III SA/Wr 363/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-10-27
Skład orzekający: Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Maciej Guziński, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, w sytuacji gdy nabywca zalesionych gruntów złożył wniosek o przyznanie płatności po upływie terminu określonego w przepisach?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając ją za przedwczesną. Kluczową kwestią sporną był termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności na zalesienie przez nabywcę gruntów. Sąd wskazał, że organy nie rozważyły zastosowania przepisów rozporządzenia z 2009 r., które przewidywały dłuższy termin (3 miesiące) niż rozporządzenie z 2004 r. (35 dni). Ponadto, odmowa wszczęcia postępowania wobec nabywcy z uzasadnieniem merytorycznym była niedopuszczalna. Dopiero po merytorycznym rozpatrzeniu wniosku nabywcy można było ocenić zasadność zwrotu płatności przez pierwotnego beneficjenta.Stan faktyczny
Skarżący C.B. sprzedał zalesione działki rolne M.G. w dniu 16.04.2014 r. Nabywca złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesianie w dniu 05.06.2014 r., co organ uznał za złożenie wniosku z uchybieniem terminu (35 dni wg rozporządzenia z 2004 r.). W konsekwencji organ ustalił C.B. kwotę nienależnie pobranych płatności. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc, że problemy zaczęły się po sprzedaży działek, a nabywca złożył wniosek po terminie, co nie powinno obciążać jego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję w całości i zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Sędzia WSA Maciej Guziński, Tomasz Świetlikowski, , Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi C.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...].02.2016r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. Nr 267, ze. zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 09 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1438),po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...].12.2015 r. o ustaleniu C. B. (dalej strona, skarżący) kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości 7448,00 zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że
w dniu [...].12.2004 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2004 rok wraz z niezbędnymi załącznikami. Zgodnie z treścią ww. wniosku powierzchnia, na której będzie realizowany plan zalesienia wynosi 1,33 ha. Do płatności zgłoszono działki nr [...] oraz [...] położone w obrębie ewidencyjnym W., gminie W., powiecie w., województwie d., wnioskując o przyznanie następujących płatności: Wsparcia na zalesienie: 1. zalesienie na terenach o korzystnej konfiguracji -drzewa iglaste - 0,65 ha, 2. zalesienie na terenach o korzystnej konfiguracji -drzewa liściaste - 0,68ha, 3. grodzenie uprawy leśnej siatką 2 metrową-0,56 ha. Premii pielęgnacyjnej: 1.na terenach o korzystnej konfiguracji bez zastosowania repelentów- 0,56 ha. 2. na terenach o korzystnej konfiguracji z zastosowaniem repelentów- 0,77 ha- Premii zalesieniowej: 1. producent rolny
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dnia [...].03.2005 r. wydał stronie postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. W postanowieniu pouczono wnioskodawcę o niezbędnych warunkach, jakie należy spełnić, aby uzyskać płatność na zalesianie gruntów rolnych.
W dniu [...].04.2005 r. strona złożyła w wymaganym terminie oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z poświadczającym ten fakt zaświadczeniem z Nadleśnictwa W. Tym samym skarżący spełnił warunki do uzyskania pomocy, o jaką wnioskował.
W dniu [...].08.2005 r. Kierownik BP ARiMR w decyzją nr [...] przyznał stronie płatności w łącznej kwocie wynoszącej 10 175,20 zł w tym:
1.Wsparcia na zalesienie w wysokości 7 539,00 zł - płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia.
2.Premii pielęgnacyjnej w wysokości 774,20 zł - płatne corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.
3.Premii zalesieniowej w wysokości 1 862,00 zł - płatne corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia.
Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...].08.2005 r. W dniu [...].12.2005 r. przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.
W dniu [...].05.2006 r. skierowano do strony pismo informujące o zmianie dotychczasowego nr decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie gruntów rolnych, ze względu na zmiany w systemie informatycznym PROW wskazując aktualny numer decyzji w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych tj. [...].
W latach 2006- 2009 Pan C. B. składał wnioski o wypłatę pomocy na zalesianie gruntów rolnych z tytułu premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej. Na podstawie złożonych wniosków o wypłatę pomocy na zalesianie gruntów rolnych na lata 2006- 2009 została przekazana płatność z tytułu premii pielęgnacyjnej oraz premii zalesieniowej: za rok 2006 w wysokości 2 636,20 zł w dniu [...].08.2006 r. za rok 2007 w wysokości 2 636,20 zł w dniu [...].11.2007 r. za rok 2008 w wysokości 2 636,20 zł w dniu [...].09.2008 r. za rok 2009 w wysokości 2 636,20 zł w dniu [...].09.2009 r.
W latach 2010- 2013 skarżący składał wnioski o wypłatę pomocy na zalesianie gruntów rolnych z tytułu premii zalesieniowej. Na podstawie złożonych wniosków o wypłatę pomocy na zalesianie gruntów rolnych na łata 2010- 2013 została przekazana płatność z tytułu premii zalesieniowej: za rok 2010 w wysokości 1 862,00 zł w dniu [...].09.2010 r. za rok 2011 w wysokości 1 862,00 zł w dniu [...].08.2011 r. za rok 2012 w wysokości 1 862,00 zł w dniu [...].08.2012 r. za rok 2013 w wysokości 1 862,00 zł w dniu [...].08.2013 r.
W dniu [...].04.2014 r. do Biura Powiatowego stawił się skarżący, który poinformował o zamiarze sprzedaży zalesionych działek w ramach programu ZGR 2004-2006, nadmieniając iż na dzień [...].04.2014 r. na godz. 12.00 zostało ustalone spotkanie z notariuszem celem dokonania aktu sprzedaży. Strona została poinformowana o zasadach dotyczących przekazania zobowiązań zalesieniowych nabywcy gruntu.
Dnia [...].06.2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek M. G. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem poprzedniego właściciela. Do wniosku wnioskodawca dołączył m.in. Akt Notarialny- umowa sprzedaży Repertorium A numer [...] z dnia [...].04.2014 r., na podstawie którego C. B. sprzedał zalesione działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...] położone we wsi W., w gminie W., powiat w., województwo d. M. G. Wydanie w/w działek w posiadanie - kupującego nastąpiło w dniu zawarcia umowy tj. [...].04.2014r. Wraz z wnioskiem Pan M. G. złożył oświadczenie przejmującego własność/współwłasność wszystkich działek rolnych albo ich części objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w ramach PROW 2004-2006, w którym zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie gruntów rolnych, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych gruntów, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności.
W wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, iż wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem poprzedniego właściciela wraz z oświadczeniem przejmującego własność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, został złożony z uchybieniem terminu.
Dnia [...].07.2014r. Kierownik Biura Powiatowego postanowieniem nr [...] odmówił M. G. wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych.
Następnie pismem z dnia [...].10.2014 r. poinformowano skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych. Powodem wszczęcia postępowania z urzędu był fakt, iż do Biura Powiatowego w W. wpłynął Akt Notarialny- umowa sprzedaży Rep. A nr [...] z dnia [...].04.2014 r., na podstawie którego skarżący sprzedał zalesione działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] w obrębie ewidencyjnym W.
W dniu [...].10.2014 r. w Biurze Powiatowym ARiMR stawił się skarżący, gdzie oświadczył, że w dniu sprzedaży tj. [...].04.2014 r. udał się do Biura Powiatowego celem poinformowania o tym zamiarze, jak również oświadczył, iż sprzedając zalesione grunty M. G. informował go wielokrotnie, również w obecności pracownika Biura Powiatowego w W., o konieczności złożenia dokumentów świadczących o nabyciu zalesionych gruntów w określonym terminie.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. dnia [...].11.2014 r. wydał stronie decyzję nr [...] którą wstrzymał płatności na zalesianie gruntów rolnych z tytułu premii zalesieniowej na lata 2014-2023. Organ I instancji jako podstawę prawną wstrzymania wypłaty płatności powołał § 11 ust. 1-4 oraz 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.2004 r. Nr 187, poz.1929 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego wskazał, iż M. G., któremu w dniu [...].04.2014 r. strona sprzedała działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] nie spełnił wymogów określonych treścią § 11 ust. 1 pkt. 1 w/w rozporządzenia, ponieważ nie dokonał w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności działki wymaganych czynności stanowiących warunek przyznania płatności producentowi.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. w dniu [...].02.2015 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji z dnia [...].11.2014 r.
W dniu [...].08.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego, zawiadomieniem nr 8, na podstawie art. 61 § 4 Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz.267 ze zm.) oraz w związku z art. 29 ust.l, la, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634, ze zm.), wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych przyznanych skarżącemu na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].08.2005 r., w treści którego pouczono stronę o przysługującym jej prawie wglądu do akt jak również możliwości składania wyjaśnień. Przedmiotowe zawiadomienie zostało odebrane w dniu [...].08.2015 r. Strona nie skorzystała w ww. uprawnienia.
W dniu [...].09.2015 r. decyzją nr [...] została ustalona skarżącemu kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości 28 168,00 zł. Powyższa kwota wynikała z niedotrzymania przez producenta rolnego zobowiązania w ramach działania zalesianie gruntów rolnych.
Skarżący od powyższej decyzji wniósł odwołanie. W dniu [...].11.2015 r. w D. Oddziale Regionalnym ARiMR we W. stawił się skarżący, który w uzupełnieniu odwołania wniósł o dokonanie oględzin zalesionych działek. W dniu [...].11.2015 r. do D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wpłynęło oświadczenie z dnia [...].11.2015 r., w którym M. G. oświadcza, iż las znajdujący się na działkach nr [...] oraz [...]ha będzie utrzymywał przez następne 10 lat oraz do wieku rębnego około 70 lat nie licząc na jakiekolwiek dofinansowanie.
W dniu [...].11.2015 r. organ II instancji skierował do Biura Kontroli na Miejscu D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wniosek o przeprowadzenie kontroli na gruntach zalesionych przez C. B. przejętych w posiadanie przez M. G.
Decyzją nr [...] z dnia [...].12.2015 r. Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność ponownej weryfikacji sprawy w kontekście zastosowania art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 w odniesieniu do płatności za 2004 rok, art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 mających zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2005-2009 oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. po ponownej analizie sprawy decyzją nr [...] z dnia [...].12.2015 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 7448,00 zł.
Od powyższej decyzji dnia [...].01.2016 r. skarżący wniósł odwołanie.
Strona wniosła o uchylenie decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych opłatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych oraz umorzenie postępowania organu I instancji. W odwołaniu podniósł, iż Kierownik Biura Powiatowego powinien uwzględnić dodatkowe oświadczenia przejmującego zalesione grunty - M. G. oraz wyniki przeprowadzonej kontroli, która nie wykazała nieprawidłowości i uznać, iż spełniono wszystkie przesłanki zawarte w pierwotnie zawartej umowie.
Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymując w mocy decyzje organu pierwszoinstancyjnego, po ponownym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego zważył, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438) o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencją pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 ( ust.2), w postępowaniu o ustalenie nienależnie pobranych płatności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR był zobowiązany do ustalenia czy skarżący pobrał nienależnie płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.
Organ odwoławczy podkreślił, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 187 poz. 1929 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem zalesieniowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386 i Nr 148, poz. 1551). Zgodnie z § 3 w/w rozporządzenia, płatność na zalesienie jest udzielana producentowi rolnemu, który spełnia łącznie następujące warunki: -został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności,
- zobowiązał się do: zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku była prowadzona działalność rolnicza, pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez okres 5 lat od dnia wykonania zalesienia (zgodnie z planem zalesienia), - zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie.
Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 sierpnia 2004r w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli: 1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tych działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji: 2) zobowiąże się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, płatność na zalesianie w części dotyczącej premii zalesieniowej przysługuje w wysokości nie wyższej niż ta, która przysługiwała poprzedniemu właścicielowi lub współwłaścicielowi działek rolnych (ust. 2).
Zgodnie z ust. 3 tego przepisu do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się:1) kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której została przeniesiona własność lub współwłasność działek rolnych objętych wnioskiem; 2) dokumenty określone w § 6 ust. 4 pkt 3, 4 i 6; 3) oświadczenie producenta rolnego o pomocy uzyskanej ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności - w przypadku gdy producent rolny uzyskał taką pomoc.
Przepisy ust. 1-3 stosuje się, w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, z tym że:
1) płatność na zalesianie przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem albo ich części, jeżeli zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności; 2) do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się również oświadczenie producenta rolnego, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie wymienione w pkt 1 (ust. 4).
Zgodnie z brzmieniem § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11. Wstrzymania, o którym mowa powyżej zgodnie z § 13 ust. 6 rozporządzenia zalesieniowego, dokonuje, w formie decyzji, kierownik biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności.
Organ odwoławczy zważył, że sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a rolnik nie realizuje całego zobowiązania w ramach programu zalesianie gruntów rolnych, w szczególności płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu i zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi miedzy innymi w przypadku braku złożenia w terminie określonym w rozporządzeniu zalesieniowym, wniosku i oświadczenia przejmującego działki objęte wnioskiem przekazującego wraz zobowiązaniem do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek.
W ocenie Dyrektora na gruncie niniejszej sprawy doszło do niedopełnienia omawianych wymagań. Bezsprzecznie C. B. zbył objęte wnioskiem grunty w dniu [...].04.2014 r., sprzedając M. G. działki rolne o nr [...] i [...] położone we wsi W., gminie W. Ażeby skutecznie przejąć uprawnienia wynikające z wniosku C. B., M. G. powinien w terminie 35 dni licząc od dnia podpisania Aktu notarialnego nr repetytorium A [...] czyli maksymalnie do dnia [...].05.2014 r., zgodnie z regulacjami zawartymi w § 11 ust. 1-4 rozporządzenia zalesieniowego złożyć wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji wraz z wymaganymi dokumentami. Złożenie wniosku o przyznanie płatności przez M. G. w dniu [...].06.2014 r., czyli 21 dni po upływie ww. terminu nie może być potraktowane za skuteczne przejęcie zobowiązań podjętych na podstawie wniosku przekazującej grunty w trybie powołanych wyżej regulacji. Organ uzasadniał dalej, iż wyznaczony przez ustawodawcę 35 dniowy termin na złożenie wniosku przez przejmującego działki zalesione jest terminem materialnoprawnym nieprzywracanym, którego uchybienie powoduje wygaśnięcie uprawnień do przyznania płatności (wyrok WSA w Kielcach z dnia 26.09.2013 r. sygn. akt. II SA/Ke 441/13). Jednocześnie terminy materialnoprawne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia nie podlegają przywróceniu.
W tej sytuacji zdaniem organu II instancji Kierownik Biura Powiatowego trafnie przyjął, że przejęcie omawianego zobowiązania strony przez nowego właściciela nie było skuteczne wobec czego doszło do spełnienia przesłanek opisanych w cytowanym wyżej § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego.
Dalej organ uzasadniał, że w odniesieniu do płatności zalesieniowych przyznanych za lata 2004-2009 zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 w odniesieniu do płatności za 2004 rok oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 mających zastosowanie do płatności w ramach kampanii 2005-2009). Płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych za lata 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, przyznane skarżącemu decyzją Kierownika Biura Powiatowego o przyznaniu płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych z dnia 03.08.2005 r. zostały przelane na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów odpowiednio na podstawie złożonego wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2004 w dniu 31.12.2005 r. oraz na podstawie złożonych wniosków o wypłatę pomocy na zalesianie gruntów rolnych na lata 2006- 2009 za rok 2006 w dniu 11.08.2006 r., za rok 2007 w dniu 16.11.2007 r., za rok 2008 w dniu 17.09.2008 r. oraz za rok 2009 w dniu 03.09.2009 r, natomiast zawiadomienie nr 8 z dnia 19.08.2015 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej -będące w przedmiotowej sprawie pierwszym powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności - zostało doręczone stronie w dniu [...].08.2015 r., a więc niewątpliwie po upływie 4 lat od daty realizacji ww. płatności. Zatem ustalenie, czy strona działała w dobrej czy w złej wierze ma istotne znaczenie dla dopuszczalności prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego płatności na lata 2004-2009 w świetle przywołanych regulacji art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.
Dla powyższej oceny, zdaniem organu, kluczowe wydają się być dwie kwestie. Po pierwsze fakt, iż jak wynika z wyjaśnień złożonych przez stronę w toku postępowania odwoławczego, skarżący w dniu [...].04.2014 r. stawił się w Biurze Powiatowym, gdzie poinformował, iż tego dnia dokona sprzedaży zalesionego gruntu M. G., tym samym dopełnił obowiązku niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, w szczególności jeżeli zmiana ta dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni, przeniesienia własności części albo wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem na rzecz innego producenta rolnego. Ponadto wyniki z przeprowadzonej w dniu [...].12.2015 r. kontroli na gruntach zalesionych przez skarżącego a przejętych przez M. G. zawarte w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] wskazują, iż nie nastąpiło zmniejszenie powierzchni kompleksu leśnego, zalesienie zostało wykonane z zachowaniem odpowiedniej odległości od działek sąsiadujących, stanowiących własność innego podmiotu, tym samym nie zmniejszyła się powierzchnia zalesionego gruntu objętego zobowiązaniem. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż M. G. złożył do D. Oddziału Regionalnego ARiMR dnia [...].11.2015 r. oświadczenie, w którym to zobowiązuje się do utrzymywania przez następne 10 lat zalesienia na przejętych działkach pomimo braku dofinansowania ze strony ARiMR.
Drugą, zdaniem organu, z wymagających przeanalizowania kwestii jest tzw. dobra wiara, od wystąpienia której ustawodawca uzależnia zastosowanie krótszego - 4 letniego okresu przedawnienia. Organ podniósł, że gdzie w orzecznictwie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu danej osoby, że jej działanie jest zgodne z prawem, tudzież na przekonaniu, że zachodzi pewien stan rzeczy-nawet jeżeli jest to przekonanie błędne lub niezgodne z prawem.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podzielił stanowisko prezentowane przez Kierownika BP w kwestii przesłanki dobrej wiary określonej w art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2014.
Wskazane działki gruntu były utrzymywane jako uprawa leśna przez wszystkie lata od momentu podjęcia zobowiązania przez skarżącego, do dnia przeniesienia w dniu [...].04.2014 r. własności na M. G., jak również w latach kolejnych, co potwierdzają wyniki przeprowadzonej kontroli. Ponadto pismem z dnia [...].11.2015 r. M. G. oświadczył, iż las znajdujący się na przejętych działkach będzie utrzymywał przez następne 10 lat oraz do wieku rębnego około 70 lat, nie licząc na jakiekolwiek dofinansowanie ze strony ARiMR.
Strona pobierając płatności za rok 2004-2009 działała w dobrej wierze i w przekonaniu, iż dopełniła wszystkich niezbędnych formalności dotyczących przekazania zalesionych gruntów M. G., informując ARiMR o zamiarze sprzedaży zalesionych gruntów, dotrzymując zobowiązania dotyczącego utrzymania powierzchni zalesionych gruntów jak również informując przejmującego zalesione grunty o obowiązku złożenia stosownych dokumentów do ARiMR celem przejęcia zobowiązania zalesionego w ustawowym terminie. Płatności za lata 2004-2009 uległy przedawnieniu.
Dokonując z kolei analizy płatności pobranych przez skarżącego za lata 2010-2013, organ podkreślił, iż z dniem [...].12.2009 roku weszło w życie rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (ogłoszone w dzienniku urzędowym unii europejskiej L 316 2 grudnia 2009), które uchyliło rozporządzenie Nr 796/2004. Ustawodawca w odmienny sposób uregulował okresy przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 (dla płatności w kampanii 2010 roku) oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 (dla płatności w kampanii w 2011 roku i następne). Zgodnie z powyższym obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: - płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, -błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Zasadą jest, iż płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane zawężająco.
Zdaniem organu odwoławczego nieskuteczne przejęcie zobowiązania strony przez nowego właściciela nie można uznać za pomyłkę "właściwej władzy", ponieważ obowiązek dostarczenia w wyznaczonym przez ustawodawcę 35 dniowym terminie wniosku przez przejmującego działki zalesione leżał po stronie nowego właściciela zalesionych gruntów. Ponadto w dniu wydania decyzji z dnia [...].08.2005r., Kierownik BP nie posiadał wiedzy o ewentualnych planach strony dotyczących sprzedaży zalesionych gruntów objętych zobowiązaniem. Obowiązek zwrotu pobranych płatności po roku 2009 nie ma zastosowania jeżeli łącznie wystąpią przewidziane przez normodawcę okoliczności. Dlatego też, wobec faktu, iż przyznanie płatności za lata 2010-2013 nie wynikało z pomyłki organu, cytowany przepis nie znajduje w przedmiotowej sprawie zastosowania. Wobec powyższego organ pierwszej instancji był zobligowany do ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, o których mowa w 29 ust. 1 ustawy o Agencji, dla skarżącego za łata 2010-2013.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy uznał, że żadna z kwot przyznanych płatność z tytułu premii zalesieniowej: za rok 2010 w wysokości 1 862,00 zł w dniu [...].09.2010 r. za rok 2011 w wysokości 1 862,00 zł w dniu [...].08.2011 r. za rok 2012 w wysokości 1 862,00 zł w dniu [...].08.2012 r. za rok 2013 w wysokości 1 862,00 zł w dniu [...].08.2013 r. nie jest niższa od równowartości 100 euro przeliczone na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art.7 ust.2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do tych płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w łącznie ustalonej kwocie 7 448 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej w całości decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 29 ustawy z dnia 09 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W uzasadnieniu skargi opisał stan sprawy, podkreślił, że realizował wszystkie zobowiązania związane z przyznaniem płatności na zalesienie, kontrole potwierdziły prawidłowe zalesienie i prowadzenie upraw, problemy zaczęły się z momentem sprzedaży działek, na których realizowany był program zalesieniowy, skarżący nie jest winien sytuacji, że nabywca złożył wniosek z uchybieniem terminu, skarżący o zamiarze sprzedaży poinformował organ w dniu sprzedaży [...].04.2014r., postępowanie organów rolnych jest dla skarżącego niezrozumiałe, a ustalenie kwoty nienależnej płatności jest krzywdzące.