III SA/Wr 360/14

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi L. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: I. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, co wynika z rubryki nr 5 formularza, nadanego w urzędzie pocztowym [...] września 2014 r. Formularz ten został nadesłany w celu wykonania pisma referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2014 r., adresowanego do pełnomocnika skarżącego, czyli jego żony, wzywającego skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, gdyż poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyła żona w imieniu własnym, a prawo pomocy przysługuje wyłącznie stronie postępowania sądowego, czyli skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi. W piśmie tym skarżący został wezwany do nadesłania dokumentów i wyjaśnień dotyczących jego sytuacji materialnej: a) dowodów potwierdzających wysokość dochodów wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (ostatni odcinek emerytury lub renty, zaświadczenie o wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy, aktualna decyzja: ZUS, urzędu pracy lub opieki społecznej przyznająca świadczenia - w tym zaliczkę alimentacyjną, umowa o pracę, zlecenie lub o dzieło, stypendia i inne); b) wyciągów ze wszystkich kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące (dotyczy to również kont i lokat bankowych małżonka); c) zaświadczenia z Urzędu Pracy potwierdzającego, że wnioskodawca i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są zarejestrowane jako osoby bezrobotne; d) zeznania podatkowego za 2012 r. i 2013 r., w tym zeznania podatkowego małżonka i zeznania podatkowego dotyczącego działalności gospodarczej małżonków, e) wyjaśnienia co jest przedmiotem działalności gospodarczej żony, czy działalność została zawieszona oraz wyjaśnienia dotyczącego wysokości miesięcznego dochodu (straty) uzyskanego w okresie ostatnich sześciu miesięcy jej prowadzenia (odrębnie za każdy miesiąc) wraz z wydrukiem (kserokopią) z ksiąg podatkowych (lub innych dokumentów) za ten okres i dowodami potwierdzającymi wpłatę podatku, f) ostatnią decyzję w sprawie wymiaru podatku płatnego przez skarżącego w formie [...] z tytułu działalności gospodarczej [...] wraz z dowodami potwierdzającymi wpłatę podatku w okresie ostatnich sześciu miesięcy i wraz z dowodami potwierdzającymi wysokość dochodu z tytułu [...] w okresie ostatnich sześciu miesięcy (np. raport z kasy) i wskazaniem wysokości ponoszonych kosztów, g) dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, czynsz, telewizję, leki, umowa kredytu lub pożyczki, TV, Internet ), h) dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych rat zaciągniętych kredytów (harmonogram spłaty, umowa kredytu, przelew bankowy). Skarżący w powyższym formularzu podał, że prowadzi działalność gospodarczą "[...]", opodatkowaną w formie [...], z tytułu której, uzyskuje dochód brutto w wysokości [...] zł. Podatek płatny w formie [....] wynosi [...] zł. Żona otrzymuje rentę z KRUS w wysokości [...] zł. Wyjaśnił, że zamierza przejść na rentę ze względu nas zły stan zdrowia. Dodał, że żona również choruje i była operowana. Podał, że wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: rata długoletniego kredytu mieszkaniowego około 2300 zł (około 6330 CHF), rata kredytu konsumpcyjnego 450 zł zaciągniętego na spłatę zaległych składek ZUS. Spłaca również kredyt zaciągnięty przez matkę, którego wysokość miesięcznej raty wynosi 350 zł. Podał, że posiada dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, pomieszczenia gospodarcze i garaż oraz auto wymagające remontu o wartości około [...] zł. Posiada wraz z żoną współwłasność majątkową. Skarżący nadesłał szereg dokumentów potwierdzających jego zły stan zdrowia, w tym wniosek żony o ustalenie stopnia niepełnosprawności, a także aktualną decyzję ustalającą wysokość stawki [...] w kwocie [...] zł miesięcznie z tytułu działalności [...], decyzję KRUS, z której wynika, że wysokość świadczenia rentowego żony wynosi [...] zł miesięcznie netto (kwota do wypłaty), wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, z której wynika, że żona jest wpisana do tej ewidencji od dnia [...] r. jako podmiot wykonujący działalność gospodarczą obejmującą sprzedaż [...] oraz że posiada status aktywnego przedsiębiorcy; zwolnienie lekarskie od dnia [...] do [...] r. i dwa zwolnienia lekarskie żony od [...] do [...] i od [...]r. do [...] r., dwa zaświadczenia o pomocy de minimis, z których wynika, że skarżący w czerwcu 2014 r. uzyskał taką pomoc z PFRON w kwotach [...] zł i [...] zł jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą oraz dowody wpłaty przez żonę jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą na rzecz urzędu skarbowego kwot: [...] zł i [...] zł. Ponadto nadesłał również, decyzję wymierzającą podatek rolny i od nieruchomości jako łączne zobowiązanie pieniężne w kwocie [...]zł, płatne w kwartalnych ratach po [....] zł za każdy kwartał, upomnienie z poprzedniego roku na kwotę [...] zł wystawione przez Burmistrza Miasta, wezwanie do zapłaty z lipca bieżącego roku z tytułu dostawy prądu na kwotę [...] zł, aktualne rachunki za prąd na kwoty [...] zł (maj) i [...] zł (czerwiec), telefon [...] zł, [...] zł; faktura z lipca tego roku za wodę [...] zł (usługa za dwa i pół miesiąca), druk opłaty za ubezpieczenie w kwocie [..] zł (brak adnotacji, stempla o opłaceniu tej kwoty), wezwanie z maja tego roku do zapłaty przez skarżącego kwoty [...] zł z tytułu nieopłaconej części składki polisy pojazdu [...], rachunki z apteki 5,99 zł (wrzesień), 36,99 zł, 10,98 (sierpień), 45,98 (czerwiec), 20,86 i 22,58 zł (maj), 123,04 zł (kwiecień), 9,73 zł (marzec), fakturę z marca tego roku za pobyt żony na leczeniu uzdrowiskowym w wysokości [....] zł, Nadesłał także wyciąg z osobistego rachunku bankowego, z którego wynika, że w czerwcu na konto wpłynęła renta żony w [...] zł, a także przelew z ZUS w kwocie [...] zł, w lipcu przelew z ZUS [....] zł (przy czym skarżący podał, że jest to chorobowe za październik i listopad [...]) i przelew z ZUS na kwotę [....] zł, oraz przelew od osoby prywatnej prowadzącej działalność gospodarczą w wysokości [...] zł, a także przelew zatytułowany wsparcie pomostowe od stowarzyszenia [...] zł (przy czym skarżący zaznaczył, że wsparcie to otrzymuje od marca do sierpnia tego roku) i przelew z ZUS na kwotę [...] zł i [...] zł, renta żony [...] zł, w sierpniu bieżącego roku: wpłata własna [...] zł, wparcie pomostowe [...] zł, przelew od osoby prywatnej prowadzącej działalność gospodarczą w wysokości [....] zł. Przedłożył ponadto wyciąg z karty kredytowej z którego wynika, że kwota do zapłaty w lipcu wynosi [...] zł, oraz dwie wpłaty gotówkowe [...]zł i [...] zł z tytułu spłaty karty kredytowej (minimalne kwoty do spłaty), a także harmonogram spłat kredytu, z którego że rata wynosi [...] zł (od sierpnia 2014 r. do maja 2019 r, a ostatnia rata [...] zł obejmuje [...]), harmonogram spłat pożyczki udzielonej matce, której rata wynosi [...] zł, liczba rat 120 zł, a termin spłat upływa w kwietniu 2023 r. Ponieważ skarżący jest w niniejszej sprawie - na podstawie art. 239 pkt 1 lit "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków), postępowanie wszczęte tym wnioskiem jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu, co orzeczono w pkt I sentencji. Przepis ten z mocy art. 258 § 3 tej ustawy stosuje się odpowiednio do postanowień referendarza sądowego. Merytorycznemu rozpoznaniu podlega zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z treści przepisu art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem w wiarygodny sposób w jakiej wysokości uzyskuje dochody z tytułu działalności gospodarczej [...], opodatkowanej w formie [...]. Wyjaśnienie skarżącego zawarte w nadesłanym formularzu, iż dochód ten wynosi około [...] zł brutto miesięcznie nie pozwalają na ustalenie jaka jest rzeczywista wysokość dochodu z tego tytułu. Podatnik opłacający podatek w formie [....] nie możliwości odliczania kosztów uzyskania przychodu, a podatek opłacany w tej formie jest obniżany o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, która jest kolejnym kosztem związanym z działalnością gospodarczą. Dochodu skarżącego nie można również ustalić na podstawie nadesłanej decyzji w sprawie wymiaru podatku płatnego w formie [...], gdyż ustala ona tylko wysokość podatku. Nadmienić należy, że skarżący powyższym pismem referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2014 r. został wezwany nie tylko do nadesłania tej decyzji, ale także dowodów potwierdzającymi wpłatę podatku w okresie ostatnich sześciu miesięcy i dowodów potwierdzających wysokość dochodu z tytułu działalności gospodarczej [...] w okresie ostatnich sześciu miesięcy (np. raport z kasy) wraz ze wskazaniem wysokości ponoszonych kosztów dotyczący tej działalności. Nie wykonanie tego wezwania w tym zakresie powoduje, że nie można ustalić wysokości dochodu skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący nie wykazał także w jakiej wysokości żona uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nadesłał jedynie wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, z której wynika, że żona jest wpisana do tej ewidencji od dnia [...] 