III SA/Wr 351/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty za usunięcie, przechowywanie i oszacowanie pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty J. z dnia [...] grudnia 2013 roku ([...]); II. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r., znak [...], Starosta J. nałożył na J. M. obowiązek zapłaty kwoty 3.376,95 zł tytułem kosztów wynikających z usunięcia, przechowania i oszacowania pojazdu marki [...] nr rej. [...] nr VIN [...]. Na te koszty składały się: kwota 295,20 zł - koszt związany z usunięciem pojazdu z drogi, kwota 2.386,20 zł - koszt przechowania pojazdu od dnia usunięcia do dnia [...] stycznia 2013 r., 50 zł - koszt przewiezienia pojazdu na parking przy ul. [...], 555,55 zł - koszt przechowania pojazdu do dnia [...] października 2013r., 90 zł - koszt oszacowania pojazdu. Z uzasadnieniu decyzji wynika, że pojazd ten usunięto z drogi w miejscowości B. w dniu [...] października 2012r. i przetransportowano na parking strzeżony w J. G. przy ul. [...]. Powodem usunięcia było kierowanie pojazdem przez osobę w stanie nietrzeźwości. Pojazd nie został odebrany przez właściciela. W związku z tym uzyskano orzeczenie Sądu Rejonowego w J. G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. (sygn. akt [...]) o przepadku tego pojazdu na rzecz Powiatu J. W dniu [...] października 2013r. została stwierdzona prawomocność tego orzeczenia. W dniu [...] października 2013r. pojazd przekazano do stacji demontażu w J. G. przy ul. [...]. Kosztami usunięcia, przechowania i oszacowania pojazdu obciążały jego właściciela, którym według dokumentacji będącej w posiadaniu organu I instancji była J.M. Od tej decyzji odwołała się J. M., wnosząc o jej uchylenie. Podniosła, że przedmiotowy pojazd w chwili jego usunięcia z drogi nie był jej własnością, gdyż sprzedała go w dniu [...] sierpnia 2012r. Do odwołanie dołączyła kopię umowy sprzedaży z tej daty, której nie mogła wcześniej odszukać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie strony powołało art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137), według którego koszty związane z usuwaniem przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W toku postępowania ustalono, że właścicielem pojazdu marki [...] nr rej. DJ [...] nr VIN [...] jest J. M. Bezsporne są okoliczności dotyczące faktu i powodów usunięcia tego pojazdu z drogi publicznej, jego przechowywania oraz oszacowania celem demontażu. Przedstawione przez organ I instancji koszty nie budzą wątpliwości. Postępowanie w przedmiocie ustalenia kosztów toczyło się począwszy od [...] listopada 2013 r. Stronę poinformowano skutecznie o wszczęciu postępowania. Nie skorzystała ona jednak z uprawnienia do przedstawienia stanowiska w sprawie i nie wskazała dowodów przydatnych do jej rozstrzygnięcia. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. była informowana o usunięciu drogi należącego do niej pojazdu marki [...]. Przed Sądem Rejonowym J. G. toczyło się także postępowanie w przedmiocie orzeczenia przepadku tego pojazdu na rzecz Starostwa Powiatowego w J. G. Z twierdzeniem rzekomego według organu zbycia pojazdu na rzecz osoby trzeciej w 2012 r. strona wystąpiła dopiero w odwołaniu od decyzji, dołączając do niego kopię umowy sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2012r. Według organu dowodu tego nie można uznać za wiarygodny. Jest to bowiem tylko kopia dokumentu zatytułowanego "Umowa kupna-sprzedaży". Nie potwierdzono zgodności tej kopii z oryginałem dokumentu. Nie można więc mieć pewności, kiedy ten dokument został sporządzony i czy widnieją na nim podpisy wskazanych tam stron. Umowa ta do chwili orzekania przez organ II instancji nie została zarejestrowana we właściwym wydziale komunikacyjnym. Organ podniósł, że o braku wiarygodności tego dokumentu świadczy również fakt, że skarżąca przedłożyła jego kopię dopiero w postępowaniu odwoławczym, nie podając wiarygodnych przyczyn tego, dlaczego nie skorzystała z tego dokumentu i nie powoływała go już wcześniej. Organ uznał zatem, że twierdzenia strony, jakoby nie była już od [...] sierpnia 2012 r. właścicielką przedmiotowego pojazdu, nie są wiarygodne. Wobec tego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że organ I instancji zasadnie obciążył stronę obowiązkiem pokrycia wymienionych w tej decyzji kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i oszacowaniem pojazdu. Strona nie godząc się z rozstrzygnięciem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo. Ponownie podniosła, że już [...] sierpnia 2012 r. nie była właścicielką przedmiotowego pojazdu, gdyż tego dnia sprzedała go Z. B., który w dniu [...] października 2012 r. kierował nim w stanie nietrzeźwości. Nabywca nie zeznał na Policji, że jest właścicielem tego pojazdu. Naraziło to skarżącą na opisane konsekwencje. Zapewniła, że umowa jest prawdziwa i że złożyła zawiadomienie do Prokuratury o możliwości poświadczenia nieprawdy. Nie brała czynnego udziału w postępowaniach poprzedzających postępowanie II instancji, gdyż przebywała za granicą, a rodzice odbierający korespondencję nie zawiadamiali jej o tym. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) czy rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Mając na względzie te regulacje prawne należało przyjąć, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd dopatrzył się naruszeń prawa materialnego skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz.1137). Należy wziąć pod uwagę, że przedmiotowy pojazd usunięto z drogi dnia [...] października 2012 r. z powodu kierowania nim przez osobę nietrzeźwą i umieszczono go na upoważnionym parkingu strzeżonym firmy "A". Skarżąca została o tym skutecznie powiadomiona w dniu [...] lutego 2013 r. Nastąpiło to na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Według tego przepisu pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku kierowania nim przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości. Skarżąca została także powiadomiona dnia [...] października 2012 r. o skutkach prawnych nieodebrania pojazdu, w tym finansowych. Przeprowadzone przez Sąd badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcia te wydano bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dowolne są zatem ustalenia faktyczne wprawdzie potwierdzone w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści, eliminują zarzut dowolności. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Stan faktyczny powinien być ustalony nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji, lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. Według art. 136 k.p.a. organ II instancji może więc przeprowadzić na żądanie strony i z urzędu dodatkowe postępowanie dla uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne decyzji – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organów administracyjnych jest także należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania sprawy. Kwestie te powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji. Uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania jedynie własnego stanowiska organu, jeżeli w toku postępowania strona wyraziła inną niż organ administracji publicznej faktyczną lub prawną ocenę sprawy. Jeżeli przyjęte przez organ przesłanki faktyczne lub prawne bądź ocena dowodów są kwestionowane przez stronę, uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie odnośnie do tych wątpliwości. Wydanie rozstrzygnięcia wymaga zatem podjęcie przez organ wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zmierzających do realizacji zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Tych wymogów, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy nie dochowały. Dotyczy to przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności ustalenia właściciela pojazdu na dzień wydania dyspozycji jego usunięcia w stopniu zezwalającym na rozstrzygnięcie sprawy. W konsekwencji przedłożone Sądowi akta sprawy zawierają luki uniemożliwiające merytoryczną ocenę prawidłowości rozstrzygnięć obydwu instancji. Zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawa o ruchu drogowym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma regulacja art. 130 lit.a ust. 10 lit.i, według której: "Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h". Przepis ten nakłada na organ prowadzący postępowanie rozważenie odpowiedzialności finansowej, w której władaniu znajdował się pojazd w dniu [...] października 2012 r. Skarżąca konsekwentnie twierdzi, że to właśnie ta osoba, a nie skarżąca, była w tym czasie właścicielem pojazdu. Niezależnie jednak od tego, czy oświadczenia skarżącej są zgodne z prawdą, organ w niewątpliwych okolicznościach sprawy, wypełniających dyspozycję powołanego przepisu, powinien był wziąć pod uwagę możliwość jego zastosowania. Z uwagi na nieuwzględnienie tego wymogu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. rozstrzygnął jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę kwestie własnościowe dotyczące przedmiotowego pojazdu, wynikające z powołanych przepisów prawa, a także możliwość zastosowania powołanego przepisu art. 130 lit.a ust. 10 lit.i ustawy prawo o ruchu drogowym i odpowiednio do tego określić zobowiązania finansowe z tytułu obciążenia kosztami usunięcia z drogi publicznej, a także kosztami przechowywania i oszacowania wartości przedmiotowego pojazdu.