III SA/Wr 36/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2023 r. Nr BP.501.205.2023.2152.BD2.481858 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 listopada 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania J. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. (dalej: jako strona, skarżący), utrzymał w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako: organ I instancji) z dnia 1 grudnia 2022 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2000 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. W dniu 7 listopada 2022 r. w miejscowości N. nad N. poddano kontroli drogowej pojazd marki M. o nr rej. [...], którym kierował S. S. i wykonywał krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy. W toku kontroli stwierdzono, że pojazd ten nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego dopuszczającego do ruchu drogowego. Jak ustalono na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ostatnie badanie miało miejsce w dniu 31 sierpnia 2021 r. a okres ważności badania upłynął w dniu 31 sierpnia 2022 r. Kierowca nie posiadał w pojeździe ani nie okazał żadnego dokumentu, który potwierdzałby, że pojazd ten na dzień kontroli drogowej posiada okresowe badanie techniczne. Przesłuchano kierowcę w charakterze świadka oraz sporządzono protokół kontroli drogowej wraz z opisem naruszeń, który kierowca podpisał bez zastrzeżeń. Decyzją z dnia 1 grudnia 2022 r. organ I instancji na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201 ze zm., dalej także jako "u.t.d.") nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2000 zł, za naruszenie określone w l.p. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d., tj. za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Po rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podkreślił, że skarżący nie wykazał, iż nie miał wpływu na ujawnioną nieprawidłowość. Organ odwoławczy podniósł, że w toku postępowania skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności skutecznie podważających prawidłowość ustaleń faktycznych organów. Odnosząc się do zarzutów odwołania i wyjaśnień strony organ II instancji podkreślił, że bez wpływu na ponoszoną odpowiedzialność pozostaje trudna sytuacja finansowa w jakiej znajduje się strona oraz fakt dyscyplinarnego zwolnienia pracownika. Organ zwrócił uwagę, że przedsiębiorca powinien bezwzględnie przewidzieć konieczność spełnienia wymogów określonych przepisami prawa, których niespełnienie ma zasadniczy wpływ na bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą zwolnienia strony od ewentualnej odpowiedzialności z art. 92a ust. 1 u.t.d. jest przepis z art. 92c ust. 1 tej ustawy. Przesłanką odstąpienia z nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w przestrzeganiu przepisów o transporcie drogowym jest sytuacja, gdy okoliczności i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z tym przewozem nie miał wpływu na ich powstanie, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W ocenie organu odwoławczego wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem dotyczącym Ip. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d. były okolicznościami, na które profesjonalny przewoźnik miał wpływ i mógł je przewidzieć. W odniesieniu do art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a., art. 189d k.p.a., art. 189e k.p.a., art. 189f k.p.a. poprzez ich nie zastosowanie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy wskazał, że kara za brak okresowych badań technicznych jest stała i wynosi 2000 zł za każdy pojazd. Specyfika zapisów kodeksu postępowania administracyjnego jest uwzględniona w art. 92c u.t.d. Przepis art. 92 c u.t.d. określa bowiem zasady podejmowania i wykonywania transportu i przewozu drogowego oraz ściśle związanej z tym odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją. Wskazał, że jest chory, na emeryturze i praktycznie nie prowadzi firmy. Nie ma środków na zatrudnienie pracownika, który zajmowałby się ciężarowymi samochodami w jakikolwiek sposób. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej jako u.t.d.)., a ściślej mówiąc przepisy art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz lp. 9.1 załącznika nr 3 do tej ustawy, w związku z jej art. 92a ust. 7 u.t.d. Z art. 92a ust. 1 u.t.d. wynika, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d.). W nieniejszej sprawie bezspornym jest, że kontrolowany 7 listopada 2022 r. przewóz wykonywany był pojazdem, który nie posiadał ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego zdatność do ruchu drogowego. Jak ustalono, termin ważności badania pojazdu upłynął w dniu 31 sierpnia 2022 r. Stwierdzone naruszenie opisane w lp. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d., z którego wynika, że wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nie posiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 2000 zł za każdy pojazd. Zdaniem skarżącego, brak aktualnych badań technicznych pojazdu wynikał z tego, że jest chory, na emeryturze i praktycznie nie prowadzi firmy. Nie ma środków na zatrudnienie pracownika, który zajmowałby się ciężarowymi samochodami. Stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestie związane z wykonywaniem badań technicznych pojazdów zostały uregulowane w przepisach unijnych i krajowych. Stosownie do art. 3 pkt 9 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/45/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz uchylającej dyrektywę 2009/40/WE (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 127, str. 51 ze zm.), badanie zdatności do ruchu drogowego oznacza kontrolę, której celem jest zapewnienie, aby pojazd mógł być bezpiecznie użytkowany na drogach publicznych i spełniał wymagane i obowiązkowe kryteria bezpieczeństwa i ochrony środowiska. Według art. 10 ust. 1 cyt. dyrektywy, stacja kontroli pojazdów lub, w stosownych przypadkach, właściwy organ państwa członkowskiego, który przeprowadził badanie zdatności do ruchu drogowego pojazdu zarejestrowanego na jego terytorium, wydaje dla każdego pojazdu, który pozytywnie przeszedł takie badanie, poświadczenie na przykład w postaci wzmianki w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, naklejki, świadectwa lub jakiejkolwiek innej łatwo dostępnej informacji. Poświadczenie wskazuje termin, w jakim należy przeprowadzić następnie badanie zdatności do ruchu drogowego. W świetle art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 z późn. zm., dalej "p.r.d.") dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Pojazdy określone w ust. 1 są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają warunkom określonym w art. 66 oraz są zarejestrowane i zaopatrzone w zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne (art. 71 ust. 2 p.r.d.). Pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę (art. 66 ust. 1 pkt 1 p.r.d.). Stosownie zaś do art. 84 ust. 1 p.r.d., badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony na stacji uprawniony diagnosta. Z powyższych przepisów wynika, że przedstawienie pojazdu do badania technicznego powinno zostać dokonane przed upływem terminu ważności badania, a skoro w dniu kontroli dowód rejestracyjny nie zawierał stosownego wpisu potwierdzającego ważność badania technicznego pojazdu, to organ zasadnie nałożył na skarżącego karę pieniężną na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. za naruszenie określone w l.p. 9.1. załącznika nr 3 do u.t.d., tj. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nie posiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Podkreślić należy, że skarżący nie kwestionował faktu, że w dniu kontroli pojazd nie posiadał ważnego aktualnego badania technicznego. Jednocześnie, zaznaczyć należy, że skarżący nie może skutecznie powoływać się na fakt że nie ma środków na zatrudnienie pracownika, który zajmowałby się sprawdzaniem czy samochody ciężarowe mają ważne badania techniczne. Przedsiębiorca powinien bowiem bezwzględnie przewidzieć konieczność spełnienia wymogów określonych przepisami prawa, których niespełnienie ma zasadniczy wpływ na bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. Sąd podziela stanowisko organów, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt 1); za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2), lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. (pkt 3). Oczywisty i niesporny jest brak zaistnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d. w okolicznościach niniejszej sprawy. Rozważenia wymaga natomiast, czy słusznie organ uznał, że nie zaistniały również przesłanki z pkt 1 art. 92c ust. 1 u.t.d. Wyjaśnić należy, że dla uwolnienia się od odpowiedzialności - myśl w tej regulacji - podmiot wykonujący przewóz drogowy musi wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Jako zdarzenia i okoliczności nie do przewidzenia należy rozumieć takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, a ich wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy najdalej idących staraniach przedsiębiorcy przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Powyższy przepis wskazuje na okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc na sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Wskazane w art. 92c ustawy przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a celem tej regulacji nie jest rezygnacja z obowiązku przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym ani generalne uwalnianie przedsiębiorców od odpowiedzialności za naruszenia prawa. Skarżący nie wykazał, że zaistniała przesłanka do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzonej nieprawidłowości w przestrzeganiu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Okoliczności stanu faktycznego sprawy i zebrane dowody wskazują, że skarżący ponosi odpowiedzialność za stwierdzony delikt administracyjny. Z akt sprawy wynika, że w dniu 7 listopada 2022 r. poddano kontroli drogowej pojazd, w wyniku której stwierdzono, że pojazd ten nie posiada aktualnego okresowego badania technicznego dopuszczającego do ruchu drogowego. Jak ustalono na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ostatnie badanie miało miejsce w dniu 31 sierpnia 2021 r. a okres ważności badania upłynął w dniu 31 sierpnia 2022 r. Podsumowując, brak aktualnych badań technicznych pojazdu nie można uznać za zdarzenie o charakterze nagłym i trudnym do przewidzenia, a tym samym powstanie samego naruszenia, czyli wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnych badań technicznych, jest sytuacją, na którą skarżący miał realny wpływ i mógł jej uniknąć. Obowiązkiem profesjonalnego przewoźnika jest takie zorganizowanie transportu, by był zgodny z przepisami prawa. Niewątpliwie jednym z podstawowych obowiązków przedsiębiorcy transportowego jest wykonywanie transportu pojazdami mającymi ważne aktualne badania techniczne. Badania okresowe pojazdów są wykonywane corocznie. Zatem planując transport w okresie zbliżającego się upływu terminu ważności badania technicznego, skarżący powinien zawczasu podjąć czynności w celu realizacji spoczywającego na nim z mocy prawa obowiązku poddania pojazdu okresowemu badaniu. W tych okolicznościach rzeczą skarżącego było podjęcie stosownych działań w celu zapewnienia prawidłowego wykonania przewozu drogowego. Z akt sprawy nie wynika, aby takie działania zostały podjęte. Decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów regulujących transport drogowy mają bowiem szczególny charakter. Odpowiedzialność administracyjna za dopuszczenie do konkretnego naruszenia, określonego czy to w ustawie o transporcie drogowym, czy w innych przepisach krajowych, bądź unijnych, jest niezależna od kwestii zaistnienia winy po stronie dokonującej naruszenia, a tym bardziej nie bada się stopnia zawinienia. Stwierdzenie naruszenia prawa powoduje odpowiednią, zgodną z przepisami kwalifikację tego naruszenia, a w konsekwencji nałożenie kary w przewidzianej ustawą wysokości, bez możliwości miarkowania kary czy odstąpienia od jej nałożenia, poza omówionym wyżej art. 92c u.t.d. oraz art. 92b u.t.d., który nie odnosi się do okoliczności niniejszej sprawy. Zasada praworządności wymagała więc od organu administracji, aby stwierdzając naruszenie określone lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., nałożył przewidzianą w tym przepisie karę, określoną w stałej wysokości na kwotę 2000 zł. W tym miejscu wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie administracyjnym, że zakres stosowania przepisów Działu IVa k.p.a. (Administracyjne kary pieniężne) wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Z regulacji tej wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania. Co istotne, jak pokreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2021 r. w sprawie sygn. akt II GSK 248/21, nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu. Oznacza to, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa nie ma zastosowania (zob. też A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 189a). Zastosowanie art. 189f § 1 k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, albowiem nie zaktualizowały się określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania omawianej instytucji. Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, tj. z art. 92c u.t.d. wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy na podmiot ten nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., ponieważ za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma, jak wskazano, to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych bez względu na to, czy zakres tego unormowania w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu unormowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt III SA/Po 1201/22 oraz wyrok NSA z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt II GSK 717/21). Reasumując, skarga okazała się niezasadna. Sąd nie znalazł również podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanej decyzji w zakresie niewskazanym w skardze. W ocenie Sądu, organy należycie zgromadziły materiał dowodowy, a dysponując pełnym materiałem prawidłowo go oceniły, w zgodzie z regułami proceduralnymi określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zapewniły też skarżącemu możliwość czynnego udziału w sprawie oraz odniosły się do podnoszonych przez niego argumentów. Uzasadnienie decyzji odpowiada jednocześnie wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę.