III SA/Wr 382/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant: specjalista Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi V.R. na Wojewodę D. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 319/20 I. wymierza Wojewodzie D. grzywnę w kwocie 900 (dziewięćset) złotych; II. stwierdza że bezczynność Wojewody D. w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 900 (dziewięćset) złotych; IV. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 12 maja 2020 r. o sygn. akt III SAB/Wr 319/20 stwierdził bezczynność Wojewody Dolnosląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w sprawie z wniosku V. R. z 4 maja 2018 r. (dalej: skarżąca, strona) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz uznał że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przyznał też od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2000 zł oraz zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania w kwocie 597 zł. W myśl art. 286 p.p.s.a., po uprawomocnieniu się orzeczenia Sądu kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zostały zwrócone organowi, z załączonym odpisem orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Wojewoda otrzymał je w dniu 28 sierpnia 2020 r., zatem wyznaczony przez Sąd termin do załatwienia sprawy przez organ, upłynął 27 września 2020 r. Pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r. strona zawnioskowała o wydanie karty pobytu, a 19 października do organu wpłynęło kolejne pismo strony uzupełniające braki formalne. W dniu 12 marca 2021 r. skarżąca wezwała Wojewodę do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 maja 2020 r. o sygn. akt III SAB/Wr 319/20. W treści pisma wskazała również numer rachunku bankowego w celu wykonania przez organ pkt IV i VII tegoż wyroku. W odpowiedzi, organ dokonał wpłaty zasądzonych na rzecz skarżącej kwot (2000 zł oraz 597 zł). W dniu 2 czerwca 2021 r. do Wojewody wpłynęła skarga strony na niewykonanie wyroku w zakresie pkt III, tj. niewydania aktu kończącego postępowanie w sprawie. Działając na podstawie art. 154 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zarzuciła naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. - dalej: k.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do wykonania wyroku. Skarżąca wniosła o: 1. zobowiązanie organu do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w terminie 14 dni, 2. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w 1/2 wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., 3. przyznanie od organu na rzecz strony odszkodowania w wysokości 20000 (dwudziestu tysięcy) zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do wydania decyzji w terminie wskazanym w wyroku, 4. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Art. 154 § 1 p.p.s.a. przyznaje prawo do skargi na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie, a więc gdy po uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość organ nie wydał aktu lub nie podjął czynności (Adamiak Barbara, Borkowski Janusz, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, 2015). Na mocy tego przepisu strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia organowi grzywny. W takim przypadku sąd w swoim orzeczeniu rozstrzygającym w sprawie ma obowiązek stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy stanowi przesłankę dopuszczalności zaskarżenia, której niedochowanie powoduje odrzucenie skargi bez możliwości jej konwalidacji. Skarga podlega zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli strona przed jej złożeniem nie wezwie organu do wykonania orzeczenia sądu lub załatwienia sprawy (Piątek Wojciech (red.), Wykonanie wyroku sądu administracyjnego, 2017). Istnieją zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł wymierzyć grzywnę organowi. Organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności, strona zaś, przed wniesieniem skargi musi wystąpić do tegoż właśnie organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie skarżąca spełniła powyższe warunki: wezwała organ do wykonania wyroku i wniosła skargę, w której zawnioskowała o ukaranie organu grzywną. Wojewoda nie wydał decyzji w terminie wyznaczonym w ww. wyroku i pozostawał w sprawie bezczynny. Podjęcie pierwszej czynności przez organ zmierzającej do wykonania wyroku, nastąpiło dopiero po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku (pismo z 21 czerwca 2021 r., wzywające stronę do uzupełnienia dokumentów). Wykonanie wyroku w części dotyczącej wypłaty stronie skarżącej kwot należnych nie ma znaczenia dla oceny bezczynności Wojewody w powyższej sprawie. Głównym celem postępowania o sygn. akt III SAB/Wr 319/20 było załatwienie sprawy poprzez wydanie odpowiedniego aktu kończącego. Organ, wyrokiem z 12 maja 2020 r. zobowiązany został do wydania orzeczenia kończącego sprawę w terminie do 27 września 2020 r., a do dnia wniesienia skargi (2 czerwca 2021 r.) pozostawał bezczynny w sprawie. Art. 154 § 2 nakłada na sąd obowiązek stwierdzenia, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na gruncie rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że podjęcie przez Wojewodę czynności po blisko ośmiu miesiącach od otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, czyli znacznie po upływie terminu wyznaczonego w prawomocnym wyroku, ale również dopiero po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku, należy ocenić jako rażące naruszenie art. 170 p.p.s.a.: "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby." Wskazanie przez sąd administracyjny w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku. Ze względu na doniosłość skutków prawomocnego wyroku, usprawiedliwieniem dla niewykonania takiego wyroku w wyznaczonym terminie, nie może być wskazywany w odpowiedzi na skargę brak kadr do obsługi spraw i ilość podobnych wniosków wnoszonych przez cudzoziemców. Wobec powyższych faktów, w ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że mimo wskazanego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, organ w tym terminie nie podjął efektywnego działania w kierunku wykonania wyroku, co świadczy o kwalifikowanym naruszeniu przez Wojewodę przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. – zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a., zatem bezczynność Wojewody ma charakter rażący. Biorąc zatem pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 900 (dziewięćset) złotych będzie odpowiednia do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy, a jednocześnie spełni wystarczająco funkcję represyjną wyroku. W związku z tym Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. Rozpatrując wniosek strony o zasądzenie sumy pieniężnej na jej rzecz w wysokości 20000 zł, Sąd wziął pod uwagę art. 154 § 7 p.p.s.a., mówiący o tym, że sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Jednakże treść tego przepisu wskazuje, że to, czy i w jakiej wysokości suma pieniężna będzie przyznana, zależy od uznania Sądu, który ocenia zasadność jej przyznania w oparciu o wszystkie okoliczności sprawy. Zatem sąd, uwzględniając skargę, może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Pamiętać należy, że zgodnie z pkt IV wyroku z dnia 12 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 319/20 skarżąca otrzymała już sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych. Podkreślić też trzeba, że suma pełni rolę rekompensaty za niedogodności spowodowane przewlekłością postępowania. W niniejszej sprawie zdaniem Sądu, nie zaistniały okoliczności, które wymagałyby zasądzenia na rzecz skarżącej dodatkowej sumy pieniężnej. Sąd bowiem uznał, że wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję z tytułu niewykonania wyroku pełni wymierzona organowi grzywna w wysokości 900 zł. Z powyższych powodów Sąd oddalił skargę w tej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. Oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała również ta część skargi, w której wniesiono o zobowiązanie organu do wydania aktu kończącego postępowanie. Rozstrzygnięcie w tym zakresie już bowiem zapadło w ww. prawomocnym wyroku. Ponadto, powołane wyżej przepisy regulujące kompetencje Sądu w zakresie orzekania w sprawie ze skargi na niewykonania wyroku, nie przewidują możliwości wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wyznaczenia organowi kolejnego terminu do zakończenia postępowania (pkt III sentencji wyroku). O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt IV sentencji wyroku).