III SA/Wr 375/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Protokolant sekretarz sądowy Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii B oddala skargę w całości. W dniu (...) r. Starosta Z wydał, na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2015 r. poz. 859 ze zm.; dalej też: ustawa), decyzję nr (...) w sprawie zatrzymania K M (dalej: strona, dłużnik, skarżący) prawa jazdy kat. (...) nr(...) , wydanego przez Starostę Z oraz zobowiązującą zwrot prawa jazdy do Wydziału Komunikacji Starostwa Z . Organ I instancji podniósł, że ostateczną decyzją Burmistrza Z Ś z dnia (...) r. nr (...) stronę uznano za dłużnika alimentacyjnego. W następstwie tego Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Z Ś złożył wniosek o zatrzymanie prawa jazdy stronie wskazując, że strona uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Wskazując we wniosku, że z informacji z dnia (...) r. o stanie egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym świadczeń alimentacyjnych (sygn. akt:...) prowadzonym przez Komornika Sądowego przeciwko stronie na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w G W sygn. akt: (...) wynika, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy, jak również od momentu wszczęcia postepowania egzekucyjnego dłużnik nie dokonał żadnej wpłaty z tytułu świadczeń alimentacyjnych. W dniu (...) r. do organu pierwszej instancji wpłynęło wyjaśnienie strony w którym oświadczył, że odebrał w dniu (...) decyzję (nr...) z dnia (...) i że wskazał Ośrodkowi Pomocy Społecznej rachunek w mBanku na którym znajduje się kwota kilkunastu tysięcy złotych przeznaczona na poczet spłaty zobowiązań. Ponadto oświadczył, że wystąpił do GCPR w G W o rozłożenie zaległości na raty i o umorzenie naliczonych odsetek od zobowiązań, oraz zobowiązał się do rozpoczęcia spłat zaległości od(...) . Ustosunkowując się do treści złożonego wyjaśnienia, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Z Ś wskazał, że strona pomimo wystosowanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Z Ś wezwania na wywiad alimentacyjny, nie zgłosił się na wywiad, natomiast z informacji o stanie egzekucji otrzymanego od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne wynika, że strona nie wywiązuje się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. Wobec powyższego zaistniały przesłanki uzasadniające uznanie strony za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i skierowanie wniosku do Starosty Z o zatrzymanie prawa jazdy. W odwołaniu od decyzji z dnia (...) r. strona zarzuciła decyzji naruszenie przepisów postępowania, poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego strony oraz naruszenie przepisów kpa oraz praw materialnych. Podniosła, że organ pierwszej instancji bezzasadnie uznał, że uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Skarżący zarzucił, że nie można pozbawić go prawa nabytego, zwłaszcza takiego, które w sytuacji bezrobotnego pozwala na aktywne poszukiwanie zleceń i ich wykonywania w celu utrzymania dzieci i siebie. Kwoty z FA zabezpieczają je w sytuacji, kiedy wskazywany organom przez skarżącego jego rachunek bankowy ze środkami w kwocie (...) zł jest od ponad siedmiu lat bezpodstawnie blokowany i uszczuplany kosztami bankowymi jednocześnie. Decyzją z dnia (...) r. nr SKO (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 5 ust. 3b ustawy wywodząc, że organ właściwy dłużnika alimentacyjnego kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy, gdy wydana wobec tego dłużnika decyzja o uznaniu za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna. Wskazano, że zgodnie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r., na podstawie tego wniosku, Starosta Z wydał decyzję o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy. Strona została uznany za uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych mocą decyzji wydanej dnia (...) r., od której strona nie wniosła odwołania. Stała się ona więc ostateczna w dniu (...) r. W konsekwencji, jak wskazano w uzasadnieniu, okoliczności sprawy obligowały organ I instancji do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jednoznaczne sformułowanie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazuje, że taka decyzja ma charakter związany. Oznacza to, że w sytuacji spełnienia wskazanych przesłanek organ miał obowiązek podjąć takie rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w strona ponowiła argumentację podniesioną w odwołaniu i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła zaskarżonej decyzji sprzeczności w ustaleniach stanu faktycznego oraz naruszenie prawa materialnego. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił podanej prze niego okoliczności, posiadania oszczędności na rachunku bankowym. Nie wziął pod uwagę prośby o umorzenie odsetek i rozłożenie należności głównej na raty. Podniósł, że nie popełnił czynu zabronionego w art. 209 § 1 kk, nie stwierdziła tego prokuratura i organy ścigania. Nie ma więc podstaw do zatrzymania prawa jazdy. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Podniesione okoliczności o posiadaniu na rachunku bankowym zablokowanej kwoty pieniężnej nie maja znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy). Działając w granicach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie przez organy administracji okoliczności faktycznych oraz obowiązujących w czasie podejmowania zaskarżonego aktu przepisów prawnych stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji wskazano ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016 r., poz. 169, dalej także: ustawa). Od 1 stycznia 2012 r. nowelizacją wprowadzoną ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. nr 205, poz.1212), zmieniono procedurę zatrzymania prawa jazdy. Wszczęcie postępowania w sprawie zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy uwarunkowane jest ostatecznym zakończeniem postępowania w sprawie uznania tego dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Według art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r., organ właściwy dłużnika, po otrzymaniu od organu właściwego wierzyciela stosownego wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5 ustawy, ocenia jego sytuację materialną, zdrowotną, rodzinną i zawodową, ustalaną w ramach wywiadu alimentacyjnego oraz oświadczenia majątkowego dłużnika. Jeżeli zachodzi jedna z przesłanek z art. 5 ust. 3 ustawy, a mianowicie: gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego lub zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, lub bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych, organ obowiązany jest wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jak wynika z akt sprawy skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego w celu ustalenia jego sytuacji dochodowej i zawodowej oraz stanu zdrowia i innych informacji istotnych dla skuteczności prowadzenia egzekucji. Przed wydaniem takiej decyzji (o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego) organ zobligowany jest zbadać, czy nie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 5 ust. 3a ustawy. Zgodnie z tym przepisem, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się, jeżeli przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się on w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Jak wynika z akt sprawy, z informacji o stanie egzekucji otrzymanego od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne, skarżący nie wywiązuje się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. Z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że dopiero gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie mu prawa jazdy, dołączając do niego odpis rzeczonej decyzji. Ponadto składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Według art. 5 ust. 5 ustawy, na podstawie takiego wniosku właściwy starosta powiatowy wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżącego uznano za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mocą decyzji z dnia (...) r. Jest niesporne, że skarżący się od niej nie odwołał. Odebrał przedmiotową decyzje, jak sam przyznaje, w dniu (...) r. W następstwie tego decyzja o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna z dniem (...) r. W związku z tym Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej pismem z dnia (...) r. skierował do Starosty Z wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 3b ustawy z dnia (...) r. – o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, że w sprawie zaistniały przesłanki, które w świetle art. 5 ust. 5 tej ustawy nakładają na organ I instancji obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. Jak trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołany przepis jest bezwzględnie obowiązujący i w sytuacji spełnienia wymienionych w nim przesłanek nie pozostawia właściwemu organowi żadnego zakresu uznania administracyjnego, lecz obliguje go do wydania takiego rozstrzygnięcia. Nie zasługuje więc na uwzględnienie argumentacja dotycząca sytuacji życiowej, w jakiej się znajduje skarżący, oraz okoliczności dotyczące posiadania oszczędności. Zarzuty tego rodzaju mogłyby mieć znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji o uznaniu go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Nie stanowi to jednak przedmiotu skargi. Kwestie te nie mogą zatem wpływać na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy, którego podjęcie determinują wyłącznie dwie ustawowe przesłanki, a mianowicie: ostateczna decyzja, o której mowa w art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. i skierowanie do starosty wniosku o zatrzymanie prawa jazdy przez organ właściwy dłużnika. Skoro w rozpatrywanej sprawie przesłanki te zostały spełnione, zaskarżony akt należy uznać za prawidłowy. W tym stanie rzeczy należy uznać za chybione zarzuty skarżącego. Niezależnie od tego należy dodać, że art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, na wniosek organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3 tego przepisu oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiąże się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub gdy nastąpi utrata przez niego statusu dłużnika alimentacyjnego. Rozstrzygnięcie zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. (sygn. akt K 23/10) potwierdziło zgodność przepisu art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. Zważywszy na przedstawione okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.