III SA/Wr 357/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Protokolant Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o objęciu ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej postanawia umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. UZASADNEINIE Ostateczną decyzją z dnia [...] r. (znak: [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych objął J. J. ubezpieczeniami społecznymi z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz ustalił podstawę wymiaru składki. W dniu [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr [...], w której ponownie ustalił wymiar składki na ubezpieczenie społeczne za ten sam okres, którego dotyczyła decyzja z dnia [...] r. Od powyższej decyzji z dnia [...] r. wnioskodawca odwołał się do Sądu Okręgowego w Ś. W toku postępowania sądowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a.") w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., dale w skrócie: "u.s.u.s."), stwierdził z urzędu nieważność decyzji z dnia [...] r. (nr [...]). Podstawą stwierdzenia nieważności była tożsamość sprawy rozstrzygniętej dwoma decyzjami, z których pierwsza (z dnia [...] r.) była ostateczna. Wobec podjęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji z dnia [...] r. (nr [...]) Sąd Okręgowy w Ś. umorzył postępowanie wywołane wniesieniem przez J.J. odwołania od decyzji z dnia [...] r. Nie godząc się z decyzją z [...] r. J. J. zaskarżył ją w drodze odwołania do Sądu Okręgowego w Ś. Sąd Okręgowy stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej. Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Przyczyną uchylenia decyzji było niepodjęcie przez ZUS postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto podkreślono, że wnioskodawca wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego od decyzji z dnia [...] r., a zatem ZUS utracił uprawnienie do stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu (art. 83a u.s.u.s.). Wskazano także, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, w tym przypadku Prezes ZUS. Decyzją z dnia [...] r. (znak [...]), wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził z urzędu nieważność decyzji z dnia [...] r. (nr [...]). Od powyższej decyzji J.J. pismem z dnia [...] r. wniósł –zgodnie z pouczeniem organu – odwołanie do Sądu Okręgowego w Ś. Postanowieniem z dnia [...] r. (sygn. akt VII U 2105/09) Sąd Okręgowy, uznając, że nie jest właściwy rzeczowo w sprawie, potraktował odwołanie wnioskodawcy jako skargę na decyzję ostateczną i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W. w dniu [...] r. J. J. kilkakrotnie stwierdził, że nie składał do sądu administracyjnego skargi i nie powinien występować w niniejszej sprawie jako "tzw. strona skarżąca". Podkreślił, że żąda rozpatrzenia sprawy w trybie odwoławczym przez organ odwoławczy, a nie przez tutejszy Sąd w trybie administracyjnym. Podniósł dodatkowo, że przekształcenie jego odwołania, złożonego w trybie art. 83 u.s.u.s., w skargę nastąpiło wbrew jego woli, a organ odwoławczy nie pouczył go o sposobie i środkach zaskarżenia. Zauważył, że już na poprzedniej rozprawie przed tutejszym Sądem (w dniu [...] r.) żądał przekazania niniejszej sprawy do sądu powszechnego i stwierdzenia przez sąd administracyjny swojej niewłaściwości. Skarżący podkreślił także, że jeżeli tutejszy Sąd będzie prowadził postępowanie wbrew jego woli, to złoży skargę do Prezesa Sądu Administracyjnego na naruszenie jego praw w postępowaniu administracyjnym. W dniu rozprawy skarżący złożył także dwa datowane na dzień [...] r. pisma, jedno zatytułowane jako "wnioski dowodowe, załącznik do protokołu rozprawy w dniu [...] r.", w którym zawarto oświadczenie, że J. J. nie składał skargi administracyjnej w trybie nadzwyczajnym, a jedynie odwołanie od decyzji z dnia [...] r. do organu odwoławczego, jakim jest sąd powszechny, zgodnie z pouczeniem zawartym w tej decyzji. W treści tego pisma zawarto także zakaz rozpoznania odwołania przez tutejszy Sąd, jako skargi – wbrew woli autora pisma. W drugim piśmie zawarto wniosek o zwrot kosztów procesu przez zasądzenie ich od ZUS na rzecz J. J. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe. Wskazać przy tym należy, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy mogącej być przedmiotem postępowania. Bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpoznania sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania orzeczenia. W takiej sytuacji drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków zamyka, a jednocześnie kończy bieg postępowania w danej instancji, umorzenie postępowania. Niniejsza sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W. w następstwie postanowienia Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] r., na mocy którego odwołanie J. J. od decyzji z dnia [...] r. (znak [...]) zostało potraktowane jako skarga i przekazane do rozpoznania tutejszemu Sądowi. Konsekwencją uznania przez sąd powszechny swojej niewłaściwości rzeczowej do rozpoznania odwołania J. J. było natomiast związanie tutejszego Sądu dokonanym przekazaniem. Podkreślić bowiem należy, że przekazanie sprawy przez sąd powszechny wyklucza możliwość odrzucenia skargi przez sąd administracyjny, nawet w sytuacji uznania, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 4 p.p.s.a., sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu swojej niewłaściwości, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Powyższe prowadzi więc do wniosku, że jeżeli tylko skarga nie zawiera żadnych braków formalnych, ani fiskalnych, to sąd administracyjny jest zobligowany do rozpoznania przekazanej mu sprawy. W niniejszej zatem sprawie, wbrew żądaniu strony, skarga nie mogła być odrzucona. Niemniej jednak, skoro strona oświadczyła do protokołu rozprawy, że nie wnosił skargi do sądu administracyjnego i że żąda rozpatrzenia sprawy w trybie odwoławczym przez organ odwoławczy, a nie przez tutejszy Sąd w trybie administracyjnym, a ponadto skoro dodał, że tutejszy Sąd prowadząc sprawę działa wbrew jego woli, to tym samym należało uznać, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu. Przy czym owo zdarzenie skutkujące bezprzedmiotowością postępowania musi zaistnieć dopiero w toku postępowania, albowiem jego zaistnienie przed datą wniesienia skargi winno skutkować jej odrzuceniem. Skoro zatem J. J. oświadczył, że nie wnosił skargi do tutejszego Sądu, a jedynie odwołanie do sądu powszechnego, to postępowanie w niniejszej sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.