III SA/Wr 330/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Józef Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Maciej Guziński, Małgorzata Malinowska-Grakowicz, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi D M na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie S L z dnia [...] r.( nr. [...]); II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L na rzecz strony skarżącej 100 (sto) złotych kosztów postępowania; III. orzeka, że postanowienia wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. - po rozpatrzeniu zażalenia D. M. na postanowienie S. L. z dnia [...] r. (Nr [...]) odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wezwania o usunięcie naruszenia prawa w sprawie zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu - utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne postanowienie, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przypomniało, że D. M. wystąpił do S. L. o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu, powołując się na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. i uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego. S. odmówił zwrotu żądanej opłaty (pismo z dnia [...] r., Nr [...]) i pouczył wnioskodawcę o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od otrzymania pisma. Postanowieniem z dnia [...] r. ([...]) Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę D. M., uznając, że wniesiono ją bez uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] r. skarżący wezwał S. do usunięcia prawa w sprawie zwrotu opłaty za kartę pojazdu uzasadniając, że działa tak na podstawie wspomnianego postanowienia WSA i w związku z błędnym pouczeniem przez organ o trybie zaskarżania czynności S. Jednakże S. pozostawił pismo skarżącego bez rozpoznania stwierdzając, że zostało ono wniesione po upływie czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pismo z dnia 23 grudnia 2008 r.). Z kolei wnioskodawca wystąpił o przywrócenie wspomnianego terminu i ponowił wniosek o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu (pismo z dnia [...] r.). S. wezwał wnioskodawcę o wyjaśnienie czy jego wniosek należy traktować jako podanie o przywrócenie terminu do złożenia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Wnioskodawca potwierdził, że oczekuje przywrócenia tego właśnie terminu. Postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...]) S. L. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu uznając, że wniosek o przywrócenie wspomnianego terminu został złożony po upływie siedmiodniowego liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 k.p.a.), a przywrócenie terminu do złożenia prośby o przewrócenie terminu jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu zażalenia D. M., nie znalazło podstaw do wzruszenia postanowienia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem wniosku strony o przywrócenie terminu jest termin określony w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego. Według tego przepisu, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Ponieważ wezwanie do usunięcia naruszenia prawa strona złożyła w dniu [...] r., przeto - zdaniem Kolegium - "niewątpliwie nastąpiło to z uchybieniem czternastodniowego terminu, określonego przepisem art. 52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." Organ odwoławczy zauważył, że przyczyną opóźnienia było wadliwe pouczenie strony przez S. (w piśmie z dnia [...] r.) o możliwości złożenia skargi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma. Kolegium uznało, że fakt błędnego pouczenia o środku zaskarżenia powoduje brak winy strony w uchybieniu terminu, nie powoduje natomiast wstrzymania biegu czy też przesunięcia terminu dokonania czynności procesowej. Błędne pouczenie nie powoduje - według Kolegium - że wezwanie strony z dnia [...] r. nastąpiło z zachowaniem ustawowego terminu. W takiej sytuacji jedyną - zdaniem organu odwoławczego - możliwość uniknięcia negatywnych skutków uchybienia terminu stwarza wniosek o przywrócenie terminu, złożony z zachowaniem wymagań przewidzianych w art. 58 § 1 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie przyczyna uchybienia terminu - jaką było błędne, wywołane wadliwym pouczeniem przez S., przekonanie strony - trwała do dnia doręczenia skarżącemu odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w którym wyjaśniono zasady zaskarżania czynności materialno-technicznych. Należało zatem przyjąć, że w dniu doręczenia tego postanowienia strona dowiedziała o sposobie kwestionowania działań S. Jeżeli - według oświadczenia D. M. - strona odebrała postanowienie WSA na trzy dni przed wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] r., to złożenie prośby o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia prawa zawarte w piśmie z dnia [...] r. nastąpiło, zdaniem Kolegium, z uchybieniem siedmiodniowego, nieprzywracalnego terminu do złożenia takiej prośby (art. 58 § 3 k.p.a.). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu D. M. wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej. Skarżący wnioskował także "o stwierdzenie naruszenia prawa poprzez niesłuszne pobranie kwoty za wydanie dokumentów rejestracyjnych, tj. każdorazowo 500 zł zamiast 30 zł, i o zwrot kwoty [...] zł (wraz z odsetkami) przez S. P. w L." D. M. podkreślił, że wskutek błędnego pouczenia przez S. o sposobie zaskarżania działań tego organu, nie miał możliwości złożenia w terminie ani wniosku o przywrócenie terminu, ani wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Skoro wina leży po stronie organu administracji, który błędnie pouczył stronę, to - zdaniem skarżącego - nie może być mowy o niedotrzymaniu terminu przez stronę, gdyż błędy proceduralne popełnione przez urząd nie mogą powodować uchybienia terminu dla strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniając postanowienie administracyjne według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."), sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zaskarżone postanowienie nie może pozostać w zbiorze zgodnych z prawem rozstrzygnięć organów administracji publicznej, jako że zostało wydane wskutek nieprawidłowej wykładni art. 52 § 3 u.p.p.s.a. w kontekście ustalonego w sprawie stanu faktycznego, co w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 58 k.p.a., który nie powinien być stosowany w rozpoznawanym przypadku. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się w istocie do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku, gdy strona została wadliwie pouczona przez organ administracji publicznej o sposobie zaskarżenia aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a., i według uzyskanej informacji wniosła skargę do sądu administracyjnego bez wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 u.p.p.s.a.), a dopiero z doręczonego jej postanowienia sądu administracyjnego (odrzucającego skargę jako złożoną bez wyczerpania środków zaskarżenia) dowiedziała się o sposobie i terminie zaskarżenia aktu lub czynności i stosownie do informacji sądu wystąpiła - w terminie 14 dni od otrzymania postanowienia sądu - do organu o usunięcie naruszenie prawa, zachowała termin, o którym mowa w art. 52 § 3 u.p.p.s.a. Odpowiedź na tak sformułowane pytanie musi być twierdząca już choćby z tego powodu, że stronę postępowania administracyjnego nie mogą obciążać negatywne skutki prawne wynikłe z niewłaściwego działania lub zaniechania organów administracji publicznej. Według bowiem zasady ujętej w art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto organy te czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W kontekście tak skonstruowanej, fundamentalnej reguły postępowania administracyjnego (ignorantia iuris non nocet), nieprawidłowe pouczenie strony przez S. o środkach i terminach zaskarżania aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a. - co doprowadziło do odrzucenia skargi przez sąd administracyjny - nie mogło wywołać negatywnego dla strony skutku w postaci upływu czternastodniowego terminu do wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 u.p.p.s.a.). Jeżeli bowiem strona nie została należycie poinformowana o sposobie zaskarżenia aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a., wspomniany termin nie mógł rozpocząć swojego biegu wcześniej aniżeli z chwilą dowiedzenia się strony o powinności zachowania ustawowego trybu, w tym także terminu, kwestionowania działań organów władzy publicznej. Ponieważ wiadomość o tych okolicznościach strona skarżąca powzięła dopiero z lektury postanowienia sądu administracyjnego odrzucającego skargę, jako złożoną bez wyczerpania trybu przewidzianego w art. 52 § 3 u.p.p.s.a., przeto termin do wezwania organu do usunięcia prawa mógł rozpocząć swój bieg najwcześniej z chwilą doręczenia stronie skarżącej postanowienia sądu. W takiej sytuacji, skoro strona skarżąca już w trzy dni po otrzymaniu postanowienia sądu administracyjnego wezwała S. na piśmie do usunięcia naruszenia prawa, należało uznać, że w ustawowym terminie dokonała czynności niezbędnej do zaskarżenia aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a. Przy tak ustalonym stanie faktycznym sprawy nie było podstaw do uruchomienia - przewidzianej w art. 58 i 59 k.p.a. - instytucji przywrócenia terminu. Ponieważ wszczęte skargą D. M. postępowanie sądowe wykazało naruszenie przez organy administracji publicznej przepisów postępowania (art. 52 § 3 u.p.p.s.a. w zwi. z art. 9 i art. 58 k.p.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, należało - stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. - orzec jak w punkcie I sentencji. Podstawę prawną orzeczenia o kosztach stanowił art. 200 u.p.p.s.a., natomiast orzeczenie zawarte w punkcie III znalazło umocowanie w art. 152 u.p.p.s.a.