III SA/Wr 372/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), asesor WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant specjalista Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Świdnicy z dnia 13 września 2023 r. nr 0019-2023-000115 w przedmiocie przyznania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Świdnicy na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi jest decyzja Kierownika Biura Powiatowego w Świdnicy (dalej: organ) z dnia 13 września 2023 r. numer 0019-2023-000115 w sprawie przyznania Z. B. (dalej: strona, skarżący) pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z U. Z akt sprawy wynika, że w dniu 18 czerwca 2023 r. skarżący złożył wniosek o powyższą pomoc dla rolników w sektorze zbóż i nasion oleistych, dołączając do wniosku 8 faktur VAT potwierdzających sprzedaż rzepaku w łącznej ilości [...] ton i sprzedaż kukurydzy w ilości [...] ton. We wniosku skarżący oświadczył, że poniósł stratę gospodarczą spowodowaną przez zwiększony przywóz zbóż i nasion oleistych z U. oraz, że dokonał sprzedaży podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa wskazanych zbóż lub nasion oleistych w okresie od dnia 15 kwietnia 2023 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Wskazaną wyżej decyzją z dnia 13 września 2023 r. przyznano skarżącemu wzmiankowaną pomoc w wysokości 83 104 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z treścią art. 107 § 4 k.p.a. odstąpiono od uzasadnienia wobec uwzględnienia żądania strony w całości. Ponadto w pouczeniu powołano się na treść art. 127 § 1a k.p.a. Skarżący złożył do organu pismo z dnia 5 października 2023 r., w którym podał, że odwołuje się od powyższej decyzji, w której nie został uwzględniony zasiew kukurydzy na działce rolnej [...] ugór z uprawą o powierzchni [...] ha o numerze ewidencyjnym [...], załączając polisę ubezpieczeniową G. S.A. i wskazując, że stanowi ona dowód uprawy kukurydzy na wymienionej działce rolnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że załączone faktury za sprzedaż kukurydzy kwalifikują się do przyznania pomocy ze względu na deklarację uprawy we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 rok, jednakże została wyłączona uprawa jęczmienia ze względu na brak dołączonych faktur VAT za jego sprzedaż. Przywołał treść przepisów § 3, § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych, w których podane zostały przesłanki udzielenia pomocy. Następnie organ wskazał, że kwota przyznana w zaskarżonej decyzji została obliczona na podstawie zadeklarowanych powierzchni we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2022, pomniejszonej o powierzchnię upraw kukurydzy, do której rolnikowi przyznano już płatność krajową (różnica wyniosła zdaniem organu 3.528 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Biorąc pod uwagę zacytowane przepisy prawa, należy wskazać, że zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera wady, które uzasadniają jego eliminację z obrotu prawnego. Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno, w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Dodać należy, że poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, Nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, Nr 19, poz. 366). Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 4 k.p.a., można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony i na treść tego przepisu powołał się organ wydając zaskarżoną decyzję, która takiego uzasadnienia nie zawiera. Jak wynika z okoliczności podanych przez skarżącego w skardze, jak również, co bardzo istotne, ze stwierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, nie jest jednak prawdą, że organ miałby uwzględnić żądanie strony w całości. Mianowicie, organ sam podaje, że trakcie kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że załączone faktury za sprzedaż kukurydzy kwalifikują się do przyznania pomocy ze względu na deklarację uprawy we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2022 rok, jednakże została wyłączona uprawa jęczmienia ze względu na brak dołączonych faktur VAT za jego sprzedaż. Następnie organ wskazał, że kwota przyznana w zaskarżonej decyzji została obliczona na podstawie zadeklarowanych powierzchni we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2022, pomniejszonej o powierzchnię upraw kukurydzy, do której rolnikowi przyznano już płatność krajową (różnica wyniosła zdaniem organu 3.528 zł). Z powyższych stwierdzeń wynika zatem wprost, że organ nie przyznał skarżącemu kwoty pomocy we wnioskowanym zakresie, lecz dokonał jej zmniejszenia. W tej sytuacji nie można uznać, że w sprawie miałby znaleźć zastosowanie przepis art. art. 107 § 4 k.p.a., który wymaga uwzględnienia żądania strony w całości. Zdaniem Sądu decyzja organu wydana w I instancji nie spełnia zatem wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. tj. uzasadnienie nie zawiera wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z pewnością natomiast podanie – i to w sposób bardzo lakoniczny – okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz przytoczenie przepisów prawa w odpowiedzi na skargę celem wyjaśnienia stanowiska organu, nie może być potraktowane jako spełnienie wymogów określonych w powołanym wyżej przepisie, skoro sama decyzja tych elementów nie zawiera. W konsekwencji należy również dostrzec, że brak było w sprawie podstaw do zastosowania przepisu art. 127 § 1a k.p.a., w myśl którego decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna. Skoro bowiem wadliwie zastosowano przepis art. 107 § 4 k.p.a. i decyzja powinna zawierać uzasadnienie, to nie sposób tej decyzji uznać za ostateczną. Od nowo wydanej decyzji – tym razem w zgodzie z przywołanymi wyżej przepisami art. 7, art. 80, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., stronie będzie przysługiwało odwołanie do organu II instancji. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w wyroku.