III SA/Wr 354/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant Adam Sak po rozpoznaniu w III Wydziale na rozprawie w dniu 19 września 2006 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Wojewody D. z dnia 6 lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ś. K. z dnia 11 maja 2005 r. (nr [...]); II. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej 100 (sto) zł kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną decyzją Wojewoda D. - powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.e.l.d.o.") - utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Ś. K. z dnia 11 maja 2005 r. (nr [...]) orzekającą o odmowie wymeldowania H. N. z pobytu czasowego w lokalu przy ul. S. [...] w R. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte na wniosek A. N., która w piśmie złożonym w Urzędzie Gminy Ś. K. w dnia 17 grudnia 2004 r. zakwestionowała legalność zameldowania H. N. na pobyt czasowy w lokalu przy ulicy S. [...]w R. Treść wystąpienia wskazywała, że podstawą zarzutów A. N. był fakt, że potwierdzenia pobytu H. N. pod wskazanym adresem na zgłoszeniu meldunkowym dokonał w dniu 25 czerwca 2004 r. syn skarżącej W. N., mimo że w dacie zgłoszenia meldunkowego nie dysponował on postanowieniem sądu stwierdzającym nabycie przez niego spadku obejmującego wymieniony wcześniej lokal. W. N. zarzuciła, że w dacie zameldowania H. N. była wyłącznym właścicielem przedmiotowego lokalu, a mimo tego zameldowanie tej osoby w lokalu należącym do wnioskodawczyni lokalu nastąpiło bez jej wiedzy i zgody. W załączeniu wniosku strona przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 17 listopada 2004 r. (I Ns 439/2004) o stwierdzeniu nabycia spadku między innymi przez A. N. i W. N. z udziałami po -. Z uwagi na oświadczenie A. N. z dnia 10 lutego 2005 r., odnoszące się do jej podania z dnia 17 grudnia 2004 r., organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie w przedmiocie wymeldowania H. N. z pobytu czasowego w lokalu przy ul. S. [...] w R. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że H. N., obywatelka Ukrainy, od 2000 r. nieprzerwanie zamieszkuje we wspomnianym lokalu wraz z mężem W. N. Wójt Gminy Ś. K. decyzją z dnia 11 maja 2005 r. orzekł o odmowie wymeldowania H. N. z pobytu czasowego w lokalu przy ul. S. [...] w R. Stanowisko organu pierwszej instancji zakwestionowała W. N., domagając się w odwołaniu uchylenia decyzji Wójta Gminy Ś. K. oraz "wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu czasowego H. N. z lokalu położonego przy ul. S. [...] w R., w związku z faktem, iż czynność materialno-techniczna zameldowania została dokonana przez Urząd Gminy Ś. K. z rażącym naruszeniem przepisów prawa". Organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wyjaśniając, że zgodnie z art. 29 ust. 1 u.e.l.d.o. osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu (właściciel) zobowiązana jest jedynie do potwierdzenia na zgłoszeniu meldunkowym faktu, iż ubiegający się o zameldowanie rzeczywiście w lokalu przebywa. Potwierdzenie to nie jest zgodą na zameldowanie. W przypadku odmowy takiego potwierdzenia przez osobę uprawnioną do lokalu, o zameldowaniu decyduje organ ewidencji po uprzednim ustaleniu, czy spełniona została przesłanka warunkująca zameldowanie. W obowiązującym stanie prawnym zameldowanie osoby na pobyt stały lub czasowy trwający ponad dwa miesiące uzależnione jest wyłącznie od spełnienia przesłanki zamieszkania w lokalu pod wskazanym adresem z zamiarem stałego lub czasowego pobytu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda D. wyjaśnił, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym w przedmiocie wymeldowania przedmiotem rozpoznania nie są okoliczności zameldowania osoby wskazanej pod wskazanym adresem. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ administracji ustala zatem jedynie, czy osoba, której dotyczy wniosek o wymeldowanie, rzeczywiście zamieszkuje w lokalu, w którym jest zameldowana, czy też lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy organ odwoławczy zauważył, że organ administracji publicznej jest związany wnioskiem strony, którym w tej sprawie jest wnioskiem o wymeldowanie, tym bardziej, że strona została pouczona - co wynika z protokołu z dnia 10 lutego 2005 r. - o obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa. Stąd przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego nie jest anulowanie materialno-technicznej czynności zameldowania H. N., jakkolwiek zarzuty podnoszone przez stronę odnoszą się do prawidłowości przyjęcia zgłoszenia przez organ meldunkowy. W ocenie organu odwoławczego nie było również dostatecznych podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie anulowania materialno-technicznej czynności zameldowania H. N. W. N., wskazując na okoliczność potwierdzenia faktu pobytu H. N. pod wskazanym adresem przez W. N. nie posiadającego tytułu prawnego do lokalu, przedłożyła jednocześnie postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku przez W. N. Postanowienie wydane zostało po dacie zameldowania H. N., nie mniej jednak ustała przyczyna niezgodności z prawem. Należy zauważyć, że postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratywny, co oznacza, że osoba wymieniona w orzeczeniu sądu dziedziczy z chwilą otwarcia spadku, to jest w dacie śmierci spadkodawcy. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji o odmowie wymeldowania H. N. z miejsca pobytu czasowego w lokalu przy ul. S. [...] w R. nie narusza obowiązującego prawa. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, W. N. w piśmie z dnia 25 lipca 2005 r. zawarła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody D. oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy Ś. K. Uzasadniając zarzuty wobec ostatecznego rozstrzygnięcia strona skarżąca podniosła, że Urząd Gminy Ś. K. zameldował H. N. bez wiedzy i zgody właściciela lokalu A. N. Zameldowania dokonano na wniosek W. N. - syna A. N. - na podstawie przedłożonej przez niego umowy darowizny gospodarstwa rolnego. Jednakże według stanowiska skarżącej umowa darowizny gospodarstwa rolnego bezwątpienia nie dawała tytułu prawnego W. N. do spornego lokalu stanowiącego wyłączną własność A. N. Autorka skargi wyraziła ponadto przekonanie, iż Urząd Gminy Ś. K. naruszył przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w szczególności art. 9 ust. 2, który stanowi, iż właściciel zobowiązany jest potwierdzić dane niezbędne do zameldowania jak również przedłożyć dokument stwierdzający tytuł prawny do lokalu. Według skarżącej, nie ulega wątpliwości, że W. N. nie mógł przedstawić tytułu prawnego do lokalu, gdyż legitymowała się nim wyłącznie W. N. Skarżąca zarzuciła ponadto, że po dokonanym zameldowaniu Urząd Gminy Ś. K. nie zawiadomił właściciela lokalu - A. N. o dokonanym zameldowaniu, nie wezwał jej również w terminie późniejszym do potwierdzenia, iż wyraża zgodę na zameldowanie H. N. Zdaniem skarżącej Urząd Gminy Ś. K., dokonując czynności materialno-technicznej, naruszył nie tylko przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ale również przepisy kodeksu cywilnego, w szczególności zaś jego art. 140, stanowiący, że właściciel może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy stanowiącej jego własność. Dokonując zameldowania w budynku stanowiącym własność A. N. Urząd ten ograniczył jej prawo własności. Decyzją z dnia 11 maja 2005 r. Wójt Gminy Ś. K. odmówił wymeldowania H. N., mimo że Urząd - jak podniosła skarżąca - dokonał zameldowania z rażącym naruszeniem prawa. Argument Wojewody D. o ustaniu przyczyny niezgodności z prawem jest zdaniem autorki skargi absurdalny. Fakt, iż zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po F. N. i obecnie W. N. przysługuje udział 1/8 w nieruchomości nie może oznaczać, że bez zgody pozostałych współwłaścicieli posiadających łącznie 7/8 udziału we współwłasności nieruchomości może on dokonywać zameldowania dowolnej liczby osób. Zarówno decyzja Wójta Gminy Ś. K., jak i decyzja Wojewody D. zostały - według A. N. - wydane z rażącym naruszeniem prawa, dlatego też wniosek o uchylenie tych decyzji jest w pełni zasadny i zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie skargi, ograniczając się do podtrzymania stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."), w tym także na rozstrzygnięcia podejmowane w sprawach ewidencji ludności. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a.], jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zaskarżone decyzje nie mogą pozostać w zbiorze orzeczeń legalnych, gdyż zawarte w nich rozstrzygnięcia rozmijają się z treścią żądania strony skarżącej. Należy bowiem zauważyć, że organy prowadzące postępowanie nie rozpoznały merytorycznie wniosku skarżącej o anulowanie materialno-technicznej czynności zameldowania, lecz - dokonując nieuprawnionej konwersji żądania wnioskodawczyni - uznały za przedmiot procesu administracyjnego wymeldowanie H. N. z lokalu położonego w R. przy ul. S. [...]. Dokumentacja zgromadzona w postępowaniu wyjaśniającym wskazuje, że -począwszy od pisma A. N. z dnia 10 grudnia 2004 r., "nazwanego odwołaniem od decyzji Wójta Gminy Ś. K. dokonanej z rażącym naruszeniem prawa", w którym strona wniosła "o uchylenie decyzji Wójta Gminy Ś. K. dotyczącej zameldowania H. N., obywatelki Ukrainy, w mieszkaniu skarżącej bez jej wiedzy i zgody", poprzez odwołanie z dnia 23 maja 2005 r. od decyzji Wójta Gminy Ś. K. z dnia 11 maja 2005 r. (Nr [...]), w którym wnosiła o "wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu czasowego H. N. z lokalu położonego przy ul. S. w R., w związku z faktem, że czynność materialno-techniczna zameldowania została dokonana przez Urząd Gminy Ś. K. z naruszeniem przepisów prawa", podnosząc jednocześnie, "że nie wnosiła o wymeldowanie H. N. z powodu opuszczenia miejsca pobytu, a jedynie z uwagi na fakt, że Urząd dokonał zameldowania bez wiedzy i zgody właściciela", na skardze i uzupełniającym ją piśmie z dnia 19 września 2005 r. kończąc - strona kwestionowała prawidłowość zameldowania H. N. we wskazanym wcześniej lokalu. Wprawdzie w pismach skarżącej pojawia się wniosek "o wymeldowanie H. N.", jednakże jego uzasadnienie wskazuje, że strona zmierza w istocie do podważenia zgodności z prawem samego faktu zameldowania, co wyraźnie wynika z przywołanych pism skarżącej. Okoliczności tej nie zmienia treść protokołu przesłuchania A. N. (z dnia 10 lutego 2005) - a ten właśnie dokument powołują organy jako podstawę przekształcenia żądania wnioskodawczyni z anulowania materialno-technicznej czynności zameldowania na wymeldowanie - w którym napisano, że "Pani W. N. w bezpośredniej rozmowie wnosi do podania z dnia 10.12.2004 r. o wymeldowanie Pani H. N.", skoro czynności procesowe skarżącej, zwłaszcza zaś odwołanie od pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia i podane tam argumenty, mają na celu wzruszenie zameldowania, jako czynności materialno-technicznej. Mimo więc twierdzenia skarżącej, że "nie wnosiła o wymeldowanie H. N. z powodu opuszczenia miejsca pobytu [nie kwestionowała bowiem samego faktu przebywania H. N. we wspomnianym lokalu - przypis Sądu], a jedynie z uwagi na fakt, że Urząd dokonał zameldowania bez wiedzy i zgody właściciela", organy ewidencyjne nie rozpoznały merytorycznie sprawy w tym zakresie, poprzestając na odmowie wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą właściwych organów będzie zatem - stosownie do żądania strony skarżącej - wyjaśnienie i ustalenie, czy materialno-techniczna czynność zameldowania H. N. była dokonana zgodnie z prawem obowiązującym w dacie tej czynności. Ponieważ wszczęte skargą A. N. postępowanie sądowe dało podstawy do postawienia organom administracji publicznej zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., przez niedokładne wyjaśnienie przedmiotu postępowania, przeto - stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. - należało orzec, jak w punkcie I sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na podstawie art. 200 u.p.p.s.a., zaś orzeczenie zawarte w punkcie III sentencji znajduje umocowanie w art. 152 tejże ustawy.