2014 r. jako podmiot wykonujący działalność gospodarczą obejmującą sprzedaż [....]oraz że posiada status aktywnego przedsiębiorcy, a także dowody wpłaty przez żonę jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą rzecz urzędu skarbowego kwot: [...] zł i [...] zł. Powyższe w żadnej sposób nie pozwala na ustalenie jaka jest wysokość dochodu żony skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto skarżący pismem referendarza sądowego został wezwany do nadesłania wyjaśnienia co jest przedmiotem działalności gospodarczej żony, czy działalność została zawieszona oraz wyjaśnienia dotyczącego wysokości miesięcznego dochodu (straty) uzyskanego w okresie ostatnich sześciu miesięcy jej prowadzenia (odrębnie za każdy miesiąc) wraz z wydrukiem (kserokopią) z ksiąg podatkowych (lub innych dokumentów) za ten okres i dowodami potwierdzającymi wpłatę podatku. Nie wykonanie tego wezwania w tym zakresie powoduje, że nie można ustalić wysokości dochodu żony z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wątpliwości tych nie usuwa nadesłany wyciąg z konta bankowego skarżącego, który w zasadzie potwierdza wysokość renty żony [....] zł, gdyż w tytule przelewu podano renta z KRUS, a właśnie ten organ w nadesłanej decyzji ustalił wysokość renty do wypłaty w powyższej kwocie żonie skarżącego. Ponadto z wyciągu tego wynika, że na rachunek ten wpłynął w czerwcu tego roku przelew z ZUS w kwocie [....] zł, w lipcu przelew z ZUS [....] zł (przy czym skarżący podał, że jest to chorobowe za [...] r.) i przelew z ZUS na kwotę [...] zł, oraz przelew od osoby prywatnej prowadzącej działalność gospodarczą w wysokości [...] zł, a także przelew zatytułowany wsparcie pomostowe od stowarzyszenia [...] zł (przy czym skarżący zaznaczył, że wsparcie to otrzymuje od marca do sierpnia tego roku) i przelew z ZUS na kwotę [...] zł i [...] zł, renta żony [...] zł, w sierpniu bieżącego roku: wpłata własna [...] zł, wparcie pomostowe [...] zł, przelew od osoby prywatnej prowadzącej działalność gospodarczą w wysokości [...] zł. Analiza tego rachunku wskazuje, że skarżący i jego żona prowadzą działalność gospodarczą na własny rachunek, skoro na rachunku tym znajduje się kwota wsparcia pomostowego w wysokości [...] zł miesięcznie, z tym że nie jest jednoznaczne, czy wsparcie to otrzymał skarżący czy jego żona. Zauważyć trzeba, iż skarżący nadesłał także dokumenty potwierdzające, że jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą otrzymał także pomoc de minimis w kwotach [...] zł i [...] zł, co także potwierdza fakt prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże nie pozwala na ustalenie wysokości dochodu. Istotne jest także przy ocenie niniejszego wniosku, że skarżący w sierpniu tego roku wpłacił na konto kwotę [...] zł (wpłata własna), co oznacza że posiadał środki finansowe w tej kwocie, z tym że wpłata tej kwoty nie pozwala na ustalenie z jakiego źródła dochodu pochodzi ta kwota. W świetle powyższego przyjąć trzeba, iż skarżący nie wykazał w jakiej wysokości on i żona uzyskują dochody z tytułu działalności gospodarczej. Ponadto skarżący nie nadesłał wyciągu z konta bankowego żony i nie wyjaśnił czy żona posiada odrębny rachunek bankowy. Nie nadesłał także zeznań podatkowych. Powyższe oznacza, że skarżący uchyla się od nadesłania tych dokumentów. Na skarżącym zaś jako stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji pozostałe argumenty podniesione we wniosku o przyznanie prawa pomocy dotyczące złego stanu zdrowia małżonków i ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem, rat kredytów i pożyczek i wezwaniem do uregulowania zaległych należności nie uzasadniają przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Okoliczności przemawiającej za uwzględnieniem wniosku nie stanowi również fakt, że matka skarżącego zaciągnęła długoletni kredyt w celu uregulowania zobowiązań skarżącego. Z tych względów odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, co orzeczono w pkt II sentencji. Z tych względów, na podstawie art. 239 pkt 1 lit "e" w związku z art. 161 § 1 pkt 3 i art 258 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.