III SA/Wr 377/13

WyrokWSA we Wrocławiu2015-01-16

Skład orzekający: Marcin Miemiec, Bogumiła Kalinowska, Magdalena Jankowska-Szostak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru (Dyrektor Izby Skarbowej) prawidłowo uchylił postanowienie organu egzekucyjnego (Dyrektora Oddziału ZUS) w sprawie zarzutów dotyczących przedawnienia, wygaśnięcia i braku wymagalności obowiązku, ze względu na wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne?
Ratio decidendi
Organ nadzoru prawidłowo uchylił postanowienie organu egzekucyjnego, ponieważ jego uzasadnienie było wadliwe i nie odnosiło się wyczerpująco do wszystkich zarzutów strony, w szczególności w zakresie przedawnienia, wygaśnięcia i braku wymagalności obowiązku. Organ egzekucyjny nie wykazał dowodów na przerwanie biegu przedawnienia i nie wyjaśnił wystarczająco okoliczności mających wpływ na wymagalność obowiązku. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących zasadności i wymagalności obowiązku, które należą do kompetencji wierzyciela, ale jest uprawniony do kontroli przestrzegania przez organ egzekucyjny zasad postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący T. K. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej należności ZUS, podnosząc m.in. zarzut przedawnienia, wygaśnięcia i braku wymagalności obowiązku. Organ egzekucyjny (Dyrektor Oddziału ZUS) uznał te zarzuty za bezzasadne. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z powodu wadliwego uzasadnienia. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się merytorycznego rozpatrzenia zarzutów. WSA oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej było prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, , Protokolant sekretarz sądowy Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – na rzecz radcy prawnego M. W.-M. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) złotych, w tym podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego T. K. na wniosek wierzyciela, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Odział w W., na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr [...] do [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na skutek wydania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...], orzekającej o odpowiedzialności T. K. (zobowiązany) jako Prezesa Zarządu "A" Sp. z o.o., za zaległości tej spółki z tytułu składek. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu [...] grudnia 2012 r. Zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej wobec niego na podstawie powyższych tytułów wykonawczych. Podniósł, że "wszystkim tytułom wykonawczym zarzuca między innymi przeterminowanie, jak też wygaśnięcie obowiązku Zobowiązaną "A" sp. z o. o., brak wymagalności ze strony T. K. z powodu zakazu pracy na własną rękę (...)". Organ egzekucyjny zakwalifikował te zarzuty jako: - zarzut przedawnienia obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., - zarzut wygaśnięcia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., - zarzut braku wymagalności obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 2 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], organ egzekucyjny uznał zarzuty zobowiązanego za bezzasadne. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązków organ egzekucyjny wskazał, że należy ocenić jego zasadność w świetle obowiązujących przepisów. Wskazał, że przedawnienie należności z tytułu: - składek na ubezpieczenie społeczne uregulowano przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, dalej: u.s.u.s.); zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowa egzekucyjnego; składek na ubezpieczenie zdrowotne - od dnia 1 lipca 2004 r. należności z tego tytułu ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co wynika z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej i finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027); składek na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uregulowano ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013 r. poz. 674). Organ egzekucyjny wyjaśnił, że należności egzekwowane w ramach postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie powołanych tytułów wykonawczych były dochodzone w toku postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec "A" sp. z o.o. Okolicznością wpływającą na bieg terminu przedawnienia było doręczenie "A" sp. z o. o. upomnień, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia tych należności. Dyrektor Oddziału ZUS wskazał, kiedy nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia poszczególnych obowiązków. Rezultatem tego było wydłużenie terminu przedawnienia w odniesieniu do poszczególnych należności o czas odpowiadający okresowi od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, czyli doręczenia zobowiązanemu upomnienia, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do braku wymagalności Dyrektor Oddziału ZUS stwierdził, że poza przedawnieniem obowiązku, podniesione zarzuty nie wskazują żadnej innej podstawy, w oparciu o którą można by stwierdzić, że egzekucja jest niedopuszczalna ze względów merytorycznych. W szczególności zobowiązany nie wykazał jakiejkolwiek okoliczności wskazującej na brak wymagalności egzekwowanego obowiązku wynikającego z bezspornie prawomocnej decyzji. Zobowiązany kwestionując zasadność podjętego rozstrzygnięcia, wniósł od niego zażalenie. Wskazał, że zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o okazanie mu dowodu skutecznego doręczenia upomnień z wezwaniami do zapłaty oraz zawiadomienia o wszczęciu wobec niego postępowań egzekucyjnych. Zdaniem zobowiązanego poza sporem jest, że w dniu [...] września 2007 r. doręczono "A" sp. z o.o. upomnienia, po czym decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. orzeczono o odpowiedzialności zobowiązanego - jako byłego członka zarządu "A" sp. z o. o. - za zobowiązania Spółki. Zobowiązany podniósł ponadto, że z uwagi na brak możliwości wglądu w akta sprawy, uzupełni zażalenie w terminie późniejszym. Dyrektor Izby Skarbowej we W., mając na uwadze, że zakwestionowane postanowienie organu egzekucyjnego nie zawierało ani pełnego uzasadnienia prawnego, ani wyczerpującego uzasadnienia faktycznego, postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], uchylił w całości to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższe rozstrzygnięcie. Skarżący wskazał, że podtrzymuje zarzuty oraz wnioski zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. do organu I instancji i w zażaleniu z dnia [...] lutego 2013 r. oraz zażądał: 1) uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], "w części dotyczącej ponownego rozpoznania poprzez umorzenie postępowania lub ponownego rozpoznania z Jego czynnym udziałem (...) i na tę okoliczność przywrócenia terminu do rozpoznania zażalenia na nowe postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. organu I instancji nr [...] (...) oraz zobowiązanie organów I i II instancji do wglądu w akta spraw (...) ", 2) zwolnienia go w całości z kosztów postępowania sądowego i zasądzenia na rzecz Skarżącego od Skarbu Państwa kwoty 2.000,00 zł netto, 3) przyznania pomocy prawnej i ustanowienia pełnomocnika z urzędu lub alternatywnie - "dodatkowo zasądzenie kwoty 3.600,00 zł + VAT na opłacenie pełnomocnika z wyboru", 4) zobowiązanie organu I i II instancji do "umożliwienia do zebrania i uporządkowania akt sprawy egzekucyjnej (...) ", 5) zobowiązania Dyrektora Izby Skarbowej we W. do przeprowadzenia postępowania skargowego z czynnym udziałem Skarżącego "w tym umożliwienie wglądu w jednostronnie zebrany materiał dowodowy dotyczący zawieszenia postępowania znak ZUS O/W. [...] (...)", 6) wyłączenia z rozpoznania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i przekazanie sprawy do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Katowicach lub w Rzeszowie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazał, że przedmiotem sprawy są zarzuty przedawnienia, wygaśnięcia oraz braku wymagalności obowiązków objętych powołanymi tytułami wykonawczymi. Podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz przepisy ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 367, dalej: k.p.a.). Organ powołał art. 33 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; błąd co do osoby zobowiązanego; niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Organ wyjaśnił, że wierzycielem będącym dysponentem postępowania egzekucyjnego w rozpatrywanej sprawie jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. Ustawa uzależnia możliwość uznania za zasadne zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o których mowa wart. 33 pkt 1 - 5 u.p.e.a., od stanowiska wierzyciela, wskazując w przepisie art. 34 § 1 u.p.e.a., że wypowiedź wierzyciela w powyższym zakresie jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. Związanie organu zażaleniowego stanowiskiem wierzyciela oznacza, że organ ten rozstrzygając o zasadności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym związany jest wypowiedzią wierzyciela. Nie jest też uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Organ powołał na tę okoliczność orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18.11.2010 r., sygn. I SA/Sz 312/10; wyrok NSA z dnia 14.11.2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05). W sprawie zarzutu przedawnienia i wygaśnięcia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 2 u.p.e.a., kwestie istotne dla rozstrzygnięcia w trybie zażaleniowym rozstrzygnął Dyrektor Oddziału ZUS w W. postanowieniem z dnia [...].01.2013 r., nr [...]. Organ podkreślił, że wiążąca moc stanowiska wierzyciela nie ogranicza jednak uprawnień organu nadzoru w zakresie weryfikacji pod kątem procesowym stanowiska zajętego przez organ egzekucyjny. Wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela nie oznacza bowiem, że jest on zwolniony z przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zawartej w art. 7 k.p.a. zasady ustalenia prawdy obiektywnej, doprecyzowanej w art. 77 § 1 k.p.a., obligującej organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i poddania go analizie. Takie czynności procesowe jak zebranie materiału dowodowego w sprawie oraz sporządzenie uzasadnienia rozstrzygnięcia w zgodzie z wymogami art. 124 k.p.a. objęte są zakresem kontroli organu nadzoru. Ustalenie, że przepisy te naruszono w stopniu mającym wpływ na podjęte postanowienie, uprawnia organ nadzoru do podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego, celem usunięcia wad stwierdzonych w weryfikowanym postępowaniu. Odmienna ocena materialnoprawna prawna stanu sprawy objęta regulacją art. 33 pkt 1 - 5 u.p.e.a. jest jednak niedopuszczalna dla organu nadzoru. Organ wskazał, że według art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Organ wyjaśnił, że do postanowień stosuje się odpowiednio następujące przepisy k.p.a.: art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109 -113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie i do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156 -159, z tym, że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Stanowi o tym art. 126 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ administracyjny powinien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odnieść się do wszystkich podniesionych przez stronę okoliczności, natomiast uzasadnienie powinno być sporządzone w taki sposób, aby zrozumienie istoty rozstrzygnięcia nie wymagało dodatkowej analizy innych dokumentów - w szczególności, aby było możliwe bez szczegółowej znajomości zawartości akt administracyjnych. Odnosząc te wymogi do rozpatrywanej sprawy, organ stwierdził, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] nie spełniało wszystkich wymogów określonych przepisami prawa. Mianowicie organ egzekucyjny nie wyjaśnił przyczyn, z powodu których uznał za bezzasadny zarzut przedawnienia obowiązków dochodzonych w ramach postępowań egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących należności z tytułu składek na: a) ubezpieczenie społeczne obejmujących: okres od kwietnia do czerwca 2004 r., egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...], styczeń 2005 r., egzekwowanego na podstawie tytułu wykonawczego [...], okres od października do grudnia 2006 r., egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...], okres od stycznia do lipca 2007 r. egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych nr: od [...] do [...]; b) ubezpieczenie zdrowotne obejmujących: okres od kwietnia do czerwca 2004 r., egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...], styczeń 2005 r., egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], okres od października do grudnia 2006 r., egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], okres od stycznia do lipca 2007 r. egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...], c) Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych obejmujących: okres od kwietnia do czerwca 2004 r., egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...], styczeń 2005 r., egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], okres od października do grudnia 2006 r., egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr: [...], okres od stycznia do lipca 2007 r., egzekwowanych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...]. Odnosząc się do powyższego organ podkreślił, że organ egzekucyjny okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia odniósł jedynie do należności z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne: za 2002 r., 2003 r., za okres od lipca do listopada 2004 r. za okres od lutego do lipca 2005 r., za okres od czerwca do września 2006 r. - pomijając pozostałe okresy rozliczeniowe, składek na ubezpieczenie zdrowotne: za 2002 r., 2003 r., za okres od lipca do listopada 2004 r. za okres od lutego do lipca 2005 r., za okres od czerwca do września 2006 r. - pomijając pozostałe okresy rozliczeniowe, - Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: za 2002 r., 2003 r., za okres od lipca do listopada 2004 r., za okres od lutego do lipca 2005 r., za okres od czerwca do września 2006 r. - pomijając pozostałe okresy rozliczeniowe. W rezultacie zarzut przedawnienia nie został w pełni rozpoznany. Ustosunkowanie się przez Dyrektora Oddziału ZUS do zarzutu wygaśnięcia i braku wymagalności obowiązków, zdaniem organu także nie było wyczerpujące. Organ nie wyjaśnił bowiem zobowiązanemu, jakie okoliczności miały wpływ na wymagalność obowiązku. Nie wskazał, co świadczy o niewygaśnięciu obowiązku i dlaczego rozstrzygnął o bezzasadności ww. zarzutów w taki, a nie w inny sposób. Ponadto organ egzekucyjny powołał się w uzasadnieniu na nieudowodnione okoliczności, a mianowicie na przerwanie biegu terminu przedawnienia wobec Spółki ""A"" poprzez czynności i środki egzekucyjne. Nie załączył jednak do akt sprawy dokumentów poświadczających te okoliczności. Uniemożliwiło to weryfikację sprawy pod kątem zasady przewidzianej w art. 77 k.p.a. Mając zatem na względzie okoliczność naruszenia przez Dyrektora Oddziału ZUS przepisów proceduralnych, w szczególności zasad ogólnych postępowania administracyjnego (zwłaszcza zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa) i kierując się słusznym interesem Strony - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...], organ uchylił postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uchylając to rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej nakazał organowi egzekucyjnemu należyte ustosunkowanie się do wniesionych przez zobowiązanego zarzutów i rozstrzygnięcie tarciu o całokształt okoliczności, które wystąpiły w toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Odnosząc się do pozostałych żądań skargi organ stwierdził, że wnioski kierowane do Sądu z uwagi na brak uprawnienia do ustosunkowania się - poddaje ocenie Sądu. Organ wyjaśnił, że nie odmówił skarżącemu wglądu w akta egzekucyjne, gdyż skarżący w ogóle nie stawił się w siedzibie organu z takim zamiarem. Gdyby się zgłosił, oczywiście miałby do nich wgląd. Organ stwierdził, że podniesione przez skarżącego w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały rozpatrzone ponownie przez Dyrektora Oddziału ZUS Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny uznał te zarzuty za bezzasadne postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...]. Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2013 r. i do dnia [...] maja 2013 r. skarżący nie wniósł w tej sprawie zażalenia. Mając to na uwadze, organ wniósł oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądy administracyjne są powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm., zwanej dalej p.u.s.a.). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 p.u.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w przypadku stwierdzenia: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Działając w ramach tych kompetencji Sąd rozpatrujący nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Istotą sporu między skarżącym a organem, jest przekonanie skarżącego, że Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie uwzględnił jego żądań ujętych w zażaleniu na postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], gdzie organ egzekucyjny uznał za bezzasadne następujące zarzuty skarżącego: - zarzut przedawnienia obowiązków objętych tytułami wykonawczymi, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., - zarzut wygaśnięcia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., - zarzut braku wymagalności obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 2 u.p.e.a. Skażący domagał się zatem merytorycznego rozpatrzenia zarzutów. Jest to wszakże żądanie nieznajdujące podstaw w obowiązującym prawie. Przedmiotem sporu w sprawie jest nieakceptowane przez skarżącego stanowisko wierzyciela - Dyrektora Oddziału ZUS zawarte w postanowieniu rozpoznającym zarzuty, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. Artykuł 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a. stanowi, że organy sprawujące nadzór w postępowaniu egzekucyjnym są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne. Wynika z tego, że organ nadzoru jest uprawniony do rozpoznania zażalenia (art. 34 § 5 u.p.e.a.). Należy jednak uwzględnić art. 29 § 1 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przepis ten zawęża zatem zakres rozpoznania w postępowaniu zażaleniowym sprawy administracyjnej rozpoznanej w postępowaniu przed organem I instancji przez organ egzekucyjny będący równocześnie wierzycielem. Należy podkreślić, że Dyrektor Izby Skarbowej jest wprawdzie organem odwoławczym wobec Dyrektora Oddziału ZUS jako wierzyciela, ale nie jest on organem wyższego stopnia nad nim. Takim organem jest zgodnie z art. 66 ust. 5 u.s.u.s. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zajmowanie stanowiska w sprawie istnienia i zasadności obowiązku poddanego egzekucji przez organ niebędący organem wyższego stopnia nad organem egzekucyjnym I instancji będącym równocześnie wierzycielem byłoby nie do pogodzenia z zakresem art. 29 § 1 u.p.e.a., zawężającego zakres rozpoznania sprawy przez organ nadzoru będący organem egzekucyjnym odwoławczym. W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej działając w ramach swej właściwości stwierdził istotne wady w postępowaniu organu I instancji, polegające na naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ administracyjny powinien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odnieść się do wszystkich podniesionych przez stronę okoliczności, natomiast uzasadnienie powinno być sporządzone w taki sposób, aby zrozumienie istoty rozstrzygnięcia nie wymagało dodatkowej analizy innych dokumentów - w szczególności, aby było możliwe bez szczegółowej znajomości zawartości akt administracyjnych. Według Sądu organ II instancji stwierdził, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] nie spełniało wszystkich wymogów określonych przepisami prawa. Organ egzekucyjny nie wyjaśnił bowiem przyczyn, z powodu których uznał za bezzasadny zarzut przedawnienia obowiązków dochodzonych w ramach postępowań egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych, obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, obejmujących wskazane okresy. Organ egzekucyjny okoliczności mające wpływ na bieg terminu przedawnienia odniósł do należności za wybrane okresy z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - pomijając pozostałe okresy rozliczeniowe. Biorąc to pod uwagę organ trafnie uznał, że w rezultacie zarzut przedawnienia nie został w pełni rozpoznany. Organ II instancji wskazał trafnie, że ustosunkowanie się przez organ I instancji do zarzutu wygaśnięcia i braku wymagalności obowiązków nie było wyczerpujące. Nie wyjaśniono bowiem skarżącemu, jakie okoliczności miały wpływ na wymagalność obowiązku, co świadczy o niewygaśnięciu obowiązku i dlaczego rozstrzygnięto o bezzasadności zarzutów. Powołano się także na nieudowodnione okoliczności, a mianowicie na przerwanie biegu terminu przedawnienia wobec Spółki ""A"" poprzez czynności i środki egzekucyjne. W aktach sprawy brak jest jednak dokumentów poświadczających te okoliczności, co uniemożliwiło weryfikację sprawy w świetle zasady z art. 77 k.p.a. W rezultacie organ na podstawie powyższych okoliczności wydał orzeczenie kasacyjne, nakazujące organowi I instancji rozpatrzenie zarzutów skarżącego zgodne z obowiązującymi przepisami proceduralnymi. Organ wyjaśnił ponadto, że nie odmówił skarżącemu wglądu w akta egzekucyjne z uwagi na to, że nie zgłosił się on do organu z takim żądaniem. Organ wskazał także trafnie, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie jest władny rozpatrywać pozostałych żądań skarżącego. Chodzi o zwolnienia skarżącego w całości z kosztów postępowania sądowego i zasądzenia na rzecz Skarżącego od Skarbu Państwa kwoty 2.000,00 zł netto, przyznania pomocy prawnej i ustanowienia pełnomocnika z urzędu lub alternatywnie - "dodatkowo zasądzenie kwoty 3.600,00 zł + VAT na opłacenie pełnomocnika z wyboru". W tym zakresie skarżącemu Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wniosek skarżącego o wyłączenie z rozpoznania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i przekazanie sprawy do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Katowicach lub w Rzeszowie pozostawiono natomiast postanowieniem z dnia 4 grudnia 2013 r. (sygn. akt I SO/Gl 3/13) bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącego braków formalnych tego wniosku. Zważywszy na przedstawione okoliczności sprawy, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło