III SA/Wr 368/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-11-16
Skład orzekający: Tomasz Świetlikowski, Ireneusz Dukiel, Władysław Kulon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pomoc finansowa dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę może zostać pomniejszona o 50%, jeżeli uprawa mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych nie była ubezpieczona od ryzyka suszy, a jednocześnie istniały obiektywne trudności z uzyskaniem takiego ubezpieczenia lub grunt ten miał charakter trwałego użytku zielonego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie zbadały w sposób wystarczający statusu gruntu, na którym prowadzono uprawę mieszanki traw i roślin motylkowatych, ani realnej możliwości ubezpieczenia tej uprawy. Brak analizy tych kwestii, a także potencjalne wprowadzenie strony w błąd co do przyznanej pomocy, stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że pomoc finansowa nie powinna być pomniejszana, jeśli brak ubezpieczenia wynikał z obiektywnych przeszkód lub gdy grunt miał charakter wyłączony z obowiązku ubezpieczenia.Stan faktyczny
Skarżąca ubiegała się o pomoc finansową dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015 roku. Po przyznaniu pomocy przez organ I instancji, postępowanie zostało wznowione z urzędu, a decyzja uchylona i wydana nowa, przyznająca pomoc w niższej kwocie z powodu nieubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak analizy możliwości ubezpieczenia upraw oraz statusu gruntu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przyznania pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015 roku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r.; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej jako organ odwoławczy, organ II instancji lub w skrócie Dyrektor OR ARiMR) zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. (dalej jako organ I instancji lub w skrócie Kierownik BP ARiMR) z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] października 2015 r., nr [...], i przyznaniu dla A. M.(dalej jako strona lub skarżąca) pomocy finansowej o wartości brutto [...]zł w ramach pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w [...] r.
Z akt sprawy wynika, że strona w dniu [...] września 2015 r. zwróciła się do Kierownika BP ARiMR z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Do przedmiotowego wniosku został dołączony formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc w rolnictwie lub rybołówstwie inna niż pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej spowodowanych niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym - suszą, z którego wynikało, iż powierzchnia uprawy w roku wystąpienia szkody w gospodarstwie rolnika wynosiła łącznie [...]ha dla łąki trwałej, [...]ha dla ugoru, [...]ha dla koniczyny z trawami na zielonkę oraz [...] ha dla siana łąkowego. Wyliczono, iż straty w gospodarstwie rolnym w [...] r. wynoszą 45,81% średniej rocznej produkcji. Do wniosku strona nie załączyła polisy ubezpieczeniowej. Ponadto na formularzu wniosku pomocowego, w sekcji IV strona oznaczyła, iż w dniu wystąpienia szkody (suszy) nie posiadała ubezpieczenia co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk od ryzyka suszy.
Kierownik BP ARiMR wzmiankowana wyżej decyzją z dnia [...] października 2015 r. o przyznaniu pomocy w całości przyznał stronie pomoc finansową o wartości brutto [...]zł, stanowiącej równowartość [...]euro, po uwzględnieniu współczynnika korekty w wysokości [...]zgodnie z § 13 c ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...]stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm., dalej jako rozporządzenie).
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż "przyznana niniejszą decyzją pomoc uwzględnia żądanie Wnioskodawcy w zakresie wysokości pomocy (podkreślenie Sądu), z zastrzeżeniem zastosowania współczynnika korygującego, o którym mowa w § 13c ust. 9 rozporządzenia (...). Współczynnik korygujący, obliczony w sposób przewidziany niniejszym rozporządzeniem wynosi [...]i jest stosowany w takiej samej wysokości w stosunku do wszystkich wnioskodawców, na obszarze całego kraju."
Od powyżej decyzji strona nie złożyła odwołania, wobec tego decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...]listopada 2015 r.
Kierownik BP ARiMR postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. wznowił z urzędu na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] października 2015 r. W ocenie organu I instancji podstawą wznowienia postępowania administracyjnego było wyjście na jaw nowej okoliczności w postaci skorygowania zapotrzebowania na pomoc, wynikającego ze złożonych wniosków, skutkujących tym, że pula środków przeznaczonych na pomoc finansową dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. nie została wykorzystana.
Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Kierownik BP ARiMR wydał w dniu [...] grudnia 2015 r. decyzję o uchyleniu decyzji z dnia [...] października 2015 r. i przyznaniu pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015 r., na mocy której orzekł o przyznaniu stronie pomocy finansowej o wartości brutto [...]zł, stanowiącej równowartość [...]euro.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała nowa okoliczność faktyczna, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w postaci skorygowania zapotrzebowania na pomoc, wynikającego ze złożonych wniosków, skutkujących tym, iż pula środków przeznaczonych na pomoc finansową dla producentów rolnych nie została wykorzystana, to celem całkowitego rozdysponowania środków ponownie ustalono współczynnik korygujący w wysokości [...], o którym mowa w art. 13c ust. 9 rozporządzenia. Dodano, że przyznana decyzją pomoc została wyliczona przy zastosowaniu tego współczynnika, który jest stosowany w takiej samej wysokości w stosunku do wszystkich wnioskodawców na obszarze całego kraju.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o niepomniejszanie kwoty pomocy z powodu nieubezpieczenia 50% powierzchni upraw w gospodarstwie, ponieważ nie ma obecnie na rynku towarzystwa ubezpieczeniowego, które obejmuje ubezpieczeniem uprawy mieszanki wieloletniej traw z motylkowymi. Strona wskazała ponadto, iż uprawa ta zajmuje całą powierzchnię upraw w jej gospodarstwie z wyłączeniem łąk i pastwisk, i dlatego, skoro nie ma możliwości ubezpieczenia tej uprawy, to jej zdaniem, należy ją potraktować jako obszar wyłączony z obowiązku ubezpieczenia, tak samo jak w przypadku łąk i pastwisk.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2016 r. w pierwszej kolejności podniósł, iż decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia [...] grudnia 2015 r. wydana została w trybie wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem organ I instancji powołał się na wyjście na jaw nowej okoliczności faktycznej, istniejącej w dniu wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, o której nie wiedział w chwili orzekania, a wiedzę o niej powziął dnia [...] grudnia 2015 r., tj. po otrzymaniu pisma Prezesa ARiMR informującego, iż wykorzystanie wolnej puli środków na suszę wymagało ustalenia współczynnika korygującego w wysokości [...].
W dalszej kolejności Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż zgodnie z § 13c ust. 13 rozporządzenia, pomoc o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w 2015r. co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale rolnym lub dziale specjalnej produkcji rolnej, z wyłączaniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3. Zdaniem organu odwoławczego sytuacja, o której mowa w tym przepisie, miała miejsce w przedmiotowej sprawie, co jasno wynika z informacji podanych przez stronę na formularzu wniosku pomocowego, jak i treści powołanego wyżej § 13c ust. 13 rozporządzenia. Co ważne, w ocenie Dyrektora OR ARiMR, strona w trakcie postępowania przed organem I instancji, jak i również w trakcie postępowania odwoławczego, nie przedstawiła żadnej polisy ubezpieczeniowej, z której wynikałoby, iż w 2015 r. posiadała ubezpieczenie majątkowe gospodarstwa rolnego obejmujące co najmniej 50% powierzchni upraw, z wyłączeniem łąk i pastwisk od co najmniej jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Tak więc zestawiając dane zawarte we wniosku pomocowym z treścią powołanego w stanie prawnym przepisu § 13c ust. 13 rozporządzenia stwierdzono, iż ubezpieczeniem w gospodarstwie rolnym odwołującej (z wyłączeniem łąk i pastwisk) w 2015 r. nie było objęte co najmniej 50% powierzchni upraw. Pomniejszona pomoc finansowa została wyliczona w następujący sposób: [...]ha (powierzchnia upraw) x [...] zł (stawka płatności) x [...] (współczynnik korekty) = [...]zł/[...]zł.
Reasumując w ocenie Dyrektora OR ARiMR organ I instancji zasadnie pomniejszył przyznaną pomoc dla producentów rolnych poszkodowanych suszą w 2015 r. o 50%, co w pełni znajduje w pełni potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy tj. danych zawartych we wniosku pomocowym, jak i obowiązującej regulacji § 13c ust. 13 rozporządzenia.
