III SA/Wr 365/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 26 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [---] nr [---] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że prowadzi działalność gospodarczą – małą firmę, zajmującą się produkcją mebli tapicerowanych. Z uwagi na kryzys i złą koniunkturę na rynku zbytu oraz chorobę (od półtora roku), jest w trudnej sytuacji finansowej. Choroba faktycznie uniemożliwia prowadzenie firmy, przede wszystkim w aspekcie pozyskiwania nowych klientów – wiąże się to z koniecznością dłuższych wyjazdów. Wnioskodawca opiera swoją działalność tylko na tych odbiorcach, którzy zostali pozyskani już wcześniej, przy czym jest ich za mało. Wskazał, że stara się w miarę możliwości racjonalnie planować działalność, aby przetrwać trudny okres i nie pogłębiać problemów finansowych. Dodał, że w sytuacji, gdy potrzebna jest pomoc prawna, nie jest w stanie sprostać wymogom finansowym i opłacić koszty sądowe. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, ze skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, posiada dom o powierzchni 87 m2 oraz budynek wykorzystywany do prowadzonej działalności. Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Jego jedynym źródłem dochodu jest działalność gospodarcza, przy czym nie podano wartości dochodu brutto. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a., doręczone osobiście wnioskodawcy 27 września 2011 r., nie udzielono odpowiedzi do dnia wydania niniejszego postanowienia. Zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonej regulacji wynika, że postępowanie dotyczące prawa pomocy prowadzone jest tylko i wyłącznie na wniosek strony skarżącej i to na niej ciąży obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i jednoznaczny okoliczności uzasadniających swoje żądanie. Rola Sądu/ Referendarza sądowego w tym postępowaniu ogranicza się jedynie do żądania przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Informacje udzielone na urzędowym formularzu wniosku były zbyt lakoniczne, aby móc dokonać oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Ograniczały się bowiem jedynie do twierdzenia o trudnej sytuacji finansowej w związku z problemami w działalności gospodarczej, jednak nie zostało to potwierdzone jakimikolwiek kwotami przychodów, czy miesięcznych wydatków związanych z gospodarstwem domowym. Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych może nastąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach. Wynika to z treści art. 199 p.p.s.a., który stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Konieczność ponoszenia przedmiotowych kosztów podyktowane jest tym, że są one formą daniny publicznej, Konstytucja z kolei przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin (art. 84 ). Konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu (art. 45 ust. 1), dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585). W sytuacji, gdy wnioskodawca nie podaje jakichkolwiek realnych kwot związanych ze swoim utrzymaniem ani dochodów, z których są pokrywane, nie jest możliwe w żadnej mierze zbadanie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w oparciu o powołane konstytucyjne zasady. W tym stanie rzeczy stwierdzić zatem należało, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności, które uzasadniałyby żądanie jego wniosku. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.