III SA/Wr 339/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Asesor WSA - Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Nicoli W. na decyzję Wojewody D. z dnia 2 kwietnia 2004r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany pisowni imienia Nicola na Nicole uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. z dnia 31 grudnia 2003 r. znak [...]; Decyzją z dnia 2 kwietnia 2004r. nr [...] Wojewoda D. działając na podstawie art. 10 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (tekst. jedn. z 1963r. Dz. U. Nr 59, poz. 328 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Starosty Z. z dnia 31 grudnia 2003 r. znak [...], którą odmówiono stronie zmiany pisowni imienia Nicola na Nicole. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie wszczęte zostało na wniosek Nicoli W., w którym zwróciła się na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy o zmianie imion i nazwisk o zmianę pisowni jej imienia Nicola na Nicole wskazując, iż niepoprawnie zostało napisane jej imię z końcówką "a" na końcu wyrazu zamiast "e" jako wyrazu zapożyczonego z języka francuskiego. Dodała, iż w życiu codziennym przez rodzinę oraz znajomych jej imię wymawiane jest Nicole (czyt. Nikol). Organ I instancji odmówił stronie wnioskowanej czynności, wyjaśniając że zgodnie z publikowanymi materiałami Instytutu Języka Polskiego PAN wskazane jest aby imiona rodzaju żeńskiego pozostawały w zgodzie z regułami gramatycznymi i ortograficznymi języka polskiego i kończyły się na samogłoskę "a". Zdaniem organu noszone przez skarżącą nazwisko "W." posiada formę imienia, w związku z tym tylko imię "Nicola" określa płeć i nie ma podstaw do zmiany jego pisowni. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę wskutek odwołania - w którym Nicola W. podtrzymała argumenty wniosku o zmianę pisowni imienia, i dodała, że wolą jej ojca, posiadającego obywatelstwo francuskie było aby nosiła imię Nicole - wskazał, iż podstawę prawną przedmiotowej sprawy reguluje ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (tekst. jedn. z 1963r. Dz. U. Nr 59, poz. 328 ze zm.). Z dyspozycji art. 10 tejże ustawy wynika, że w razie istnienia wątpliwości można na wniosek strony ustalić pisownię lub brzmienie imienia i nazwiska. Jak wywodził organ odwoławczy imię "Nicola" jest obcą formą polskiego imienia "Mikołaj", funkcjonuje w wielu państwach w różnych pisowniach i odmianach, w formie męskiej a także żeńskiej np. imię to występuje jako imię żeńskie w języku angielskim. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z opinią Rady Języka Polskiego od imion nadawanych osobom obywatelstwa polskiego i narodowości polskiej wymaga się aby były przyswojone przez język polski, wskazywały płeć, nie były ośmieszające czy tożsame z nazwami geograficznymi ani pospolitymi, nie były odczuwane jako zdrobnienia i były zapisywane z polską ortografią. Zdaniem organu tylko imię "Nikola" spełnia wszystkie powyższe warunki i ma typową dla wyrazów rodzaju żeńskiego końcówkę, o czym organ poinformował stronę, która jednak nie wyraziła zgody na zastosowanie polskiej pisowni jej imienia. Organ II instancji wyjaśnił, iż argumentacja że ojciec strony mający podwójne obywatelstwo w tym obywatelstwo francuskie chciał jej nadać imię francuskiego pochodzenia nie może być uznana za ważną i uzasadnioną przesłankę zmiany pisowni imienia. Organ zauważył, iż strona nie przedstawiła żadnych dowodów np. korespondencji prywatnej czy urzędowej potwierdzających inną pisownię jej imienia. Odnoszą się do przedstawionej przez stronę decyzji w innej sprawie w której Starosta J. zmienił pisownię imienia "Nikole" na "Nicole" organ zauważył, iż bez poznania powodów przedstawionych przez wnioskodawcę oraz wszystkich okoliczności sprawy, nie może odnieść się do załączonego rozstrzygnięcia. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Nicola W. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę domagając się w niej uchylenia decyzji Wojewody D. oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji oraz wydanie wyroku uwzględniającego wniosek skarżącej o zmianę imienia. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że organ administracyjny naruszył art. 35 Konstytucji RP, jak również przepisu art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (DZ. U. nr 36, poz. 180 ze zm.). Zdaniem skarżącej organ w swoim rozstrzygnięciu nie uwzględnił faktu, że ojciec jej jako obywatel polski należący do mniejszości narodowej miał prawo nadać swojej córce imię francuskiego pochodzenia, jednak z uwagi na panujący wówczas ustrój zmiany imienia nie udało się w całości osiągnąć. W skardze podniesiono również, że nie uwzględniono Komunikatu nr 1 (4) z 1996 r. Komisji Kultury Języka Komitetu Językoznawstwa PAN, przytoczonego w załączonej do odwołania decyzji organu I instancji dotyczącej innej sprawy, z którego wynika m.in. że imiona należą do kultury narodowej, choć pochodzą z różnych stron świata oraz, że przy nadawaniu nowych imion, na które moda szybko przemija i które mogą nie wejść do zbioru polskich imion, zaleca się stosowanie obcej pisowni. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie zaś do brzmienia art. 134 § 1 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w świetle powyżej wskazanych kompetencji, należy stwierdzić, iż naruszają one prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów rozpatrywanej skargi na wstępie podnieść należy, że dla oceny czy organy właściwie zastosowały prawo materialne konieczne jest w pierwszej kolejności zbadanie czy organy administracji publicznej uchybiły przepisom regulującym postępowanie administracyjne. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej zobligowane są do działania zgodnie z zasadami ogólnymi (zawartymi w rozdziale 2 ustawy) w tym zgodnie z zasadą udzielania informacji. Po myśli przepisu art. 9 kpa "Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Obowiązek ten obejmuje cały tok postępowania, także w fazie wszczęcia postępowania. Brak bowiem znajomości przez stronę przepisów prawa powodować może bowiem np. nieudolne określenie żądania, co w sposób oczywisty rzutować może na zaspokojenie interesów strony. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie powyższemu obowiązkowi uchybiono. Z akt sprawy wynika, ze skarżąca w złożonym wniosku z dnia 19 listopada 2003r. domagała się na podstawie art. 2 ustawy o zmianie imion i nazwisk zmiany pisowni imienia Nicola na Nicole. Tymczasem z uzasadnienia decyzji wydanych w sprawie wynika, że organy przyjęły, iż strona domagała się ustalenia pisowni i brzmienia imienia. Wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art. 63 ust. 1 kpa strona zobowiązana jest do jednoznacznego określenia żądania a w razie wątpliwości, co do tego, czego strona domaga się, organy winny wezwać stronę do uzupełnienia braku w tym zakresie - na mocy art. 64 kpa - czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Świadczy to w sposób oczywisty o wadliwości rozpatrzenia sprawy wszczętej z wniosku skarżącej. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem, że dla prawidłowego rozpoznania sprawy kluczowe znaczenie ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania: konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą przy tym faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Kwestię zmiany nazwiska reguluje ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (tekst. jedn. z 1963r. Dz. U. Nr 59, poz. 328 ze zm.). Po myśli przepisu art. 2 powołanej ustawy "Wniosek o zmianę nazwiska podlega uwzględnieniu, jeżeli jest uzasadniony ważnymi względami" (ust. 1). Zgodnie z ust. 2 art. 2 ustawy "W szczególności ważne względy zachodzą, gdy wnioskodawca nosi nazwisko: l)ośmieszające albo nie licujące z godnością człowieka, 2)o brzmieniu niepolskim, 3)posiadające formę imienia, a także, jeżeli wnioskodawca pragnie zmienić swoje nazwisko na nazwisko, którego od wielu lat używa". W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę na ewentualne wątpliwości co do treści art. 2 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten dotyczy zmiany nazwiska, i poprzez art. 7 ustawy w części stosuje się go do zmiany imienia. W świetle cytowanego przepisu w przypadku żądania zmiany imienia czy też nazwiska ustalenia zatem wymaga czy zachodzą ważne względy uzasadniające żądanie. Ustaleń w tym zakresie nie poczyniono. Organy nie odniosły się do twierdzeń o używaniu imienia Nicole, nie poddano też ocenie innych wskazywanych przez stronę względów. Po myśli zaś art. 10 powołanej ustawy "W razie wątpliwości, pisownię lub brzmienie imienia i nazwiska ustala starosta, na wniosek strony" (ust. 1). "Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadkach dostosowania pisowni imion i nazwisk do zasad pisowni polskiej zgodnie z fonetycznym brzmieniem" (ust. 2). "Ustalenie pisowni określone w ust. 2 może nastąpić również z urzędu, jeżeli imię lub nazwisko ma brzmienie polskie" (ust. 3). W ocenie Sądu powyższy przepis nie mógł być przyjęty za podstawę prawną rozpoznania wniosku strony. Pod pojęciem "pisowni" rozumie się bowiem ogół zasad i przepisów dotyczących pisowni wyrazów, czyli ortografię. Słowniki języka polskiego "brzmienie" tłumaczą zaś jako rzeczownik od czasownika "brzmieć", oznaczającego bycie słyszanym, posiadanie określonej postaci słownej. W świetle powyższego w okolicznościach niniejszej sprawy nie było oczywiste, czy strona domagała się zgłoszonym wnioskiem jedynie wyjaśnienia wątpliwości co do brzmienia lub pisowni jej imienia, czy też jego zmiany. Podobne stanowisko zajął WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt. 3 II SA/Wr 1040/02, które podziela Skład orzekający w niniejszej sprawie. Skarga zatem znajduje uzasadnienie zarówno w naruszeniu przepisów postępowania, jak i w będącym jego następstwem naruszeniu prawa materialnego, przez przyjęcie mylnych przesłanek za podstawę rozstrzygnięcia. Rozpatrując ponownie sprawę, organy będą miały na uwadze powyższe wskazania, co do dalszego postępowania. Z powołanych względów - na mocy art. 45 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.