III SA/Wr 330/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Magdalena Jankowska – Szostak (sprawozdawca), Protokolant referent Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami usunięcia pojazdu oddala skargę w całości. Decyzją z [...] maja 2018 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.), art. 130a ust. 10h i ust. 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017, poz. 1260, dalej p.r.d, ustawa), po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej skarżący, strona), od decyzji Prezydenta Miasta J. z [...] września 2017 r. w przedmiocie nałożenia na A. K. i P. T. obowiązku zapłaty kwoty [...] zł tytułem obciążenia kosztami usunięcia, przechowywania i wyceny pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. po pierwsze uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, po drugie orzekło o zapłacie solidarnie przez A. K. oraz P. T. kwoty [...] zł tytułem kosztów usunięcia z drogi publicznej oraz przechowywania pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...]. Ustalono stan faktyczny, który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Dnia [...] lipca 2015 r. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...], wydanej przez funkcjonariusza Komendy Miejskiej Policji w J., pojazd marki [...] o nr rej. [...], którego właścicielem w dniu usunięcia był A. K. a użytkownikiem P. T., został odholowany z ul. [...] w J. na parking strzeżony przy ul. [...] z powodu naruszenia przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pojazd nie został odebrany przez właściciela w terminie 3 miesięcy od dnia usunięcia, pomimo prawidłowego powiadomienia go o obowiązku odbioru i skutkach jego zaniechania. W związku z nieodebraniem pojazdu w wymaganym przez prawo terminie Miasto J. (zgodnie z art. 130a ust 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym) wystąpiło do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. Sąd Rejonowy w J. Wydział I Cywilny orzekł o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Miasta J. Prawomocność postanowienia została stwierdzona [...] lutego 2016 r. W dniu [...] października 2016 r. pojazd został przekazany do stacji demontażu i zutylizowany. W konsekwencji decyzją Prezydenta J. z [...] marca 2017 r. orzeczono o zapłacie kosztów związanych z usunięciem z drogi, przechowywaniem i wyceną spornego pojazdu. Odwołując się skarżący wskazał, że w dniu [...] maja 2014 r. sprzedał przedmiotowy pojazd D. P., i wyjaśnił, że poinformowano o tym fakcie Starostę w dniu [...] marca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. [...] czerwca 2017 r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta J. w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją Prezydenta J. z [...] września 2017 r. ponownie orzeczono o zapłacie kosztów związanych z usunięciem z drogi, przechowywaniem i wyceną spornego pojazdu. Ponownie odwołując się skarżący wskazał, że organ pierwszej instancji powtórnie nie wypowiedział się co do całości materiału dowodowego pomijając kwestię umowy sprzedaży z [...] maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. orzekając o zapłacie solidarnie przez A. K. oraz P. T. kwoty [...] zł tytułem kosztów usunięcia z drogi publicznej oraz przechowywania pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...], w uzasadnieniu przywołało materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wskazując na art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Organ odwoławczy ponownie podkreślił, że do usunięcia pojazdu z drogi publicznej z powodu naruszenia przepisów Prawo o ruchu drogowym doszło. Użytkownikiem pojazdu w chwili wydania dyspozycji był P. T. , zaś właścicielem A. K. Właściciel został poinformowany o wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu i obowiązku odebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy pod rygorem wystąpienia do Sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. Pojazd nie został odebrany w wyznaczonym terminie, w konsekwencji czego doszło ostatecznie do wydania orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Miasta J. Organ odwoławczy wyjaśnił, że A. K. był uczestnikiem postępowania w przedmiocie przepadku przedmiotowego pojazdu i na żadnym etapie tego postępowania przed sądem powszechnym nie zgłosił zarzutów odnośnie prawa własności do pojazdu. Kolegium podkreśliło, że A. K. nie zawiadomił starosty o zbyciu pojazdu, co w myśl art. 78 p.r.d. powinien był uczynić. Kolegium podkreśliło jednak, że podstawowym, przesadzającym dowodem w tej sprawie jest prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w J., w którym Sąd orzekł przepadek spornego pojazdu oraz jednocześnie ustali, ze jego właścicielem był A. K. Kolegium wskazało na treść art. 365 §1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dodatkowo przywołało orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie, z którym postanowienie o przepadku pojazdu ma charakter prejudycjalny dla sprawy własności pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniło przyczyny wydania orzeczenia reformatoryjnego w rozpoznawanej sprawie wskazując, że decyzja pierwszoinstancyjna nie orzekała o solidarnej odpowiedzialności właściciela i użytkownika. Dodatkowo Prezydent J., zdaniem organu odwoławczego, błędnie określił okres za jaki naliczono koszt przechowywania pojazdu. SKO wskazało, że w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1959/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że