W skardze do tut. Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania:
1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, nieprzeprowadzenie dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy i niezbadanie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji błędne lub wadliwe przyjęcie, po pierwsze, że strona miała obowiązek spełnić warunek ubezpieczenia co najmniej 50 % powierzchni upraw i nie wywiązała się z tego obowiązku; po drugie, że uprawa mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych na powierzchni [...]ha podlega ubezpieczeniu od ryzyka suszy; po trzecie, że grunt o powierzchni [...]ha, na którym skarżąca uprawiała mieszankę traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych nie jest trwałym użytkiem zielony (łąką), wyłączonym z obowiązku ubezpieczenia uprawy, a w przypadku uprawy o powierzchni [...]ha zachodzi konieczność pomniejszenia pomocy finansowej o 50 %;
2) art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie oceny możliwości spełnienia przez skarżącą warunku ubezpieczenia uprawy uprawa mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że brak ubezpieczenia tej mieszanki skutkuje pomniejszeniem pomocy finansowej;
3) art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, że skarżąca obowiązek spełnić warunek ubezpieczenia co najmniej 50 % powierzchni upraw, a uprawa mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych na powierzchni [...]ha podlega ubezpieczeniu od ryzyka suszy;
4) art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i wadliwe obliczenie kwoty przyznanej pomocy finansowej;
5) art. 10 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej jako stronie postępowania wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji co do zebranych dodatkowo w postępowaniu odwoławczym materiałów i dowodów;
6) art. 107 w zw. z art. 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego skarżącej miał dotyczyć obowiązek ubezpieczenia co najmniej 50 % powierzchni upraw oraz dlaczego w zakresie całego obszaru upraw o wielkości [...]ha zastosowano 50 % redukcji pomocy finansowej, skoro w przypadku łąk i pastwisko przepisy nie przewidują obowiązku ubezpieczenia warunkującego przyznania niepomniejszonej pomocy finansowej;
7) art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że skarżąca zobowiązana była wywiązać się z niemożliwego do spełnienia warunku w postaci ubezpieczenia uprawy mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych w sytuacji braku obiektywnej możliwości takiego ubezpieczenia.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, że organ II instancji nie ustalił, czy producenci rolni mieli w 2015 r. realną możliwość ubezpieczenia upraw każdego rodzaju, a także, czy producent rolny, który nie mógł ubezpieczyć swojej uprawy z powodu braku oferty zakładów ubezpieczeń dla ubezpieczenia danego rodzaju uprawy, ma prawo jedynie do pomniejszonej o 50 % pomocy finansowej. Kwestia ta została przez organ II instancji całkowicie pominięta, a przecież takie ustalenie było tym bardziej wymagane, skoro Dyrektor OR ARiMR dysponował materiałem dowodowym, z którego wynikało, że skarżąca mimo podejmowanych starań obiektywnie nie mogła ubezpieczyć swojej uprawy. W tym zakresie skarżąca składała w postępowaniu także swoje wyjaśnienia co do braku możliwości ubezpieczenia.
Dalej zarzucono, iż organ II instancji, uznając za zasadne pomniejsze pomocy finansowej ze względu na brak ubezpieczenia uprawy mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych, nie ustalił czy grunt, na którym prowadzona była ta uprawa uzyskał w 2015 r. statusu trwałego użytku zielonego, tj. łąki, co do której przepis art. 13c ust. 13 rozporządzenia nie statuuje obowiązku ubezpieczenia. Zgodnie z definicją określoną w art. 4 ust. 1 lit. h) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 trwałe użytki zielone są to grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych pastewnych roślin zielnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres pięciu lat lub dłużej. W sytuacji braku możliwości ubezpieczenia uprawy mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych ustalenie, czy obszar tej uprawy zyskał kwalifikację trwałego użytku zielonego na skutek niestosowania płodozmianu przez okres co najmniej 5 lat mógł mieść fundamentalne znaczenie dla prawidłowości podejmowanego rozstrzygnięcia. Ponadto taka inicjatywa organu II instancji byłaby usprawiedliwiona zasadą pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej.
Niezależnie od powyższego podniesiono, że wniosek skarżącej dotyczył przyznania pomocy finansowej na uprawy łąki trwałej na powierzchni [...]ha oraz mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych o powierzchni [...]ha. Zdaniem skarżącej, w świetle § 13c ust. 13 rozporządzenia i statuowanego w nim wyłączenia od obowiązku ubezpieczenia, oznacza to, że pomoc z tytułu szkód dotyczących łąk nie może zostać w ogóle pomniejszona. W przedmiotowej sprawie redukcja kwoty pomocy finansowej mogłaby ewentualnie odnosić się jedynie do powierzchni uprawy mieszanki, jeżeli istniałaby możliwość ubezpieczenia tej uprawy i nie miałaby ona charakteru trwałego użytku zielonego ze względu na kilkuletnie niestosowanie płodozmianu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że organ administracji w analizowanej sprawie prawidłowo ustalił stan faktyczny i w ślad za tym dokonał również prawidłowej wykładni § 13c ust. 13 rozporządzenia, w wyniku czego prawidłowym było również działanie polegające na przyznaniu pomocy finansowej w wysokości pomniejszonej o 50%, skoro skarżąca w dniu wystąpienia szkody (tj. suszy) nie posiadała ubezpieczenia, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk od ryzyka suszy. Zwrócono uwagę, iż skarżąca w trakcie postepowania przed organem I instancji, jak i przed organem odwoławczym, nie przedstawiła żadnego dokumentu (polisy ubezpieczeniowej), z której wynikałoby, iż w 2015 r. posiadała ubezpieczenie majątkowe gospodarstwa rolnego obejmujące co najmniej 50% powierzchni upraw, z wyłączeniem łąk i pastwisk, od co najmniej jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
Podniesiono także, iż wbrew twierdzeniom skarżącej nie doszło do naruszeń przepisów prawa procesowego, gdyż organ administracji prawidłowo oparł się za zebranym materiale dowodowym, wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne sprawy i ustosunkował się do wszystkich przedstawionych przez stronę zarzutów, tym bardziej, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu przeciwnego, który podważałby ustalenia organu.
Zdaniem Dyrektora OR ARiMR na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż w postępowaniu odwoławczym nie miało miejsca zbieranie dodatkowych dowodów i materiałów, zaś skarżąca nie wykazała w żaden sposób, że została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie przedstawionemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, w skrócie u.p.p.s.a).
Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.
Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzutu w niej podniesione okazały się trafne.
Na początku rozważań warto zaakcentować, co zresztą również uczynił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, iż decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia [...] grudnia 2015 r. została wydana w trybie wznowieniowym w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Aby zatem mówić o prawidłowości decyzji wydanej po wznowieniu postępowania administracyjnego, należy wpierw ocenić czy w istocie mieliśmy do czynienia ze wskazaną przesłanką wznowieniową, bowiem brak takiej przesłanki musi pociągać za sobą bądź to odmowę wznowienia postępowania bądź to odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej, jeżeli doszło poprzednio już do wznowienia postępowania.
Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie nie zaszła powoływana przez organy przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., gdyż w dniu wydania pierwotnej decyzji z dnia [...]października 2015 r. o przyznaniu prawa pomocy nie zaistniały jeszcze okoliczności faktyczne, które organ I instancji przywołał jako uzasadnienie wznowienia postępowania, tj. niewykorzystanie puli środków przeznaczonych na pomoc finansową dla producentów rolnych, co skutkowało, celem całkowitego rozdysponowania środków, skorygowaniem zapotrzebowania na pomoc, wynikającego ze złożonych wniosków, i ponownym ustaleniem współczynnika korygującego w wysokości [...], o którym mowa w art. 13c ust. 9 rozporządzenia. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, iż impulsem do wznowienia postępowania było pismo Zastępcy Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2015 r., kierowane do Dyrektorów OR ARiMR, w którym poinformowano o ustaleniu współczynnika korygującego w wysokości [...], co miało spowodować konieczność wyrównania wypłaconej dotychczas pomocy w drodze wznowienia postępowania administracyjnego, uchylenia dotychczas wydanych decyzji oraz przyznania nowej większej kwoty decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji.
Idąc zatem tym śladem należałoby uznać, iż w sposób wadliwy doszło do wznowienia postępowań w sprawie przyznania pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych przez suszę w 2015 r., w tym także względem skarżącej. W tej sytuacji należy mieć jednak na względzie treść art. 134 § 2 u.p.p.s.a., który stanowi, iż sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W badanej sprawie decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2015 r., wydana po wznowieniu postępowania, jest korzystniejsza od pierwotnej decyzji tego organu z dnia [...] października 2015 r., gdyż po uwzględnieniu wyższego współczynnika korygującego przyznaje skarżącej wyższą kwotę pomocy finansowej.
Ponieważ Sąd nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, a jednocześnie wydanie, w trybie art. 145 § 3 u.p.p.s.a., orzeczenia uchylającego postanowienie o wznowieniu postępowania byłoby niekorzystne dla skarżącej, to należało, respektując zakaz reformationis in peius, poprzestać na badaniu legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [...] grudnia 2015 r. w zakresie przyznaniu skarżącej pomocy finansowej w wysokości pomniejszonej o 50%.
Materialnoprawną podstawę rozpoznawanej sprawy stanowi przepis § 13c ust. 13 rozporządzenia, który stanowi, że pomoc finansowa producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, pomniejsza się o 50%, jeżeli w 2015 r. co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym lub dziale rolnym lub dziale specjalnej produkcji rolnej, z wyłączaniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.
W sprawie było poza sporem, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu (polisy ubezpieczeniowej), z której wynikałoby, iż w 2015 r. posiadała ubezpieczenie majątkowe gospodarstwa rolnego obejmujące w całości lub w części powierzchnię [...]ha upraw mieszanki motylkowych drobnonasiennych z trawami (w protokole z oszacowania zakresu i wysokości szkód z dnia [...] września 2015 r. użyto określenia "koniczyna z trawami na zielonkę").
Słusznie natomiast skarżąca podniosła zarzut, iż organy obu instancji nie analizowały kwestii statusu gruntu, na którym prowadzona była uprawa wieloletniej mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych, a tym samym nie wykluczyły, iż może on mieć charakter trwałego użytku zielonego, tj. łąki, co do której przepis art. 13c ust. 13 rozporządzenia nie statuuje obowiązku ubezpieczenia.
Zdaniem Sądu w zaskarżonej decyzji nie odniesiono się również do podnoszonej w odwołaniu kwestii czy skarżąca miała w 2015 r. realną możliwość ubezpieczenia uprawy mieszanki wieloletniej traw z motylkowymi, a także, czy w sytuacji braku możliwości ubezpieczenia takiej uprawy należy ją potraktować jako obszar wyłączony z obowiązku ubezpieczenia tak samo jak w przypadku łąk i pastwisk. O konieczności poszerzonego odniesienia się do tych problemów świadczy przedstawiony przez skarżącą na rozprawie odpis pisma oddziału w."A" z dnia [...] listopada 2015r. o braku możliwości złożenia oferty ubezpieczenia na uprawę mieszanki motylkowych z trawami z uwagi na fakt, iż przedmiotowa uprawa nie podlega ubezpieczeniu z dopłatą budżetu państwa.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji nie sposób pominąć spostrzeżenia, iż nie zauważono w niej, że w obu decyzjach pierwszoinstancyjnych nie tylko, iż nie uzasadniono, ale także nie podano podstawy prawnej pomniejszenia o 50% przyznanej pomocy. Na marginesie można wskazać ponadto, że decyzja Kierownika BP ARiMR z dnia [...] października 2015 r. była oznaczona jako decyzja "o przyznaniu pomocy w całości", a w jej uzasadnieniu wskazano, iż "przyznana niniejsza decyzją pomoc uwzględnia żądanie wnioskodawcy w zakresie wysokości pomocy, z zastrzeżeniem zastosowania współczynnika korygującego (...)" co mogło wprowadzić w błąd stronę i odwieść ją od wniesienia odwołania, skoro uwzględniono jej wniosek w całości, co jednak w rzeczywistości nie miało miejsca.
Na uwzględnienie nie zasługiwał natomiast zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., skoro skarżąca nie wykazała w żaden sposób, że została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy możliwości złożenia wyjaśnień i by uchybienie przedstawionemu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, jak wskazywał na to organ II instancji, gdy w postępowaniu odwoławczym nie miało miejsca zbieranie dodatkowych dowodów i materiałów.
Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien uwzględnić uwagi Sądu przedstawione w uzasadnieniu, mając na względzie przywołane powyżej okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy.
Z tych też względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło