III SA/Wr 373/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Protokolant Renata Sawińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] W. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekroczenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Decyzją z dnia [...] r. B. Z. S. wykreślił z ewidencji działalności gospodarczej wpis dokonany w dniu [...] r. pod numerem [...] dotyczący W. D. (dalej strona), w związku z otrzymaniem w dniu [...] r. prawomocnego postanowienia z dnia [...] r. (sygn. [...]) Sądu Rejonowego w W. o pozbawieniu strony na okres [...] lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej. Decyzja została doręczona stronie (potwierdzenie otrzymania przesyłki z dnia [...] r.), która nie wniosła od niej odwołanie. W dniu [...] r. B. Z. S. doręczył przedmiotową decyzję Syndykowi Masy Upadłości [...] W. D. uznając, że poprzednia próba jej doręczenia w przesyłce z dnia [...] r. była nieprawidłowa. Po jej otrzymaniu Syndyk złożył odwołanie od powyższej decyzji, podnosząc, że jest ona nieuzasadniona ze względów merytorycznych oraz formalnych. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że wykreślenie - zaskarżoną decyzją - strony z ewidencji działalności gospodarczej uniemożliwia dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa upadłego i tym samym zaspokojenie wierzycieli. Ponadto podniesiono, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji winno mieć postać czynności formalno-prawnej a nie decyzji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w związku z wniesionym odwołaniem przez Syndyka, na podstawie art. 134 kpa stwierdziło przekroczenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji B. Z. S. z dnia [...] r.. W uzasadnieniu podniesiono, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jego wniesienia. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Dalej podniesiono, że decyzja organu pierwszej instancji wskutek nie wniesienia odwołania przez stronę stała się ostateczna. Pierwotne doręczenie decyzji Syndykowi się nie powiodło z uwagi na zamianę siedziby bura Syndyka. Wobec tego, że Syndyk nie powiadomił o zmianie swojej siedziby organu ewidencyjnego, zdaniem Kolegium, należało uznać za skuteczne to pierwsze doręczenia podjęte w dniu [...] r. Doręczenie decyzji Syndykowi ponownie w dniu [...] r. było więc niepotrzebne. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, uznać należy, że odwołanie zostało złożone przez Syndyka po upływie ustawowego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Syndyk wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy. Postanowieniu zarzucił: obrazę przepisu art. 134 kpa, wyrażającą się w błędnym jego zastosowaniu, tj. w sytuacji w której nie miało miejsca uchybienie terminu do wniesienia odwołania; obrazę przepisów art. 7 i 77 kpa, wyrażającą się w niedopełnieniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie; obrazę przepisu art. 124 kpa w zakresie lakonicznego i ogólnikowego uzasadnienia faktycznego postanowienia, w przedmiocie wyjaśnienia i sprecyzowania dlaczego doręczenie przesyłki z dnia [...] r. zostało uznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze za prawidłowe, skoro organ pierwszej instancji ponowił korespondencję, czyli uznał je za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazano, że siedziba Syndyka mieściła i mieści się w pomieszczeniach upadłego, w S. – Z. S. Syndyk od [...] roku nie był we władaniu pomieszczeń biurowych w W. przy ul. [...], a więc wysłanie na ten adres w dniu [...] r. decyzji nie można uznać za skuteczne jej doręczenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę przywołane kryteria kontroli sądowoadministracyjnej, nie można było utrzymać w obrocie prawnym zaskarżonego postanowienia. Skarżący będący Syndykiem Masy Upadłości [...] prowadzonego przez stronę, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie organu drugiej instancji, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. B. Z. S. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu [...] r. pod numerem [...] dotyczącego działalności gospodarczej zgłoszonej przez stronę pod nazwą [...], w związku z prawomocnym orzeczeniem sądu pozbawiającego stronę prawa prowadzenia działalności gospodarczej. Istotne w sprawie jest więc ustalenie, czy organ odwoławczy zasadnie uznał, że mamy w rozpatrywanym przypadku z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji administracyjnej. Termin określony w tym przepisie jest terminem prekluzyjnym dla strony, a zatem jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt, że organ pierwszej instancji adresatem decyzji z dnia [...] r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej strony uczynił także Syndyka. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, organ pierwszej instancji uznając pierwszą próbę przekazania decyzji w dniu [...] r. za nieprawidłową, doręczył decyzję Syndykowi w dniu [...] r., który w dniu [...] r. wniósł od niej odwołanie. W tej sytuacji – uznania przez organ pierwszej instancji pierwszej próby doręczenie za niewywołującą skutku prawnego – skutecznego doręczenia decyzji Syndykowi w dniu [...] r. i wniesienia odwołania w terminie 14 dniu, nie można mówić o uchybieniu terminu do jego wniesienia, na zasadzie jak to uczynił organ odwoławczy. Wobec zachowania organu pierwszej instancji, nie można bowiem uznać, że pierwsze doręczenie było skuteczne a późniejsze doręczenie było działaniem niewłaściwy, niepotrzebnym. Niezależnie od powyższe wskazać należy, że zgodnie z art. 127 § 1 kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy stronie. Wynika z tego, że legitymację do wniesienia odwołania ma strona, czyli podmiot spełniający wymogi art. 28 – 30 k.p.a., jeżeli zaskarżona decyzja pierwszej instancji dotyczy jego prawnego interesu lub obowiązku. Dlatego organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania obowiązany jest zbadać dopuszczalność odwołania. Dopuszczalność odwołania jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i przesłankami podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe, to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot: stronę postępowania w sprawie. Jeżeli ze złożonego odwołania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnoszący nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania. W razie jednak gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności dowodowych w postępowaniu wyjaśniającym, nie można przyjąć, że organ tych ustaleń będzie dokonywał poza formami postępowania administracyjnego, bez zapewnienia udziału jednostki powołującej się na własny interes prawny. W takim przypadku organ odwoławczy obowiązany jest podjąć postępowanie odwoławcze, a w razie gdy ustali, że jednostka wnosząca odwołanie nie ma interesu prawnego, zakończy postępowanie odwoławcze w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Konieczne w sprawie było zatem rozważenie, czy skarżący miał w świetle przepisów prawa materialnego legitymację do wniesienia odwołania. Podstawą materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji w sprawie stanowiły przepisy art. 7e ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 7c pkt 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Według art. 7e ust. 1 pkt 2 tej ustawy, wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku: jeżeli po dokonaniu wpisu wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 7c pkt 1 i 3. W omawianej sprawie zastosowanie miał art. 7 c pkt 3, stanowiący o wykreśleniu z ewidencji na skutek wydania prawomocnego orzeczenia zakazu wykonywania określonej w zgłoszeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę (pkt 3). Niewątpliwie stroną postępowania w sprawie wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej jest przedsiębiorca. Według art. 7e ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, jak już wskazano, wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku: jeżeli po dokonaniu wpisu wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 7c pkt 1 i 3. Stroną tego postępowania była osoba fizyczna będąca przedsiębiorcą wpisana do ewidencji działalności gospodarczej na podstawie art. 7a oraz 7b ustawy Prawo działalności gospodarczej. Postępowanie w sprawie wykreślenia przedsiębiorcy na skutek wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia o zakazie wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę w trybie określonym przez przepisy art. 7e ust. 1 pkt 2 w zw. z art. art. 7 c pkt 3 tej ustawy nie jest częścią składową postępowania upadłościowego. Wyjaśnienia wymaga więc, czy Syndyk miał legitymację do uczestniczenia jako strona w postępowaniu w powyższej sprawie wykreślenia przedsiębiorcy z ewidencji działalności gospodarczej. Wskazać należy, że art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.), ogranicza kompetencje syndyka do uczestniczenia w postępowaniach sądowych i administracyjnych dotyczących masy upadłości. W tym stanie rzeczy, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. – należało zakwestionowane postanowienie wyeliminować z obrotu prawnego (punkt I sentencji). Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje umocowanie w art. 152 p.p.s.a.