III SA/Wr 34/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody D. z dnia 19 listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 29 lipca 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm.) Prezydent Miasta J. G. orzekł o wymeldowaniu Z. K. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym w J. G. przy ul. K. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w J. G. z dnia 8 czerwca 2004 r. Do wniosku dołączona została kopia przesłuchania w charakterze świadka córki Z. K., z którego wynikało, że Z. K. na początku 2004 r. opuścił dobrowolnie lokal przy ul. K. [...] w J. G. i przychodził tam sporadycznie, a wizyty te związane były z odwiedzinami i odbieraniem korespondencji, a nie z zamieszkaniem. Organ pierwszej instancji w toku prowadzonych czynności wyjaśniających przesłuchał córkę Z. K., która potwierdziła wcześniejsze zeznania. Oparł się także na oświadczeniu złożonym przez H. K., w którym stwierdziła, że skarżący od sierpnia do grudnia 2003 r. traktował miejsce zameldowania jak hotel, a od stycznia 2004 r., po orzeczeniu separacji do lokalu w ogóle nie przychodził, z wyjątkiem dwóch razy w bardzo późnych godzinach nocnych. Przesłuchana oświadczyła również, że nie utrudniała zamieszkiwania Z. K. Odszedł on dobrowolnie do innej kobiety, zostawiając w domu jedynie część rzeczy, których w ogóle nie używa. Fakt niezmieszkiwania skarżącego od około sześciu miesięcy w przedmiotowym lokalu został potwierdzony przez Komisariat Policji J. G.-Ś. Skarżący zgłosił w komisariacie Policji w lipcu 2004 r., że pod adresem stałego zameldowania nie przebywa z uwagi na konfliktową sytuację rodzinną, gdyż H. K. nie udostępnia mu kluczy do mieszkania. H. K. z kolei potwierdziła, że podjął kroki, by mieć dostęp do mieszkania, ale wyłącznie z racji powzięcia wiadomości o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania. W opinii organu meldunkowego powyższe okoliczności świadczyły, że Z. K. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się, co po myśli art. 15 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest przesłanką wystarczającą do wydania decyzji o wymeldowaniu. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. K. podniósł, że nigdy dobrowolnie nie opuścił lokalu przy ul. K. [...] w J. G. Opuszczenie lokalu było wynikiem kłótni i awantur oraz eskalacji konfliktów, między innymi bezpodstawnego wzywania przez żonę skarżącego Policji, które to zdarzenia miały miejsce przed wszczęciem postępowania o separację, a następnie pozwem o rozwód. Pismem z dnia 9 lipca 2004 r. skarżący powiadomił Prokuraturę Rejonową w J. G. o nieprawnym wyrzuceniu go z lokalu mieszkalnego, wymianie zamków, pozostawieniu rzeczy osobistych oraz dokonaniu zaboru jego dokumentów i innych drobnych przedmiotów. W jego przekonaniu z uwagi na przymus psychiczny, jakiemu został poddany, nie można stwierdzać w żadnym razie o dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Ponadto skarżący zarzucił organowi pierwszej instancji, iż swoją decyzję oparł na oświadczeniu rodziny pozostającej ze skarżącym w konflikcie oraz potwierdzeniu faktu niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez Policję - bez uwzględnienia przyczyn opuszczenia. Podkreślił, że decyzja administracyjna o wymeldowaniu powinna być uzależniona od efektów postępowania, jakie zostało przez skarżącego zainicjowane przed Prokuraturą Rejonową w J. G. Wojewoda D. decyzją z dnia 19 listopada 2004 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W toku postępowania odwoławczego potwierdzono, że Z. K. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania od początku 2004 r. oraz, że Prokurator Prokuratury Rejonowej w J. G. odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie zmuszania Z. K. przez żonę H. K. do określonego zachowania. Organ odwoławczy wyraził pogląd, iż dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu stałego wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków skutkujących uzyskaniem rozstrzygnięcia organu państwa, między innymi wyroku przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszania do opuszczenia lokalu. Brak skutecznych działań skarżącego w powyższym zakresie uznał organ odwoławczy za równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Powyższe, co zdaniem organu odwoławczego oznacza spełnienie ustawowych przesłanek do orzeczenia o wymeldowaniu, oraz fakt, iż decyzje o wymeldowaniu mają na celu usunięcie niezgodności stanu faktycznego z zapisami w ewidencji ludności - przemawia za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem w dniu 30 grudnia 2004 r. Z. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Wojewody D. wnosząc o jej uchylenie ze względu na błędną interpretację okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygniecie. Podtrzymał w niej dotychczasowe twierdzenia, że opuszczenie lokalu spowodowane było konfliktem miedzy małżonkami i nie miało charakteru dobrowolnego. Zaznaczył, że opuszczając wspólne mieszkanie pozostawił w nim swoje rzeczy osobiste i regularnie pojawiał się w miejscu zamieszkania. Podniósł również, że próby dostania się do lokalu i odwołanie się od decyzji w trybie postępowania administracyjnego nie pozostawiają wątpliwości co do jego intencji, a wkraczanie na drogę sądową jest utrudnione sytuacja materialna skarżącego i jego zdaniem nie ma uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie, między innymi w art. 145 § 1 p.s.a. Po myśli tego przepisu, podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji stanowią stwierdzenie przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy; naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie składu orzekającego, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 p.s.a., co czyni skargę niezasadną. Przede wszystkim godzi się zauważyć, że organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę wydanych orzeczeń. U podstaw rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji legły unormowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960 ze zm.). Według treści przywołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego w razie, gdy osoba ta bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Organy administracyjne słusznie przyjęły, czemu skarżący Z. K. nie przeczył także w skardze, że opuścił sporny lokal w styczniu 2004 r. i zamieszkał w innym , w którym dokonał zameldowania się czasowo. Ten element stanu faktycznego nie jest przez skarżącego kwestionowany. Do przedmiotowego lokalu przychodził jedynie, by odebrać korespondencję lub z wizytą do córki. Z dowodów zebranych przez ograny administracyjne w toku postępowania, których skarżący do chwili wniesienia skargi nie podważał wynika, że skarżący zabrał ze sobą swoje rzeczy osobiste (jak zresztą przyznał w protokole przesłuchania z dnia 25 czerwca 2004 r.) oraz, że już w okresie kilku miesięcy poprzedzających orzeczenie separacji (styczeń 2004 r.) rzadko bywał w miejscu zameldowania. Kwestią istotną z punktu widzenia dopuszczalności wydania decyzji o wymeldowaniu Z. K. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest rozstrzygnięcie co do tego, czy niesporne opuszczenie miejsca zameldowania miało charakter trwały i dobrowolny. W tej materii zdaniem składu orzekającego organy administracyjne prawidłowo oceniły, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały, skoro od stycznia do czerwca 2004 r. skarżący nie podejmował żadnych działań o charakterze prawnym, by powrócić do dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a w toku postępowania zostało nadto dowiedzione, że przeniósł swoje centrum domowe w inne miejsce, zaś fakt sporadycznego odbierania korespondencji z przedmiotowego lokalu, czy pozostawienia tylko części rzeczy, bez których skarżący swobodnie obywał się przez okres wielu miesięcy, temu w żadnym razie nie przeczy. Rozważając natomiast kwestię dobrowolności opuszczenia przez skarżącego lokalu zważyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, iż przez opuszczenie lokalu o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i, że nie jest takim opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. V SA 2950/00 i z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00). W odniesieniu do skarżącego przesłankę dobrowolności wypada ocenić mając na względzie nie tylko podnoszone przez niego w skardze oraz na etapie postępowania administracyjnego twierdzenia o zamiarze powrotu do lokalu przy ul. K. [...] w J. G., ale uwzględniając całokształt okoliczności sprawy. O dobrowolności zachowania świadczą obiektywne przesłanki, a nie subiektywne odczucia strony. Na tym tle organ odwoławczy słusznie przyjął, że odmowa wszczęcia dochodzenia przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w J. G. w sprawie zmuszania Z. K. przez żonę H. K. do określonego zachowania oraz kradzieży przez wymienioną dokumentów, opisanych szczegółowo przez skarżącego w swym wniosku datowanym na dzień 9 lipca 2004 r. - świadczy o niestosowaniu przez zainteresowaną H. K. wobec skarżącego przymusu fizycznego lub psychicznego i obiektywnie potwierdza dobrowolność opuszczenia lokalu przez skarżącego. Wypada podkreślić, iż skarżący nie podejmował prób zmiany zaistniałej sytuacji wcześniej, bowiem Prokuraturę powiadomił dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego mającego na celu wymeldowanie go z przedmiotowego lokalu. Po odmowie zaś przez Prokuratora wszczęcia postępowania skarżący nie odwołał się od wydanego w tej sprawie postanowienia, mimo stosownego pouczenia o możliwości złożenia zażalenia, nie skorzystał też z innych dostępnych środków prawnych, takich jak wytoczenie powództwa o przywrócenie utraconego posiadania. W świetle przywołanych wyżej okoliczności nie sposób uznać, by fakt zmuszenia skarżącego do opuszczenia lokalu był wiarygodny, a tym samym przyjąć należy, że orzekające organy administracyjne zasadnie oceniły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż skarżący trwale i dobrowolnie opuścił lokal przy ul. K. [...] w J. G. Z kolei argument podniesiony w skardze o utrudnieniach w korzystaniu z sądownictwa powszechnego spowodowanych brakiem odpowiednich środków finansowych - wobec przewidzianej w prawie instytucji zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych - nie może usprawiedliwiać nie skorzystania przez skarżącego z tej drogi ochrony swoich ewentualnych praw. W tym stanie rzeczy zarówno decyzja Prezydenta Miasta J. G. orzekająca o wymeldowaniu Z. K. w oparciu o przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody D., odpowiadają prawu. Mając na względzie powyższe, wobec braku w toku postępowania uchybień proceduralnych mogących mieć wpływ na wynik sprawy oraz nie wystąpienia naruszenia prawa materialnego, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.