III SA/Wr 37/11

WyrokWSA we Wrocławiu2011-05-27

Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Maciej Guziński, Marcin Miemiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne i wydał decyzję w trybie wznowienia, jeśli nie uchylił poprzedniej decyzji merytorycznej, a jedynie wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy?
Ratio decidendi
Organ drugiej instancji prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ organ ten, prowadząc postępowanie w trybie wznowienia, nie zastosował się do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Zamiast uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową rozstrzygającą o istocie sprawy, organ pierwszej instancji jedynie wydał nową decyzję merytoryczną, co doprowadziło do sytuacji, w której w obrocie prawnym istniały dwie decyzje w tej samej sprawie. Wznowienie postępowania wymaga nie tylko stwierdzenia wad kwalifikowanych, ale także uchylenia dotychczasowej decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie. Po kontroli stwierdzono rozbieżności między zadeklarowaną a faktyczną powierzchnią zalesienia. Organ pierwszej instancji wznowił postępowanie i wydał decyzję przyznającą płatności z sankcjami. Organ drugiej instancji uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących wznowienia postępowania. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując zasadność wznowienia postępowania. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 maja 2011 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zalesianiu gruntów oddala skargę. UZSADNIENIE W dniu [...] r. S. G. (zwany dalej skarżącym) złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w T. wniosek o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2007. W sekcji IX Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych oraz sekcji XI Oświadczenie o sposobie użytkowania działek rolnych przeznaczonych do zalesienia zadeklarował do zalesienia działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie d., powiecie t., gminie Z., obrębie N. o łącznej powierzchni [...] ha. Ponadto w sekcji V Płatność na zalesianie zawnioskował o płatności: wsparcie na zalesienie na terenach o korzystnej konfiguracji - drzewa iglaste – [...] ha; wsparcie na zalesienie na terenach o korzystnej konfiguracji - drzewa liściaste – [...] ha; oraz grodzenie uprawy leśnej siatką 2-metrową - [...] ha; oraz premię pielęgnacyjną bez zastosowania repelentów na terenach o korzystnej konfiguracji - [...] ha i premię zalesieniową. Z uwagi na nieprawidłowości we wniosku wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień, w wyniku czego skarżący zawnioskował o zawieszenie postępowania w związku z koniecznością dołączenia opinii w zakresie ochrony zabytków archeologicznych na działce nr [...]. Ponadto skarżący przedłożył plan zalesienia oraz aneks do niego sporządzony przez Nadleśniczego Nadleśnictwa O. S. W dniu [...] r. skarżący złożył zmianę do wniosku, w której zadeklarował płatności: wsparcie na zalesienie na terenach o korzystnej konfiguracji - drzewa iglaste - [...] ha; wsparcie na zalesienie na terenach o korzystnej konfiguracji - drzewa liściaste - [...] ha; oraz grodzenie uprawy leśnej siatką 2-metrową- [...] ha oraz premię pielęgnacyjną bez zastosowania repelentów na terenach o korzystnej konfiguracji - [...] ha i premię zalesieniową. Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiesił postępowanie w sprawie przyznania pomocy na zalesienie, które to – na wniosek skarżącego – postanowieniem z dnia [...] r. zostało wznowione. Postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. w wyniku pozytywnej oceny wniosku, zmiany do wniosku wraz z załącznikami orzekł o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z poświadczającym ten fakt zaświadczeniem z Nadleśnictwa O. S. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. przyznał skarżącemu płatności na zalesianie gruntów rolnych z tytułu wsparcia na zalesienie w wysokości [...] zł oraz premię pielęgnacyjną w wysokości [...] zł. i premię zalesieniową w wysokości [...] zł; w ramach działania "zalesienie gruntów rolnych oraz zalesienie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o wypłatę płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2009. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] r. kontroli na miejscu (protokół z czynności kontrolnych Nr [...] ) w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych i innych niż rolne" stwierdzono, że: • zadeklarowana powierzchnia całkowita zalesienia, jest większa niż powierzchnia stwierdzona. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku to [...] ha, zaś powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu jest równa [...] ha, • powierzchnia grodzenia uprawy leśnej siatką zadeklarowana we wniosku jest mniejsza niż powierzchnia stwierdzona ogrodzenia. Powierzchnia zadeklarowana ogrodzenia we wniosku to [...] ha zaś powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu jest równa [...] ha; • zadeklarowana powierzchnia wykonania wykoszenia roślinności zagłuszającej sadzonki, jest większa niż powierzchnia stwierdzona. Powierzchnia zadeklarowana do wykoszenia to [...], zaś powierzchnia stwierdzona to [...] ha. Sporządzony w wyniku kontroli protokół – w celu jego ponownej weryfikacji – przekazano do Biura Kontroli na Miejscu ARiMR we W. W wyniku niniejszego naniesiono na nim zmiany polegające na wykreśleniu w tabeli Va. wierszy dotyczących sukcesji naturalnej i dolesienia sztucznego. Zmieniono również wartość całkowitej powierzchni stwierdzonej zalesienia. Poprawiony zaś raport przesłano skarzacemu w celu jego zaakceptowania i podpisania. W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął poprawiony raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżacego wraz z wniesionymi do niego zastrzeżeniami oraz uzasadnieniem przyvczyn niepodpisania w/w raportu przez skarżącego. - W piśmie z dnia [...] r. skarżacy wniósł zastrzeżenia do nowych ustaleń zawartych w poprawionym raporcie z czynności kontrolnych Nr [...] wskazując, iż w nowej wersji dokumentu w rubryce Va pominięto obszar sukcesji naturalnej istniejącej na zalesionej działce nr [...] obręb N. i stwierdzonej przez kontrolujących. Ponadto podniósł, iż nie miał świadomości popełnionego błędu oraz nie wiedział o istnieniu dwóch formularzy wniosków, z których jeden zawierał zapis o sukcesji naturalnej W dniu [...] r. organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] r. w sprawie przyznania pomocy na zalesianie. W uzasadnieniu wskazał, iż "ponieważ gospodarstwo skarżącego zostało wytypowane do kontroli na miejscu (...), która odbyła się po wydaniu decyzji (...), to należy wyniki tej kontroli uwzględnić przy rozpatrywaniu wniosku". Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] “o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z sankcjami na zalesienie gruntów rolnych" organ I instancji w rozstrzygnięciu przyznał skarżącemu płatności z sankcjami z tytułu wsparcia na zalesienie w wysokości [...] zł. oraz premię pielęgnacyjną w wysokości [...] zł. i premię zalesieniową w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż stosownie do treści art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, w związku ze stwierdzoną podczas kontroli na miejscu różnicą pomiędzy powierzchnią zalesienia deklarowaną przez stronę - [...] ha a powierzchnią zalesienia stwierdzoną podczas kontroli na miejscu - [...] ha, równą 6,85 %, przyznał skarzacemu kwotę pomniejszoną o podwójną wykrytą różnicę. Pismem z dnia [...] r., skarżacy wywiódł odwołanie wskazując m.in. na brak możliwości wpisania na udostępnionym formularzu wniosku powierzchni z sukcesją naturalną oraz brak szczegółowych rubryk na formularzu Oświadczenia o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Dodatkowo podniósł, iż decyzja organu I instancji o przyznaniu płatności nie zawierała uzasadnienia, co uniemożliwiło mu zapoznanie się ze sposebem naliczania płatności. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadniniu podkreślił, iż przedmiotem postępowania odwoławczego jest decyzja z dnia [...] r. (Nr [...]), którą przyznano skarżącemu płatności na zalesianie gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości, z sankcjami z uwagi na wynik kontroli na miejscu, przeprowadzonej w jego gospodarstwie w dniu [...] r. Decyzja ta – jak dalej podniósł organ - wydana jednak została w postępowaniu wznowieniowym, dającym możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli w postępowaniu, w którym ją wydano wystąpiła kwalifikowana wadliwość określona w przepisach procedury administracyjnej. Następnie organ wskazał, iż postępowanie to składa się z dwóch etapów, przy czym pierwszy obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego. Dopiero zaś gdy wstępna weryfikacja pozwala na przyjęcie stanowiska o dopuszczalności wznowienia organ wydaje postanowienie wznawiające postępowanie, przewidziane w art. 149 § 1 k.p.a. Po przeprowadzeniu zaś wstępnego zbadania dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną i wydaniu odpowiedniego postanowienia wszczynającego to nadzwyczajne postępowanie możliwe jest zatem – jak dalej wskazał organ II instancji - właściwe merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie to może, stosownie do treści art. 151 k.p.a. zakończyć się wydaniem decyzji, w której organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145a k.p.a. albo uchyla decyzję dotychczasową na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub art. 145a k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Organ może również w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. ograniczyć się do stwierdzenia wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu, których odmówił uchylenia tej decyzji (art. 151 §2 kpa.). Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż ze względu na fakt, iż zaskarżona decyzja zapadła w wyniku wznowienia postępowania, Kierownik BP ARiMR w T. winien wydać jeden z rodzajów decyzji określonych w art. 151 kpa. Tymczasem organ ten zakończył postępowanie wznowieniowe wydaniem kolejnej merytorycznej decyzji w sprawie, co zdaniem organu II instancji, doprowadziło do sytuacji, gdzie w obrocie prawnym znalazły się dwie decyzje wydane w tej samej sprawie (decyzja nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu pomocy na zalesianie oraz decyzja nr [...] z dnia [...] r.). Ponadto – jak dalej zaznaczył organ - pomimo tego, iż decyzja nr [...] z dnia [...] r. w tytule jest decyzją, cyt: "o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z sankcjami na zalesianie" to już w rozstrzygnięciu organ I instancji wyraźnie ograniczył się tylko do przyznania skarżącemu płatności zalesieniowych. Tymczasem, jak dalej podkreślił organ, rozstrzygnięcie nie może być zawarte w nagłówku decyzji. Rozstrzygniecie bowiem, innaczej zwanej osnową decyzji, musi być sformułowane w taki sposób, aby nie budziło wątpliwości, czego ono dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznane lub jakie obowiązki zostały na stronę nałożone. Tytuł nie może zatem zastąpić rozstrzygnięcia. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, iż istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma ww. decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Obie wspomniane decyzje dotyczą przyznania płatności zalesieniowych z tego samego tytułu, dla tego samego producenta, za ten sam okres (rok 2007). Następnie zaś zwazył, iż w sytuacji w której strona nieskorzystałaby z prawa do wniesienia odwołania, to zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. sytuacja taka stanowiłaby przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], z dnia [...] r. Reasumując organ II instancji stwierdził, iż koniecznym było uchylenie decyzji organu I instancji z dnia [...] r. (Nr [...]) ze względu na wydanie tego rozstrzygnięcia z naruszeniem art. 151 k.p.a., który enumeratywnie wymienia rodzaje decyzji, jakie organ może wydać w wyniku zastosowania trybu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, a mianowicie wznowienia postępowania. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji, nie dokonał oceny przesłanek uzasadniających zastosowanie nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej na podstawie postanowienia nr [...] z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania administracyjnego. Ponadto podniesiono, że w decyzji organu I instancji brak opisowych i matematycznych obliczeń dotyczących płatności z tytułu wsparcia na zalesienie, w tym płatności za ogrodzenie uprawy leśnej. Natomiast decyzja zawierająca rozstrzygnięcie w zakresie przyznania płatności z sankcjami na podstawie stwierdzenia podczas inspekcji terenowej przedeklarowania przez beneficjenta powierzchni zgłoszonej do płatności winna wskazywać sposób ich wyliczenia w formie precyzyjnej i możliwej do sprawdzenia. Od niniejszej decyzji skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę zarzucając jej naruszenie przepisów prawa procesowego skutkujące wydaniem wadliwej decyzji, tj.: art. 145 § 1 pkt 5 kpa. W ocenie skarżacego organ II instancji bezzasadnie bowiem uznał, iż w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania z uwagi na nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję dotychczasową. Albowiem w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie wiedział, na jakim formularzu wniosek został złożony, że nie było w nim wzmianki o sukcesji naturalnej, w przeciwieństwie do planu zalesienia, który taką sukcesję przewidywał. Ujawniły się przeto różnice w powierzchni i mimo to - zamiast wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych, ewentualnej korekty wniosku – organ wydał decyzję o przyznaniu płatności bez żadnych zastrzeżeń Reasumując, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wniósl o jej oddalenie, potrzymuja swoje dotychczasow e stanowisko. Dodatkowo stwierdził, że w dniu składania wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie na 2007 rok przez skarżącego nie obowiązywały § 5 i § 7 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich. Weszły one w życie w dniu 1 kwietnia 2008 r. (§ 21 przedmiotowego rozporządzenia). Natomiast kwestia dotyczaca sukcesji naturalnej i dolesienia sztucznego została zweryfikowana poprzez naniesienie przez Biuro Kontroli na Miejscu zmian do protokołu nr [...] polegających na wykreśleniu w tabeli Va wierszy: Podstawowe dane dotyczące powierzchni zalesienia - w rubryce Powierzchnia deklarowana zalesienia [...] ha - rubryka sukcesja naturalna - zmieniono zamiast 0 wpisano [...] ha a w rubryce dolesienia sztucznego zamiast 0 wpisano [...]ha. Z ww. raportem strona skarżąca zapoznała się i zgłosiła swoje uwagi w piśmie z dnia [...] r. Tak więc nowe okoliczności faktyczne, na podstawie których organ I instancji wszczął postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 145 § 1 p-kt. 5 k.p.a., nie dotyczyły sprawy wpisu tzw. sukcesji naturalnej i dolesienia sztucznego, bowiem zostały one już sprostowane, ale wielkości powierzchni zalesienia ustalonej przez Biuro Kontroli na Miejscu D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W., podczas kontroli w dniu [...] r. Kontrola stwierdziła wówczas, iż powierzchnia całkowita zalesienia wynosi nie [...] ha (podana we wniosku ) a [...] ha (stwierdzona podczas kontroli), powierzchnia ogrodzenia nie [...] ha (podana we wniosku) a [...]ha (stwierdzona podczas kontroli) a powierzchnia wykonania wykoszenia roślinności nie [...] ha (podana we wniosku) a [...] ha (stwierdzona podczas kontroli). Nie jest prawdą twierdzenie skarżącego, iż organy I i II instancji posiadały pełną wiedzę na temat zalesionej działki a nowe okoliczności faktyczne ujawniły się w wyniku zaniedbań organów, albowiem to skarżący z własnej inicjatywy zadeklarował działkę do pomocy zalesieniowej i podał powierzchnię zalesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (AR i MR). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji ad-ministracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Kryterium legalności umożliwia także Sądowi stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżona decy-zja nie zawiera wad skutkujących koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W rozpatrywanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restruktury-zacji i Modernizacji Rolnictwa w T. decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącemu płatności z tytułu wsparcia na zalesienie oraz premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej. Następnie postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 149 § 1 w zw. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie przyznania tych płatności - decyzją z dnia [...] r. W jego efekcie organ pierwszej instancji, na podstawie art. 151 § 1 ust. 2 i art. 145 § 1 pkt. 5 oraz art. 104 § 1 k.p.a., wydał w dniu [...] r. decyzję zatytułowaną jako "o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z sankcjami na zalesienie gruntów rolnych", aczkolwiek samo jej rozstrzygnięcie ograniczono – co wymaga podkreślenia Sądu – do przyznania skarżącemu przedmiotowych płatności z sankcjami. Wskazać należy na szczególny charakter postępowania w jakim zapadała kwestionowana przez organ drugiej instancji decyzja – w ramach wznowienia postę-powania administracyjnego. Przejawia się on w tym, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, a następnie ponownego rozpoznania i rozpatrzenia sprawy. Wznowienie postępowania należy zatem ocenić jako wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) i dlatego korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna. Wznowienie postępowania, jako instytucja nadzwyczajna, może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia jednej z wad kwalifikowanych, określonych w art. 145 § 1 oraz art. 145a k.p.a. Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji, po przeprowadzeniu postępowania uregulowanego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. lub 145a k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Oznacza to, że organ pierwszej instancji po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia czy faktycznie wystąpiły nowe okoliczności lub dowody o których mowa w art. 145 k.p.a. Dopiero pozytywny wynik tych badań uprawnia organ do uchylenia ostatecznej decyzji, a następstwem uchylenia decyzji powinno rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Jako podstawę wznowienia w rozpoznanej przez Sąd sprawy organ pierwszej instancji wskazał art. 145 §1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej de-cyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Dokonując wykładni tego przepisu należy stwierdzić, że zasadnie wznowienie postępowania może nastąpić (na podstawie ww. przepisu) tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: decyzja musi być ostateczna, po jej wydaniu muszą wyjść na jaw nowe dowody (bądź okoliczności), które muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, powyższe dowody (bądź okoliczności) muszą istnieć w dacie wydania decyzji której wznowienie dotyczy, oraz dowody te (bądź okoliczności) nie mogły być znane organowi który wydał decyzję (której wznowienie dotyczy) w momencie jej wydawania. W doktrynie i orzecznictwie zauważa się, że przy ocenie wskazanych przesła-nek najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności (lub dowodów) w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli powstały one dopiero po dacie wydania decyzji ostatecznej nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania. Jeżeli zaś chodzi o warunek "ujawnienia" tych nowych okoliczności lub dowodów, to odnieść je należy do organu a nie do strony. (por. E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego" Warszawa – Zielona Góra 1994, s. 78). Z istoty postępowania wznowieniowego wynika, że organ pierwszej instancji po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej ( art. 7 i art. 77 k.p.a.) - czy faktycznie wystąpiły nowe okoliczności lub dowody o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dopiero pozytywny wynik tych badań uprawnia organ do uchylenia ostatecznej decyzji. A następstwem uchylenia decyzji może być – zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. – dopiero rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Powyższe oznacza, że w ramach tego postępowania warunkiem rozstrzygnięcia o istocie przedmiotowej sprawy – przyznania, czy nie z sankcjami płatności - było wcześniejsze wykazanie, że w sprawie wystąpiły wady kwalifikowane uzasadniające wznowienie postępowania i uchylenie dotychczasowej decyzji z dnia [...] r.. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji, jak trafnie wskazał organ drugiej instancji, nie dokonał jednoznacznej oceny przesłanek uzasadniających zastosowanie nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej. Nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy wskazane okoliczności uzasadniały wznowienie postępowanie i uchylenie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r. o wznowieniu postępowania, organ I instancji wskazał, "Ponieważ gospodarstwo skarżącego zostało wytypowane do kontroli na miejscu (...), która odbyła się po wydaniu decyzji (...), to należy wyniki tej kontroli uwzględnić przy rozpatrywaniu wniosku". Organ pierwszej instancji ograniczyły prowadzone postępowanie wyjaśniające co do istoty sprawy, do oceny tego, czy skarżący spełnia, czy też nie, przesłanki przyznania pomocy finansowej w pomniejszonej wysokości, co znalazło wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Ponadto, jak już wskazano, warunkiem rozstrzygnięcia o istocie sprawy jest nie tylko wcześniejsze wykazanie, że w sprawie wystąpiły wady kwalifikowane uzasadniające wznowienie postępowania, ale także uchylenie z tego powodu dotychczasowej decyzji istniejącej już przecież w obrocie prawnym. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji procedując w trybie wznowieniowym, wydając w dniu [...] r. decyzję zatytułowaną wprawdzie jako decyzję o "uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z sankcjami na zalesienie gruntów rolnych", wbrew oczywistej treści przytoczonego przepisu art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., w rzeczywistości (z uwagi na treść jej osnowy "przyznaję") ograniczył się jedynie do rozstrzygnięcia o istocie sprawy, pomijając de facto uchylenie dotychczasowej decyzji. Rozstrzygnął zatem – co wymaga zaakcentowania – jedynie o istocie sprawy, tj. o przyznaniu skarżącemu wsparcia z sankcjami na zalesienie oraz premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej. Nie odniósł się natomiast do decyzji dotychczasowej - merytorycznej wydanej przecież na rzecz skarżącego w tej samej sprawie, tj. decyzji z dnia [...] r. przyznającej skarżącemu wsparcie na zalesienie i premie pielęgnacyjną i zalesieniową w ramach tegoż samego programu. W efekcie tych działań w obrocie prawnym istnieją zatem dwie odrębne decyzje merytoryczne wydane w tej samej sprawie (dotyczą one przyznania płatności zalesieniowych z tego samego tytułu, na rzecz tego samego producenta – skarżącego, za ten sam okres – 2007 rok) tj. decyzja z dnia [...] r., Nr [...] oraz decyzja z dnia [...] r. Nr [...]. Tymczasem – co już zostało podkreślone - decyzja wydana w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może ograniczać się do rozstrzygnięcia o istocie sprawy bez uchylenia dotychczasowej decyzji. Podjęcie zatem na podstawie wskazanego przepisu decyzji, w której nie uchyla się dotychczasowej decyzji i orzeka się o istocie sprawy stanowi rażące naruszenie tego przepisu. W konsekwencji powyższego, należy uznać, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. organ II instancji prawidłowo uchylił bezspornie wadliwą decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Utrzymanie bowiem przez ten organ decyzji dotkniętej wadą nieważności też stanowiłoby naruszenia prawa. Reasumując, podnieść należy, iż wskazane powyżej uchybienia mające miejsce w postępowaniu wznowieniowym przed organem I instancji uzasadniają konieczność wyeliminowania decyzji, a tym samym potwierdzają prawidłowość rozstrzygnięcia organu II instancji. Dodatkowo wskazać należy, iż uznanie wniosku skarżącego o "uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania" doprowadziłoby wprost do sytuacji sprzed jej wydania. W obrocie prawnym istniałyby dwie merytoryczne decyzje wydane w tej samej sprawie. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło