III SA/Wr 336/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędzia NSA Anna Moskała Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 października 2011 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia wypłaty renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] roku postanawia: odrzucić skargę. Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykonał postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] r. ([...]) i rozpoznał wniosek Z. R. o wypłatę (wznowienie) renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] r., odmawiając zadośćuczynienia żądaniu wnioskodawcy. W uzasadnieniu decyzji powołano się na art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 153 poz. 1227 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.e.r."), według którego w razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu. Ponieważ wnioskodawca nie miał od [...] r. ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, nie było zdaniem ZUS podstaw do wznowienia wypłaty świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Z. R. wniósł o uchylenie decyzji ZUS. Powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] r. ([...]), przekazujące roszczenie powoda o wznowienie wypłaty renty za okres od [...] r. w kwocie [...], złotych do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu niezgodność z prawem. Skarżący podniósł, że ZUS rozpatruje prawo do renty na podstawie wniosku osoby zainteresowanej, stosownie zaś do art. 118 ust. 1 u.e.r., ZUS powinien wydać decyzję w terminie 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do jej wydania. Zdaniem skarżącego taką okolicznością (art. 14 ust. 1 pkt 3 u.e.r.) powinno być orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Według skarżącego, wnioskiem o przyznanie świadczenia jest postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] r., przekazane do ZUS w dniu [...] r., a organ miał obowiązek wystąpić do Sądu o zwrot akt, co zrobił dopiero we [...] r. Zobowiązany był także powołać lekarzy orzeczników, czego dotychczas nie uczynił. Tymczasem, jak wywodzi skarżący, tylko orzeczenie lekarzy orzeczników stanowi podstawę do wydania decyzji i przesądza o jej prawomocności. Niepowołanie lekarzy orzeczników wskazuje na ewidentną obrazę prawa przez ZUS. Skarżący podkreślił, że do tej pory ZUS nie wydał decyzji zgodnie z prawem i u.e.r., a pismo z dnia [...] r. narusza prawo, i jako takie nie stanowi podstawy do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącego organ rentowy dopuścił się manipulacji, uzasadniając swoją odmowę tym, że od dnia [...] r. skarżący nie miał ustalonego prawa do renty, gdy tymczasem przysługiwało mu takie prawo od [...] r. do [...] r., a wniosek złożył przed upływem tego terminu, tj. w dniu [...] r. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."), podkreślając, że rozpoznawana sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych (a więc i takie, jak w tym przypadku) są bowiem sprawami cywilnymi w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm., zwanej dalej w skrócie "k.p.c."), co znajduje potwierdzenie w art. 83 ust. 2 u.s.u.s., według którego od decyzji ZUS, m. in. w zakresie ustalania uprawnień do świadczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń, przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach k.p.c. Co do rozumienia sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, ZUS wskazał na art. 476 § 2 i § 3 k.p.c., wyprowadzając z tych uregulowań wniosek, że odwołanie od zaskarżonej decyzji przysługuje do sądu powszechnego, nie zaś do sądu administracyjnego. Niezależnie od kwestii właściwości sądu w rozpoznawanej sprawie, ZUS zauważył, że skarga na decyzję z dnia [...] r. została wniesiona dopiero w dniu [...] r., a zatem znacznie po terminie określonym w art. 53 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., co także uzasadnia odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według zasady zawartej w art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Nie jest to jednak reguła bez wyjątków. Wyłączenia właściwości sądów administracyjnych do badania zgodności z prawem decyzji administracyjnych dokonała ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s.), stanowiąc w art. 83 ust. 2, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach dotyczących m. in. ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z tych ubezpieczeń przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach k.p.c. Przyjęte unormowanie oznacza, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozpatrywane przez ZUS (art. 83 ust. 1 u.s.u.s.) znalazły się w sferze spraw cywilnych w rozumieniu proceduralnym (art. 1 k.p.c.), do których rozpoznawania powołane są sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy (art. 2 § 1 k.p.c.), nie zaś sądy administracyjne. Wniosek taki znajduje potwierdzenie w regulacjach zawartych w art. 476 § 2 i § 3 k.p.c. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych według k.p.c. rozumie się bowiem sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących: 1) ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, 2) emerytur i rent, 3) innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, 4) odszkodowań przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub Służbie Więziennej (§ 2), a także: 1) sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, 2) sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, 3) sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz 4) sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (§ 3). Ponieważ kwestionowana przez skarżącego decyzja, odnosząca do kwestii wypłaty renty tytułu niezdolności do pracy, mieści się w zakresie tak rozumianych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, przeto wojewódzki sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania sprawy objętej rozstrzygnięciem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z tych też powodów – stosując dyspozycję art. 58 § 1 pkt 1 w związku z § 3 zdanie pierwsze u.p.p.s.a. – należało skargę odrzucić.