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. W odpowiedzi podniósł, że w skardze nie podniesiono żadnych zarzutów mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Znaczącym dla sprawy jest bowiem fakt złożenia wniosku przez nabywcę po upływie terminu, co nie może być potraktowane za skuteczne przejęcie zobowiązań podjętych na podstawie wniosku skarżącego przekazującego grunty w trybie regulacji zalesieniowych
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena sprawy dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W przypadku braku podstaw do jej uwzględnienia skarga podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości.
W ocenie Sądu, skarga jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego i materialnego.
Postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją dotyczyło ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zalesieniowych - premii zalesieniowej - za lata 2010 -2013.
Postępowanie to przeprowadzone zostało w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm., dalej: "ustawa o ARiMR"). Prawidłowość zastosowania tego trybu w odniesieniu do pomocy, która w przypadku skarżącego przyznana została na podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 187 poz. 1929 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem zalesieniowym, w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 42, poz. 386 i Nr 148, poz. 1551). Przyznane na rzecz skarżącego płatności na zalesienie za poszczególne lata, stanowią jedną z form pomocy realizowaną w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich i to pomocy, która przyznawana jest w sposób jednostronny i władczy przez właściwy w sprawie organ administracji publicznej, w drodze decyzji administracyjnej.
Postępowanie, o którym stanowi art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jest samodzielnym postępowaniem, w którym także w drodze decyzji administracyjnej następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest więc zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została następnie wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego w związku z otrzymaną pomocą zobowiązania przez wymagany okres.
Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a rolnik nie realizuje całego zobowiązania w ramach programu zalesianie gruntów rolnych, w szczególności płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu i zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi miedzy innymi w przypadku braku złożenia w terminie określonym w rozporządzeniu zalesieniowym, wniosku i oświadczenia przejmującego działki objęte wnioskiem przekazującego wraz zobowiązaniem do kontynuowania realizacji zobowiązań, złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek.
W ocenie organów rolnych na gruncie niniejszej sprawy doszło do niedopełnienia wymagań określonych w przepisie § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego z 2004r, który stanowi, że płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu oraz zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części, nie spełnił warunków, o których mowa w § 11.
Zdaniem organu bezsprzecznie skarżący zbył objęte wnioskiem grunty w dniu [...].04.2014 r., sprzedając M. G. działki rolne o nr [...] i [...] położone we wsi W., gminie W. Ażeby skutecznie przejąć uprawnienia wynikające z wniosku skarżącego, M. G. powinien w terminie 35 dni licząc od dnia podpisania Aktu notarialnego nr repetytorium A [...] czyli maksymalnie do dnia [...].05.2014 r., zgodnie z regulacjami zawartymi w § 11 ust. 1-4 rozporządzenia zalesieniowego złożyć wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji wraz z wymaganymi dokumentami. Złożenie wniosku o przyznanie płatności przez M. G. w dniu [...].06.2014 r., czyli 21 dni po upływie ww. terminu nie może być potraktowane za skuteczne przejęcie zobowiązań podjętych na podstawie wniosku strony przekazującej grunty w trybie powołanych wyżej regulacji. Przejęcie omawianego zobowiązania strony przez nowego właściciela nie było skuteczne wobec czego doszło do spełnienia przesłanek opisanych w cytowanym wyżej § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego i nakazania zwrotu płatności, bo skarżący nie dotrzymał zobowiązania wieloletniego w związku z przekazaniem własności gruntów.
Ustalenia w sprawie są bezsporne.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, sprowadza się do rozstrzygnięcia, jaki jest termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności na zalesienie w związku z przeniesieniem własności działek rolnych objętych wnioskiem lub ich części na rzecz innego producenta rolnego.
W ocenie organu jest to termin 35 dni od dnia przeniesienia własności działek zgodnie z przepisem § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesienie gruntów rolnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.2004.187.1929 ze zmianami dalej zwane - Rozporządzenie 2004).
Natomiast zgodnie z przepisem § 15 ust. 1 pkt 1 w związku z § 15 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne“ objętego programem rozwoju obszarów wiejskich 2007 - 2013 (Dz.U. 2009.48.390 zwanej dalej - Rozporządzenie 2009). jest to termin 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności działek. Rozporządzenie zalesieniowe 2009 weszło w życie w dniu [...].03.2009r. Obowiązywało w dacie sprzedaży działek rolnych [...].04.2014r. Organy w ogóle nie rozważyły tej kwestii.
W sprawie niekwestionowaną okolicznością jest, że w dniu [...].06.2014 r. do Biura Powiatowego wpłynął wniosek M. G. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem poprzedniego właściciela. Do wniosku wnioskodawca dołączył m.in. Akt Notarialny- umowa sprzedaży Repertorium A numer [...] z dnia [...].04.2014 r., na podstawie którego C. B. sprzedał zalesione działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...] położone we wsi W., w gminie W., powiat w., województwo d. M. G. Wydanie w/w działek w posiadanie - kupującego nastąpiło w dniu zawarcia umowy tj. [...].04.2014r. Wraz z wnioskiem nabywca złożył oświadczenie przejmującego własność/współwłasność wszystkich działek rolnych albo ich części objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w ramach PROW 2004-2006, w którym zobowiązuje się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie gruntów rolnych, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych gruntów, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności.
Kierownik Biura Powiatowego postanowieniem z dnia [...].07.2014r. odmówił M. G. wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych wobec stwierdzenia, iż wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem poprzedniego właściciela wraz z oświadczeniem przejmującego własność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, został złożony z uchybieniem 35- dniowego terminu.
Zgodnie z § 11 Rozporządzenia 2004;
1. W przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętej wnioskiem albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli:
1) w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności działek, złoży on wniosek o przyznanie płatności do kierownika biura powiatowego Agencji;
2) zobowiąże się do kontynuacji realizacji zobowiązania, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3, w złożonych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek.
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, płatność na zalesianie w części dotyczącej premii zalesieniowej przysługuje w wysokości nie wyższej niż ta, która przysługiwała poprzedniemu właścicielowi lub właścicielowi działek rolnych.
3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się:
1) kopie umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku, której została przeniesiona własność lub współwłasność działek rolnych objętych wnioskiem;
2) dokumenty określone w § 6 ust. 4 pkt 3,4 i 6;
3) oświadczenie producenta rolnego o pomocy uzyskanej ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o przyznanie płatności - w przypadku, gdy producent rolny uzyskał taką pomoc.
4. Przepisy ust. 1 - 3 stosuje się, w przypadku gdy przeniesienie własności lub współwłasności działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności nastąpiło po dniu wydania decyzji w sprawie płatności na zalesianie, z tym że:
1) płatność na zalesianie przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz, którego nastąpiło przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętej wnioskiem albo ich części, jeżeli zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzedniego właściciela lub współwłaściciela tych działek, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciele byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności;
2) do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się również oświadczenie producenta rolnego, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujący zobowiązanie wymienione w pkt 1.
Natomiast zgodnie z § 15 Rozporządzeniem 2009;
1. Jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku o pomoc do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie nastąpi przeniesienie własności lub współwłasności wszystkich gruntów objętych tym wnioskiem albo ich części na rzecz innego rolnika w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, pomoc przysługuje temu rolnikowi, jeżeli:
1) w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia własności lub współwłasności tych gruntów złoży on wniosek o pomoc do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc, o którym mowa w § 9 ust. 4;
2) zobowiąże się do:
a) kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 albo § 5 ust. 1 pkt 2,
b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności na zalesianie, uzyskanych przez poprzednika właściciela lub współwłaściciela tych gruntów, jaką poprzedni właściciel lub współwłaściciel byłby obowiązany zwrócić, jeżeli wystąpiłyby okoliczności powodujące konieczność zwrotu płatności na zalesianie - w przypadku wystąpienia takich okoliczności.
3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołącza się:
1) umowę sprzedaży lub inną umowę, w wyniku, której została przeniesiona własność lub współwłasność gruntów objętych wnioskiem o pomoc, lub kopię takiej umowy poświadczoną za zgodne z oryginałem przez notariusza lub potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji;
2) dokumenty określone w § 9 i ust. 5 pkt 3 - 5.
3) oświadczenie rolnika, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencje, obejmujący zobowiązanie wymienione w ust. 1 pkt 2 lit. b.
3 a. Termin, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, nie podlega przywróceniu.
4. Przepisy ustępu 1,3 i 3 a stosuje się odpowiednio w przypadku, gdyby przeniesienie własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem o pomocy nastąpiła po dniu doręczenia decyzji w sprawie przyznania pomocy na zalesianie.
Z wyżej powołanych regulacji zawartej w Rozporządzeniu 2004, jak i w Rozporządzeniu 2009 wynika, że ich adresatem jest nabywca gruntu objętego zalesieniem i na nim ciąży obowiązek spełnienia wymogów wynikających z § 11 Rozporządzenia 2004 czy też z § 15 Rozporządzenia 2009, aby skutecznie domagać się przyznania płatności.
Zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia 2004 płatność na zalesianie podlega wstrzymaniu lub zwrotowi w pełnej wysokości za cały okres jej pobierania, w przypadku przeniesienia przez producenta rolnego własności lub współwłasności wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, a producent rolny, który przejął własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności albo ich części, nie spełnia warunków, o których mowa w § 11.
W ocenie Sądu analiza § 11 oraz § 13 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia 2004 (przepisy na których Agencja opiera zasadność swego rozstrzygnięcia) wskazuje, że w pierwszej kolejności organ winien ustalić czy podmiot, na którego rzecz przeniesiona została własność lub współwłasność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności lub ich części, spełnia warunki, o których mowa w § 11. Winno to nastąpić w wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie płatności złożonego przez nabywcę gruntów rolnych objętych zalesieniem. Prawidłowe rozpatrzenie tej kwestii da organowi podstawę do ustaleń zasadności zwrotu płatności na zalesianie, o których mowa w § 13 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia 2004. W ramach tego postępowania Agencja winna rozstrzygnąć czy wniosek ten ma być rozpoznany w oparciu o przepisy Rozporządzenia 2004, czy też Rozporządzenia 2009. Pozwoli to na rozstrzygnięcie istotnej kwestii czy termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności to 35 dni wynikający z § 11 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia 2004 ( jak twierdzi Agencja ), czy 3 miesiące zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia 2009 ( data umowy sprzedaży działek rolnych 16.04.2014r. ) oraz fakt czy nabywca jest uprawniony do płatności na zalesianie. Zasadność wniosku nabywcy nie może być rozstrzygana w rozpoznawanej sprawie.
Jak wyżej wskazano materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że Kierownik Biura Powiatowego postanowieniem z dnia [...].07.2014r. na podstawie art. 61a § 1 k.p.a odmówił M. G. wszczęcia postępowania w sprawie jego wniosku z [...].06.2014r. o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych wobec stwierdzenia, iż wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych w przypadku przeniesienia własności lub współwłasności gruntów objętych wnioskiem poprzedniego właściciela wraz z oświadczeniem przejmującego własność wszystkich działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych, został złożony z uchybieniem 35- dniowego terminu. Postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania nie jest rozstrzygnięciem merytorycznym sprawy. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje czy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jest prawomocne i czy rozpoznano wniosek merytorycznie. W ocenie Sądu uzasadnienie wydanego postanowienia stanowi o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy, co jest niedopuszczalne na etapie wydawania formalnego rozstrzygnięcia, jakim jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku nabywcy zalesionej nieruchomości. Okoliczności stanowiące o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy mogą być przedmiotem rozważań jedynie po wszczęciu postępowania - zajęcia przez organ stanowiska merytorycznego w sprawie - czy termin do złożenia wniosku został zachowany, a w konsekwencji wydania decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania płatności na zalesienie nabywcy gruntu.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych wydane w stosunku do skarżącego należy uznać za przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 wyżej podanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło