III SA/Wr 380/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu "A" Sp. z o.o. w S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wr 380/11 w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółka, prowadząca działalność usługowo-transportową, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że obecnie firmie potrzebne są każde środki pieniężne. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca strona wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, brak jest środków trwałych, a strata bilansowa za ostatni rok obrotowy (2010) wyniosła [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego strona złożyła oświadczenie o saldzie na rachunku bankowym Spółki na koniec poszczególnych miesięcy od kwietnia do czerwca 2011 r. oraz o obrotach Spółki za te same miesiące, a także zeznanie podatkowe, bilans oraz rachunek zysków i strat za 2010 r. Z dokumentów tych i oświadczeń wynika, że wartość aktywów trwałych na koniec 2010 r. wynosiła [...] zł. Przychody netto ze sprzedaży za ten rok wyniosły [...] zł. Z kolei w 2011 r. w ww. miesiącach przychód opiewał na [...] zł, [...] zł i [...] zł (narastająco). Jednocześnie uzyskany został dochód: [...] zł, [...] zł i [...] zł (narastająco). Saldo rachunku na koniec wskazanych miesięcy było ujemne w kwotach: [...] zł, [...] zł i [...] zł. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2011 r. referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy z uwagi na niewskazanie okoliczności uzasadniających jego przyznanie. We wniesionym od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciwie strona skarżąca ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, że nie złożyła wyciągów bankowych ponieważ pozostawała w przekonaniu, że oświadczenie o stanie kont będzie wystarczające do rozpoznania jej wniosku. Dodatkowo strona wskazała, że co prawda uzyskuje dochody, jednak przeznacza je na bieżącą działalność (tankowanie samochodów wykorzystywanych w działalności). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym w przypadku osób prawnych może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przede wszystkim wskazać trzeba, że z akt sprawy wynika, iż strona skarżąca prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą i w obecnym roku uzyskuje z niej dochody. Z przedstawionego oświadczenia wynika, że dochody te kształtują się na poziomie około [...] zł miesięcznie, przy kilkadziesiąt razy wyższych obrotach. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Strona wykazała co prawa ponoszenie wysokich kosztów prowadzenia działalności, jednakże, co należy dobitnie podkreślić, po pierwsze wysokość tych kosztów zależy właśnie od przedsiębiorcy, a po drugie ponoszenie kosztów postępowań sądowych, toczących się w związku z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą również powinno być w kosztach tych uwzględnianie. Wysokość uzyskiwanych przychodów przez stronę uzasadnia przyjęcie, że ma ona możliwość ich uiszczenia. Przytoczona wyżej regulacja uzależnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym od wykazania, że wnioskodawca nie posiada dostatecznych środków na opłacenie kosztów. Tymczasem, jak wskazano, w rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie występuje. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.