III SA/Wr 335/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek, Asesor WSA Anetta Chołuj, Anna Kuczyńska-Szczytkowska (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 12 lipca 2024 r. Nr SKO.RD/41/41/24 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 lipca 2024 r. (nr SKO.RD/41/41/24) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Starosty Kamiennogórskiego (dalej: Starosta, organ I instancji) z dnia 21 maja 2024 r. (nr KM.5430.534.2024) o zatrzymaniu P. K. (dalej: skarżący) prawa jazdy kat. A i B. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia SKO podało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 i art. 101 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622, ze zm., dalej: u.k.p.). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt administracyjnych sprawy wynika, że Prokurator Rejonowy w Jeleniej Górze skierował do Starosty Kamiennogórskiego wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Do wniosku dołączono opinię sądowo – psychiatryczną wydaną przez biegłych lekarzy psychiatrów. Postępowanie zostało zakończone decyzją z dnia 21 sierpnia 2023 r. (nr [...]) o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, została utrzymana w mocy decyzją SKO w Jeleniej Górze z dnia 9 października 2023 r. (nr SKO.RD/41/83/23). Skarżący nie wniósł od niej skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Pismem z 13 listopada 2023 r. Starosta zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy wobec niedostarczenia w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. W dniu 20 listopada 2023 r. skarżący złożył oświadczenie, że opinia sądowo-psychiatryczna dołączona do wniosku Prokuratora Rejonowego z dnia 12 czerwca 2023 r. "została ponownie odrzucona" przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w dniu 20 listopada 2023 r. Wobec takiej informacji, organ I instancji próbował bezskutecznie uzyskać od Prokuratury Rejonowej w Jeleniej Górze oraz Sądów Rejonowych w Kamiennej Górze, Jeleniej Górze i Lwówku Śląskim informację dotyczącą przedmiotowej opinii. Decyzją z dnia 21 maja 2024 r. Starosta orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. A i B wydanego przez Starostę Kamiennogórskiego w dniu 19 marca 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie poddał się badaniu lekarskiemu i nie przedstawił orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W odwołaniu skarżący wskazał, że Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze prawomocnym postanowieniem w sprawie o sygn. akt VI Kz 368/23 całkowicie odrzucił opinię biegłych sądowych, na której organ I instancji oparł się kierując go na badanie lekarskie dla kierowców. Do odwołania skarżący dołączył wydruk postanowienia Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 20 listopada 2023 r. (sygn. akt VI Kz 368/23) o uchyleniu postanowienia Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 19 września 2023 r. (sygn. akt II K 56/23) w przedmiocie umorzenia postępowania i zastosowania środka zabezpieczającego i przekazaniu sprawy Sądowi Rejonowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania. Dołączył także wydruk zawiadomienia z dnia 4 czerwca 2024 r. skierowanego do Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu o popełnieniu przestępstwa przez Starostwo Powiatowe w Kamiennej Górze. Złożył ponadto wniosek o przyznanie mu adwokata z urzędu powołując się na swoją aktualną sytuację materialną. W piśmie z dnia 12 czerwca 2024 r. skarżący powtórzył, że opinia biegłych psychiatrów w jego sprawie została uchylona i że w związku z tym wszelkie działania organów podejmowane w oparciu o nią są bezprawne. Stanowisko to podtrzymał w piśmie z dnia 9 lipca 2024 r. skierowanym do organu odwoławczego, a nadto potwierdził w nim, że nie poddawał się żadnym badaniom i brak jest jakichkolwiek podstaw do kierowania go na takie badania. SKO zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Po przywołaniu obowiązujących regulacji prawnych, Kolegium wskazało, że od dnia 30 października 2023 r., kiedy została skarżącemu doręczona decyzja SKO z dnia 9 października 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie dla kierowców, rozpoczął swój bieg miesięczny termin na dostarczenie przez niego orzeczenia lekarskiego. Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, że skarżący nie dostarczył w ogóle takiego orzeczenia lekarskiego, a przy tym jest bezsporne, że nie poddał się badaniu. Tym samym zaistniała przesłanka określona w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. SKO podkreśliło, że starosta wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. nie bada zasadności wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Wprawdzie obie decyzje wymienione w przepisach art. 99 ust. 1 pkt 2 i art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. pozostają ze sobą w związku, w tym znaczeniu, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydawana jest w następstwie nieprzedstawienia orzeczenia lekarskiego, to jednak każda z nich podejmowana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. i kreuje odrębne sprawy administracyjne. Od każdej z nich stronie przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. W związku z tym w postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej zatrzymania prawa jazdy z powodu nieprzedstawienia przez odwołującego kierowcę w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem nie mogły być ponownie badane te okoliczności i przesłanki, które warunkowały wydanie decyzji nakazującej poddanie się badaniu. Skoro skarżący badań nie wykonał i orzeczenia lekarskiego nie przedstawił, to zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami obligatoryjne było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. SKO dodało, że nawet jeśli w sprawie odwołującego prowadzonej aktualnie przed sądem karnym odnośnie do zastosowania środka zabezpieczającego istnieje potrzeba wydania przez biegłych psychiatrów kolejnej opinii, to fakt ten nie unieważnia sam w sobie decyzji starosty o skierowaniu na badanie lekarskie. SKO nie uwzględniło wniosku skarżącego o przyznanie mu adwokata z urzędu wskazując, że brak do tego podstaw prawnych. W skardze do Sądu skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja jako bezprawna łamie jego prawa i wniósł o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wskazał na wadliwość pierwotną opinii, która stanowiła podstawę do skierowania strony skarżącej na badania lekarskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.k.p. W myśl art. 101 ust. 2 pkt 1 u.k.p., osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2, jest obowiązana do dostarczenia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1. Zgodnie zaś z treścią art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Okolicznością bezsporną jest, że decyzją z 21 sierpnia 2023 r., utrzymaną w mocy decyzją z 9 października 2023 r., Starosta skierował skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Skarżący od decyzji wydanej w drugiej instancji nie wniósł skargi do sądu administracyjnego. Bezspornie skarżący nie poddał się badaniom lekarskim i nie przedłożył organowi stosownego orzeczenia. Skutki zaniechania wypełnienia ww. obowiązków określa z kolei art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. Zgodnie z jego treścią, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Z przepisu tego więc wprost wynika, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydana na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. nie ma charakteru fakultatywnego, to znaczy nie została pozostawiona uznaniu organu administracji publicznej. Decyzja taka ma obligatoryjny charakter, co oznacza, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (por. np. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2567/18, LEX nr 2702298 czy wyrok NSA z 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2069/22, LEX nr 3630455). Skoro więc skarżący nie wykonał badań i nie przedstawił orzeczenia lekarskiego w wymaganym miesięcznym terminie, to zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., obligatoryjne było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące wydanej opinii sądowo-psychiatrycznej sprowadzają się w istocie do zakwestionowania zasadności skierowania go na badania lekarskie. Prowadząc postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy organ ustala wyłącznie, czy decyzja o skierowaniu na badania była ostateczna i czy podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom obowiązek ten wykonał, czy też nie. Skoro decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a skarżący nie przedstawił stosownego orzeczenia lekarskiego, to Starosta był zobligowany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Zgodzić należy się z SKO, że nawet jeśli w sprawie skarżącego prowadzonej aktualnie przed sądem karnym odnośnie do zastosowania środka zabezpieczającego istnieje potrzeba wydania przez biegłych psychiatrów kolejnej opinii, to fakt ten nie unieważnia sam w sobie decyzji starosty o skierowaniu na badanie lekarskie. Decyzja ta na chwilę wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji pozostawała w obrocie prawnym. Podkreślić jeszcze raz należy, że w postępowaniu dotyczącym zatrzymania prawa jazdy ani organy, ani Sąd nie mają kompetencji do merytorycznego badania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. W niniejszej sprawie obowiązkiem organów było jedynie zbadanie, czy skarżący wykonał obowiązek wynikający z decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Ustalenia w tym zakresie zostały prawidłowo poczynione w zaskarżonej decyzji, co czyni zarzuty skargi niezasadnymi. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.