dochodów. Jedynym źródłem utrzymania są środki uzyskiwane przez wnioskodawcę z pracy dorywczej. Jak wskazał skarżący – w budżecie domowym brak jest wystarczających środków na utrzymanie rodziny. Dodać trzeba, że w celu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, wzięte zostały pod uwagę również okoliczności faktyczne ustalone przez organ administracyjny w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, które potwierdzają trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Przy czym podkreślić w tym miejscu należy, że przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowym nie są tożsame z tymi, które były przedmiotem badania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zarówno informacje przedstawione na urzędowym formularzu wniosku, jak i wynikające z akt administracyjnych i sądowych sprawy, w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, były wystarczające i nie budziły wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy. Uzasadniało to odstąpienie od żądania przedstawienia dodatkowych dokumentów i oświadczeń na podstawie art. 255 p.p.s.a. Wskazane wyżej okoliczności w pełni wypełniają przesłanki przyznania prawa w pełnym żądanym zakresie, to jest zarówno przez zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Niemniej, co do zakresu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, to na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e/ p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, która skarży działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z regulacji tej wynika zatem, że wnioskodawca, wnosząc skargę na decyzję wydaną w przedmiocie odmowy przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników, był i pozostaje zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi z mocy samego prawa. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. W związku z powyższym, prawo pomocy należało przyznać w zakresie częściowym przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., natomiast postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych umorzyć, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Końcowo wyjaśnić należy, że w żądaniu wniosku skarżący zakreślił jednocześnie ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Mając jednak na uwadze, iż w ramach prawa pomocy może zostać ustanowiony tylko jeden pełnomocnik, jego ostatecznego wyboru, w zakresie żądania wniosku, dokonał rozpoznający niniejszy wniosek Referendarz sądowy.