rozstrzygnięcie o kosztach następuje po zakończeniu postępowania przed sądem powszechnym w sprawie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu i są to koszty powstałe do zakończenia postępowania. Zatem są to koszty wyliczone wyłącznie do dnia wydania prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o przepadku. Ustawodawca wyraźnie bowiem stwierdził, że chodzi o koszty poniesione do zakończenia postępowania, czyli postępowania o stwierdzenie przepadku samochodu na rzecz powiatu. Jest to zrozumiałe, gdyż od daty uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku właścicielem pojazdu jest powiat, a skoro tak, to nie ma żadnych podstaw, aby kosztami tymi obciążać osobę niebędącą już właścicielem pojazdu. Zatem biorąc pod uwagę, że do uprawomocnienia się postanowienia o przepadku pojazdu doszło w dniu [...] lutego 2016 r., a tym samym właścicielem pojazdu od tego dnia stał się Miasto J., tym samym poprzedni właściciele mogą ponosić koszty przechowywania pojazdu naliczone do dnia [...] lutego 2016 r., albowiem był to ostatni dzień, w którym byli oni właścicielem pojazdu. Na koniec SKO w J. podkreśliło, że przedstawiona przez odwołującego kserokopia umowy sprzedaży pojazdu stanowi tylko dokument prywatny i nie może podważyć ustaleń sądu powszechnego zawartych w prawomocnym orzeczeniu. Kolegium orzekając ponownie w tej sprawie zaznaczyło, że z powyższych powodów nie podziela stanowiska składu orzekającego SKO, wyrażonego w decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...]. A. K. nie zgodził się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia aktualnego stanu faktycznego w dacie orzekania, w szczególności błędne ustalenie, że w dacie usunięcia pojazdu, tj. [...] maja 2015 r. skarżący był właścicielem pojazdu marki [...] nr rej. [...], 2) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodu z umowy kupna - sprzedaży z dnia [...].05.2014 r., 3) art. 80 k.p.a. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji dokumentu w postaci umowy kupna - sprzedaży z dnia [...] maja 2014 r. 4) art. 130a ust. 10H i I ustawy z dnia 2 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez nałożenie na skarżącego A. K. obowiązku pokrycia kosztów usunięcia, przechowywania i wyceny wartości pojazdu od dnia usunięcia do dnia utylizacji przedmiotowego pojazdu, pomimo, że w dacie wydania decyzji usunięcia pojazdu skarżący nie był właścicielem pojazdu. Wskazując na przedstawione nieprawidłowości wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. W rozważaniach nad stanem prawnym i faktycznym sprawy Sąd przyjął , co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 130a ust. 10h i ust. 10i ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1990, zwana dalej ustawą, p.r.d.). Zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy: "Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i." Art. 130a ust. 10i ustawy stanowi, że: "Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h." Przypomnieć również należy, że w myśl art 130a ust. 10 ustawy: "Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu." Biorąc pod uwagę cytowany przepis należy wskazać, że starosta formułując wniosek do sądu cywilnego o orzeczenie przepadku pojazdu ustala właściciela pojazdu usuniętego z drogi. Dodatkowo zgodnie z art. 130a ust. 10e: "W sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego." Odnosząc się z kolei do przywołanej regulacji podkreślić trzeba, że sąd cywilny orzekając przepadek samochodu zobligowany jest zbadać wszystkie przesłanki do jego orzeczenia. Musi więc stwierdzić czy prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia i wyjaśnić czy powiadomienie zawierało pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Dodatkowo Sąd bada czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wymienione okoliczności, które sąd cywilny zobligowany jest przeanalizować wydając orzeczenie o przepadku wskazują, że każdorazowo orzeka on o przepadku samochodu wobec aktualnego właściciela pojazdu. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że właściciel przed wydaniem postanowienia o przepadku jest wielokrotnie informowany o okolicznościach sprawy w tym skutkach nieodebrania samochodu w zakreślonym przez prawo terminie. W rozpoznawanej sprawie prawomocnym (od dnia [...] lutego 2016 r.) postanowieniem z [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w J. Wydział I Cywilny orzekł przepadek na rzecz Miasta na prawach powiatu J. samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], zasądził od uczestnika postępowania A. K. na rzecz wnioskodawcy Miasta na prawach powiatu J. kwotę 40 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że: "Pismem z [...] września 2015 r. Komenda Miejska Policji skutecznie powiadomiła uczestnika postępowania, jako właściciela pojazdu o skutkach nieodebrania samochodu z parkingu strzeżonego.." Sąd stwierdził również, że "...odpis wniosku o orzeczenie przepadku wraz z odpisami załączników został skutecznie doręczony A. K. z zobowiązaniem do ustosunkowania się w terminie 14 dni na piśmie w dwóch egzemplarzach, pod rygorem uznania za przyznane twierdzeń wnioskodawcy. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru." Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Oznacza to, że inne sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej, rozstrzygające w sprawach innych niż karne (art. 365 § 2 k.p.c.) nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia, ale także nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych (P. Telenga, Komentarz aktualizowany do art. 365 K.p.c., Lex). W wyroku z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt IV CSK 67/12 Sąd Najwyższy wskazał, że związanie treścią prawomocnego orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 k.p.c., że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej, stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia. W konkretnym przypadku związanie to rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję - jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu. Wyrazem statuowanej tym przepisem prawomocności materialnej orzeczenia jest konieczność brania jej pod uwagę w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, która nie może podlegać już ponownemu badaniu (Lex nr 1231342). Dodatkowo należy przywołać rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2011 sygn. akt III CSK 161/10, zgodnie z którym określony w art. 365 k.p.c. zakres związania sądu treścią prawomocnego orzeczenia oznacza natomiast zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Moc wiążąca jest przedmiotem rozpoznania wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa, a kwestia rozstrzygnięcia wcześniejszym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Odnosi się ona, po pierwsze do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, i po drugie do waloru prawnego rozstrzygnięcia zawartego w treści orzeczenia. Skutkiem pozytywnym jest to, że rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu stwarza taki stan prawny, jaki z niego wynika, czyli sądy rozpoznające spór muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym zatem postępowaniu, w którym pojawi się ta sama kwestia, nie może być już badana. Związanie dotyczy sentencji wyroku i motywów w tych granicach, jakie stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia. W konsekwencji nikt nie może kwestionować faktu istnienia prawomocnego wyroku i jego treści. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyrokach z: 10 lutego 2010 , sygn. akt II PK 212/09, z 16 lipca 2009 r. sygn. akt I CSK 456/08 oraz w postanowieniu z 3 lutego 2010, sygn. akt II CSK 414/09. (Lex nr 785884). W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy Wydział I Cywilny w J. przyjął, że w myśl art. 130a ust. 10e zostały spełnione wszystkie przesłanki do orzeczenia przepadku samochodu marki [...] o nr rej. [...] ustalając tym samym, że właściciel lub osoba uprawniona została prawidłowo powiadomiona o możliwości odebrania pojazdu. Prawomocne postanowienie tego Sądu Rejonowego ma rozstrzygające znaczenie dla przejścia prawa własności spornego samochodu i wiąże Sąd oraz organy orzekające w tej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe organ pierwszej instancji miał pełne prawo przyjąć że to skarżący jest zobligowany do uiszczenia kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu, jako właściciela samochodu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Sąd administracyjny, jak również organy administracji publicznej, związane są prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w J. Wydziału I Cywilnego sygn. akt [...]. Dodatkowo nie bez znaczenia dla oceny prawidłowości dokonanych przez organy administracji ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie ma bezsporna okoliczność, że skarżący będący uczestnikiem toczącego się postępowania przed Sądem Rejonowym w J. doprowadził do uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przepadek spornego samochodu na rzecz miasta na prawach powiatu J., pomimo, że z uzasadnienia tego postanowienia bezspornie wynikało, że odpis wniosku o orzeczenie przepadku wraz odpisami załączników został mu doręczony, z bezskuteczną prośba o ustosunkowanie się do jego treści, oraz , że w piśmie z [...] września 2015 r. Komenda Miejska Policji w J. informowała skarżącego (jako właściciela [...] o numerze rejestracyjnym [...]) o skutkach nieodebrania spornego samochodu z parkingu. Sąd rozpoznający niniejsza sprawę stwierdza więc, że skarżący nie zakwestionował treści uzasadnienia postanowienia Sądu Cywilnego. Sąd orzekający w tej sprawie stwierdza również, że skarżący nie odniósł się do pisma Komendy Miejskiej Policji z [...] września 2015 r. oraz do wysłanego mu przez Sąd Cywilny wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu z [...] listopada 2015 r. pomimo, że dysponował umową sprzedaży z [...] maja 2014 r., zgodnie z którą właścicielem tego pojazdu był D. P. Nie uszło również uwadze Sądu, że z historii ubezpieczenia OC zawartej w Bazie Krajowego Systemu Informacji Policji wynika, że skarżący widniał jako właściciel pojazdu - [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Skarżący pomimo, że sprzedał samochód w dniu [...] maja 2014 r., nie zgłosił tego faktu zakładowi ubezpieczeń. Skarżący również nie poinformował Starosty, wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 78 ust. 2 p.r.d, o zbyciu tego pojazdu. Wszystkie okoliczności nie pozwalają przyznać racji skarżącemu, że organy bezpodstawnie przyjęły, że A. K. w dacie usunięcia pojazdu był jego właścicielem. Nie pozwalają też uznać, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego: art.7, art.77 § 1, art.75 §1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.. W rozpoznawanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 130a ust. 10h i ust. 10i u.p.r.d. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji