III SA/Wr 382/25
WyrokWSA we Wrocławiu2026-01-28
Skład orzekający: Anna Kuczyńska-Szczytkowska, Katarzyna Borońska, Anetta Chołuj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie zamrożonych środków finansowych złożony przez wierzyciela (K. sp. k.) na podstawie art. 5 rozporządzenia nr 269/2014, dotyczący należności zasądzonej prawomocnym wyrokiem sądu, jest tożsamy z wcześniejszym wnioskiem złożonym przez podmiot objęty sankcjami (K.1 sp. z o.o.) na podstawie art. 4 i 6 tego rozporządzenia, co uzasadniałoby umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. z powodu res iudicata?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia tożsamości sprawy w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. pomiędzy wnioskiem złożonym przez wierzyciela (K. sp. k.) na podstawie art. 5 rozporządzenia nr 269/2014 a wcześniejszym wnioskiem podmiotu objętego sankcjami (K.1 sp. z o.o.) na podstawie art. 4 i 6 tego rozporządzenia. Różnice w podmiotach składających wnioski, podstawach prawnych oraz okolicznościach faktycznych podlegających ocenie organu, pomimo wspólnego zobowiązania, wykluczają stan res iudicata, co czyni umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. niezasadnym.Stan faktyczny
Spółka K. sp. k. złożyła wniosek o zwolnienie zamrożonych środków finansowych podmiotu objętego sankcjami (K.1 sp. z o.o.) celem uregulowania należności wynikającej z prawomocnego wyroku sądu. Naczelnik Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu umorzył postępowanie, uznając sprawę za tożsamą z wcześniejszą decyzją Szefa KAS, która odmówiła zwolnienia środków na wniosek K.1 sp. z o.o. na innej podstawie prawnej. Spółka K. sp. k. zaskarżyła decyzję o umorzeniu, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących tożsamości sprawy i oceny materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu i zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Anetta Chołuj, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 28 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Sp. k. w G. na decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2025 r. nr 458000-CWZ.4227.72.2025.22 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na zwolnienie zamrożonych środków finansowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi K. sp.k. (dalej: Strona, Skarżąca, Spółka) jest decyzja Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej też : NDUCS, organ) z dnia 2 lipca 2025 r. nr 458000-CWZ-4227.72.2025.22 umarzająca w całości postępowanie w sprawie zwolnienia zamrożonych środków finansowych wydana na podstawie art. 105 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.) w związku z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. U. UE L 78/6) – dalej: rozporządzenie 269/2014, art. 143a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 615 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz.U. z 2024 r., poz. 507.).
Jak wynika z akt sprawy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 kwietnia 2022 r. podmiot K.1 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (dalej: K.1 sp. z o.o.) wpisano na listę sankcyjną i objęta ograniczeniami uregulowanymi w art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, polegającymi na:
a) zamrożeniu środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r., będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą Strony, w pełnym zakresie;
b) zakazie udostępniania Stronie lub na jej rzecz - bezpośrednio lub pośrednio — jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014;
c) zakazie świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie środków wskazanych w lit. a i b;
d) wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych.
Pismem z 13 stycznia 2025 r. skarżąca Spółka zawnioskowała do Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu o wyrażenie zgody na zwolnienie zamrożonych środków finansowych podmiotu wpisanego na listę sankcyjną, tj. K.1 sp. z o.o. z/s w G., celem uregulowania należności Skarżącej, wynikającej z Wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku IX Wydział Gospodarczy sygn. akt IX GC 977/22 z dnia 8 sierpnia 2023 r., wraz z klauzulą wykonalności nadaną postanowieniem sygn. akt IX GCo 1552/23 z dnia 4 grudnia 2024 r. oraz na podstawie Postanowienia sygn. akt IX Gz 22/24 z dnia 4 grudnia 2024 r. Sądu Okręgowego w Gdańsku IX Wydział Gospodarczy. Z załączonych do wniosku odpisów orzeczeń sądowych wynikało, że:
I.) wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku IX Wydział Gospodarczy Sygn. akt IX GC 977/22 z dnia 8 sierpnia 2023 r.:
1. zasądzono od pozwanego "K.1" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na rzecz powoda K. sp.k. w W. kwotę 126.504,27 zł (sto dwadzieścia sześć tysięcy pięćset cztery złote dwadzieścia siedem groszy), wynikającą z faktury VAT nr [...] z 1 lipca 2022 r., wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 lipca 2022r. do dnia zapłaty,
2. odstąpiono od obciążania pozwanego kosztami procesu.
Wyrok opatrzono klauzulą wykonalności Sygn. akt IX GCo 1552/23 z 4 grudnia 2024 r.
II.) Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2024 r. Sygn. akt IX Gz 22/24 w przedmiocie zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 08 listopada 2023 r., sygn. akt IX GCo 1552/23, postanowiono:
1. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, iż nadano klauzulę wykonalności na punkt I (pierwszy) wyroku z dnia 08 sierpnia 2023 r. wydanego przez Sąd Okręgowy w Gdańsku w sprawie IX GC 977/22, z tym zastrzeżeniem, że egzekucja na podstawie niniejszego tytułu będzie możliwa po uzyskaniu przez wierzyciela zgody właściwego organu o którym mowa w art. 2 ust 1 i 2 rozporządzenia Rady ( UE ) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r.
2. zasądzono od pozwanego na rzecz powoda kwotę 50 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego, oraz kwotę 120 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności.
Organ uznał, iż z powyższych dokumentów wynika, że wniosek złożony przez Skarżącą dotyczy zwolnienia zamrożonych środków finansowych "K.1" sp. z o.o., z przeznaczeniem na uregulowanie należności w kwocie:
a) 126.504,27 zł wynikającej z faktury VAT nr [...] z 1 lipca 2022 r., wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 27 lipca 2022r. do dnia zapłaty;
b) 170 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego oraz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności.
Następnie organ pismem z 17 lutego 2025 r. zawiadomił K.1 Sp. z o.o. o wszczęciu postępowania na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. uznając, że temu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, w postępowaniu wszczętym wnioskiem Skarżącej.
Decyzją z dnia 2 lipca 2025 r. NDUCS umorzył postępowanie z wniosku strony w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Zdaniem organu postępowanie było bezprzedmiotowe, bowiem w sprawie, której dotyczy wniosek Spółki została wydana decyzja Szefa KAS nr DNK7.8652.198.2.2022 z 6 września 2022 r. o odmowie zwolnienia zamrożonych środków finansowych na ww. cel, następnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 2528/22 z 23 lutego 2023 r. oddalający skargę na ww. decyzję został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawa ta pozostaje w toku.
Organ stwierdził, że decyzją nr DNK7.8652.198.2.2022 z 6 września 2022 r. Szef KAS odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie zamrożonych środków finansowych Spółki z przeznaczeniem na zapłatę na rzecz K. kwoty 126.504, 27 zł wynikającej z faktury VAT nr [...] z 1 lipca 2022 r. w związku z powyższym uznał, iż nie może zostać wydana decyzja rozstrzygająca tą samą sprawę ponownie. Decyzja taka byłaby dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. nieważność postępowania, z uwagi na tożsamość spraw, zachodzi, gdy kolejno po sobie zostaną wydane decyzje załatwiające sprawę co do istoty. Tożsamość sprawy zachodzi zatem, jeżeli w sprawie występuje ten sam podmiot (podmioty), dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.
Rozpatrując sprawę, organ uzupełnił materiał dowodowy o decyzję Szefa KAS nr DNK7.8652.198.2.2022 z 6 września 2022 r. i stwierdził, że odmowa zwolnienia zamrożonych środków finansowych Spółki dotyczy tej samej kwoty 126.504,27 zł brutto z tej samej faktury nr [...] z 1 lipca 2022 r., które wskazano we wniosku Spółki z 6 listopada 2023 r., i zapłaty tej kwoty na rzecz tego samego kontrahenta.
Zdaniem organu tożsamość sprawy potwierdza treść wniosku Spółki stanowiącego podstawę decyzji wydanej przez Szefa KAS. Wynika z niej, że organ ten postanowił odmówić wyrażenia zgody na zwolnienie zamrożonych środków finansowych Skarżącej z przeznaczeniem na zapłatę należności na rzecz K. w ww. kwocie na podstawie ww. faktury. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, w ocenie Szefa KAS dokonanie płatności ww. wynagrodzenia dla K. nie wypełnia dyspozycji do zastosowania zwolnienia na mocy Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014. Umowa, z której wynikały te płatności, została zawarta przed wpisaniem Spółki na listę sankcyjną, ale z chwilą wpisania Spółki na tę listę wszystkie podmioty z nią współpracujące, w tym K. nie mogą swobodnie świadczyć usług, które w pełnym zakresie świadczyły przed wpisaniem Spółki na listę, tj. usług służących otrzymaniu środków finansowych lub towarów i usług w związku z prowadzeniem przez Spółkę działalności gospodarczej. Takie działanie stanowi działanie wbrew nałożonym sankcjom. W ocenie Szefa KAS, w tej sytuacji, wypowiedzenie umowy K. nie było konieczne i nie znajduje uzasadnienia wyrażenie zgody na dokonywanie płatności wynagrodzenia dla K. za okres 3-mcy należnego do wypłaty w związku postanowieniami pkt 6.4. Umowy z 1 maja 2018 r. W ocenie Szefa KAS nie jest to płatność niezbędna do zaspokojenia podstawowych potrzeb Wnioskodawcy, dlatego wypowiedzenie umowy z 1 maja 2018r. nie spełnia warunków określonych w art. 4 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014. Ponadto, zwolnienie środków finansowych nie jest możliwe na podstawie art. 6 ust. 1 lit. b) Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 - w ocenie Szefa KAS, zapłata ww. umownego wynagrodzenia stanowiłaby nieuzasadnione uszczuplenie zamrożonego majątku Spółki. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. III SA/Wa 2528/22 z 23 lutego 2023 r. skarga Spółki na ww. decyzję Szefa KAS została oddalona. Sąd podzielił ocenę Szefa KAS.
W ocenie NDUCS ww. wyrok sądu cywilnego stwierdzający, że roszczenie powoda znajduje podstawę w treści łączącej strony umowy, zarówno co do zasady, jak i co do wysokości, potwierdza jedynie istnienie stosunku prawnego pomiędzy Spółką a jej kontrahentem, co nie jest i nie było przedmiotem sporu ani w postępowaniu przed Szefem KAS ani w niniejszym postępowaniu. Nie jest to, wbrew twierdzeniom Spółki, nowa okoliczność faktyczna, która stanowi uzasadnienie zastosowania art. 5 Rozporządzenia Rady nr 269/2014 i jako taka decyduje o możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W tożsamej sprawie bowiem decyzja rozstrzygająca ją co do istoty została już wydana. Opisanym orzeczeniem sąd cywilny co do zasady rozstrzygnął spór między stronami. Jak wynika z samego uzasadnienia tego orzeczenia, orzeczenie sądu nie odnosi się jednakże i nie ingeruje w kwestie dotyczące przeznaczenia środków pieniężnych celem zapłaty na rzecz K., co pozostaje w kompetencji właściwych organów zgodnie z przepisami powołanej powyżej ustawy oraz Rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających. Podobne stanowisko NDUCS zajął w sprawie z wniosku K.1 sp. z.o.o., zakończonej decyzją tego organu z 7 czerwca 2024 r. o umorzeniu w całości postępowania w sprawie zwolnienia zamrożonych środków finansowych, orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z 8 sierpnia 2023 r. w sprawie IX GC 977/22 oraz postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 marca 2024 r. sygn. akt: V AGz 112/2 ( włączono jako9 dowód do akt sprawy), w której wyrokiem z 27 lutego 2025 r. Sygn. akt. III SA/Wr 406/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę.
W skardze na powyższą decyzję Strona zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 §1 pkt 3 kpa w zw. z art. 105 §1 kpa poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż zachodzi tożsamość sprawy, która została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją nieostateczną posiadającej walor decyzji ostatecznej decyzją nr DNK7.8652.198.2.2022 z 6 września 2022 r. i iż obie sprawy dotyczą tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego (zastosowanie odstępstwa od środków ograniczających na podstawie rozporządzenia nr 269/2014) oraz niezmienionego stanu faktycznego sprawy (konieczność uregulowania należności z faktury nr [...] z 1 lipca 2022 r.), podczas gdy takowa tożsamość nie zachodzi, albowiem strony postępowania nie są tożsame, stan faktyczny uległ zmianie, a w konsekwencji zmieniła się również podstawa prawna rozstrzygnięcia organu, zaś wnioski skierowane do organu nie stanowiły w całości przedmiotu jego rozstrzygnięcia;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa w z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż zachodzi tożsamość sprawy i stron postępowania podczas gdy Skarżąca nie była stroną postępowania w żadnej ze spraw rozstrzygniętych decyzjami organu;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego w sprawie, tj. wybiórczą ocenę zgromadzonych dowodów i pominięcie, iż faktycznie oba wnioski Skarżącej dotyczyły innego stanu faktycznego, a co za tym idzie miały inny przedmiot rozstrzygnięcia,
4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7 kpa, polegające na nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie ustalenia, iż sprawy nie są tożsame, a wniosek skarżącej dotyczył również zwolnienia środków finansowych K.1 sp. z o.o. celem dokonania zapłaty odsetek od zasądzonej należności oraz kosztów orzeczonych postanowieniem sądowym,
5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7 kpa polegające na nie uwzględnieniu słusznego interesu jednostki, pomimo iż nie pozostaje on w sprzeczności z interesem publicznym, w rozumieniu art. 2 ust. 2 rozporządzenia 269/2014.
6) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 5 ust. 1 rozporządzenia 269/2014 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspierania agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy płatność na rzecz K. sp. k. wynika z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 08 sierpnia 2023 r., sygn. akt: IX GC 977/22. 7) naruszenie art. 64 Konstytucji w zw. art. 31 Konstytucji oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i pkt 6 Preambuły rozporządzenia 269/2014, poprzez nieuprawnione ograniczenie przez Organ wykonania wyroku sądowego na terytorium RP, a tym samym ograniczenie praw majątkowych Skarżącej, pomimo zapewnienia ochrony prawnej tym prawom majątkowym przez prawomocny wyrok sądu powszechnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając na uwadze wskazane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji NDUCS z dnia 2 lipca 2024 r. oraz o zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz Skarżącej kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że zaskarżona decyzja ma charakter ściśle formalny. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., stanowiącym podstawę prawną jej wydania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Istotą decyzji wydanej w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. nie jest więc rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej (co jest treścią "typowej" decyzji, o jakiej mowa w art. 104 k.p.a.) ale zakończenie toczącego się postępowania administracyjnego z uwagi na pojawienie się lub ujawnienie w nim trwałej i nieusuwalnej przeszkody do rozpoznania sprawy ad meritum. Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi się w art. 105 § 1k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje lub brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA 428/01 i B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024, komentarz do art. 105).
Zgodzić należy się z organem, że rozstrzygniecie sprawy administracyjnej ostateczną decyzją stanowi bezwzględną przeszkodę prowadzenia ponownie postępowania i wydania orzeczenia w tej samej sprawie, bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego – w trybie nadzwyczajnym - uprzednio wydanej decyzji. Wszczęcie postępowania i zakończenie go wydaniem decyzji w sytuacji, gdy w tej samej sprawie została już wydana decyzja ostateczna skutkowałoby nieważnością tej drugiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Jest to ściśle związane z zasadą trwałości decyzji ostatecznej, która ma zapobiegać ingerencji w stabilność sytuacji prawnej jednostki, zasadę ochrony praw nabytych, a także zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Podkreślić należy, że już tylko ustalenie, iż w tym samym przedmiocie toczy się postępowanie administracyjne uniemożliwia wszczęcie i prowadzenie kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie – zarówno z urzędu, jak i na wniosek, zaś ostateczność i prawomocność wydanej w tym przedmiocie decyzji wypełnia przesłankę niedopuszczalności postępowania, o jakiej mowa w art. 61 a § 1 k.p.a. Wystąpienie zatem przez podmiot z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, w której została już wydana decyzja ostateczna powinno zatem, co do zasady, skutkować wydaniem na podstawie powyższego przepisu postanowienia o niedopuszczalności wszczęcia postępowania. W razie gdy przeszkoda procesowa w postaci rei iudicatae ujawni się już w toku postępowania, postępowanie takie powinno zostać umorzone - brak jest bowiem w istocie sprawy administracyjnej , która miałaby dopiero zostać rozstrzygnięta.
Warunkiem przyjęcia, że dana sprawa została już wcześniej załatwiona inną decyzją jest tożsamość sprawy rozstrzygniętej z nową, zainicjowaną złożonym wnioskiem. Tożsamość sprawy powinna istnieć zarówno w jej aspekcie przedmiotowym, jak i podmiotowym. Jak podkreśla się w orzecznictwie, o tożsamości spraw można zatem mówić tylko wtedy, gdy występują te same podmioty, identyczny jest przedmiot sprawy, nie uległ zmianie stan prawny i niezmieniony jest stan faktyczny sprawy. Na powyższe wskazywał m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1982/18: "Te "inne uzasadnione przyczyny" to res iudicata - funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji dotyczącej przedmiotu sprawy. Nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Doktryna i orzecznictwo sądowe jest zgodne, że warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy". Podobne stanowisko zawarto w wyroku NSA z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1088/17, w którym wskazano: "W postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany." (wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie Dyrektor KAS jako przesłankę umorzenia postępowania w powołał się na okoliczność rozstrzygnięcia ostateczną (i prawomocną) decyzją DNK7.8652.198.2.2022 z 6 września 2022 r. sprawy tożsamej z objętą wnioskiem skarżącej. Organ argumentował, że powyższa decyzja została wydana z wniosku spółki K.1 i dotyczyła zwolnienia zamrożonych środków tej spółki celem umożliwienia jej realizacji zobowiązań wobec strony skarżącej, wynikających z faktury [...] z 1 lipca 2022 r - a więc tego samego przedmiotu, którego dotyczył wniosek skarżącej z dnia 13 stycznia 2025 r. złożony w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu w obecnym składzie brak jest podstaw do stwierdzenia, że wniosek skarżącej zainicjował postępowanie w sprawie tożsamej ze sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną nr DNK7.8652.198.2.2022 z 6 września 2022 r. wydaną z wniosku K.1 sp. z o.o.
Przypomnieć w tym miejscu należy, iż K.1 sp. z o.o. – jako podmiot wpisany na listę podmiotów objętych sankcjami, o których mowa w rozpo9rządzeniu 269/2014 - zwróciła się o zwolnienie zamrożonych środków finansowych z przeznaczeniem na ich zapłatę za fakturę[...] z 1 lipca 2022 r., powołując się na regulacje art. 4 pkt a) i b) oraz art. 5 rozporządzenia 269/2014, zaś skarżąca nie występowała jako strona w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Szefa KAS DNK7.8652.198.2.2022 z 6 września 2022 r.. Wniosek, który zainicjował postępowanie zakończone wydaniem skarżonej obecnie decyzji został złożony przez skarżącą, która jako podstawę swojego wniosku wskazała art. 5 ww. rozporządzenia. Wskazać należy, że w art. 4, 5 i 6 ww. rozporządzenia organom państw członkowskich przyznano możliwość, na zasadzie odstępstwa od art. 2 (w którym wprowadzono jako zasadę zakaz udostępniania, bezpośrednio lub pośrednio, podmiotom lub organom wymienionym w załączniku I ani na ich rzecz zamrożonych środków finansowych lub zasobów gospodarczych, będących w ich posiadaniu lub przez nie kontrolowanych) wyrażenia zgody na zwolnienie określonych zamrożonych środków finansowych lub zasobów gospodarczych lub ich udostępnienie w przypadku spełnienia ściśle określonych przesłanek. Stosownie do treści art. 4 może to mieć miejsce po ustaleniu, że środki finansowe i zasoby gospodarcze, o których mowa, są:
a) niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku I oraz członków rodzin pozostających na utrzymaniu takich osób fizycznych, w tym opłat za żywność, z tytułu najmu lub kredytu hipotecznego, za leki i leczenie, podatków, składek ubezpieczeniowych oraz opłat za usługi użyteczności publicznej;
b) przeznaczone wyłącznie na pokrycie uzasadnionych honorariów lub zwrot wydatków związanych ze świadczeniem usług prawniczych.
Zwolnienie na podstawie art. 6 rozporządzenia 269/2014 dopuszczono pod warunkiem że płatność dokonywana przez osobę fizyczną lub prawną, podmiot lub organ wymienione w załączniku I jest należna na mocy umowy lub porozumienia zawartego przez daną osobę fizyczną lub prawną, podmiot lub organ lub na mocy zobowiązania je obciążającego, zanim ta osoba fizyczna lub prawna, ten podmiot lub organ zostały ujęte w wykazie w załączniku I, o ile właściwy organ ustalił, że spełnione są następujące warunki:
a) środki finansowe lub zasoby gospodarcze zostaną wykorzystane do dokonania płatności przez osobę fizyczną lub prawną, podmiot lub organ wymienione w załączniku I; oraz
b) dokonanie płatności nie narusza art. 2 ust. 2.
Zwolnienia zamrożonych środków lub ich udostępnienia na podstawie art. 4 i 6 organ może dokonać na warunkach, jakie uzna za stosowne.
Z kolei zwolnienie niektórych zamrożonych środków finansowych lub zasobów na podstawie art. 5 rozporządzenia 269/2014 jest dopuszczalne, jeśli spełnione są następujące warunki:
a) środki finansowe lub zasoby gospodarcze są przedmiotem orzeczenia arbitrażowego wydanego przed dniem, w którym osoba fizyczna lub prawna, podmiot lub organ, o których mowa w art. 2, zostali umieszczeni w wykazie znajdującym się w załączniku I, lub przedmiotem orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej wydanych w Unii, lub orzeczenia sądowego podlegającego egzekucji w danym państwie członkowskim przed tym dniem lub później;
b) środki finansowe lub zasoby gospodarcze będą wykorzystane wyłącznie w celu zaspokojenia roszczeń zabezpieczonych takim orzeczeniem lub decyzją lub uznanych w takim orzeczeniu lub decyzji, w granicach określonych przez mające zastosowanie przepisy ustawowe i wykonawcze dotyczące praw osób, którym takie roszczenia przysługują;
c) orzeczenie lub decyzja nie zostały wydane na rzecz osoby fizycznej lub prawnej, podmiotu lub organu, którzy zostali umieszczeni w wykazie znajdującym się w załączniku I; oraz
d) uznanie orzeczenia lub decyzji nie jest sprzeczne z porządkiem publicznym danego państwa członkowskiego.
Jak więc wynika z powyższego każdy z powołanych przepisów formułuje własne, niezależne przesłanki dopuszczające odstępstwo od art. 2 rozporządzenia 269/2014 r., nakazując poddanie ocenie, pod kątem zastosowania poszczególnych podstaw prawnych zwolnienia, każdorazowo innych okoliczności i aspektów stanu faktycznego (w niektórych przypadkach dotyczących też ściśle określonych podmiotów – jak np. w pkt a art. 4), choć ostatecznie ocena ta zawsze musi uwzględniać podstawowy sens i cel rozporządzenia. Odmienność podstaw dopuszczonych w rozporządzeniu 269/2014 zwolnień przekłada się na ustalenie kręgu podmiotów potencjalnie uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie, tj. mogących upatrywać w decyzji organu rozstrzygnięcia swojej własnej sprawy administracyjnej, kształtowanej z jednej strony przez decyzję objęcia danego podmiotu sankcjami na podstawie ww. rozporządzenia, z drugiej – przesłankami konkretnych podstaw zwolnienia określonych środków podlegających zamrożeniu. Organ nie zakwestionował w niniejszej sprawie statusy strony Skarżącej jako podmiotu uprawnionego do zainicjowania takiego postępowania.
Zdaniem Sądu nie można przyjąć, że rozstrzygnięcie o braku podstaw do zwolnienia określonych przedmiotowo środków w wyniku wniosku złożonego przez jeden podmiot, powołujący się na określoną podstawę prawną zwolnienia, prowadzić musi do powstania stanu res iudicata także wówczas, gdy w odniesieniu do tych środków występuje z wnioskiem o zwolnienie inny podmiot, powołujący się na inną podstawę zwolnienia. Sam fakt, że powoływane w obu wnioskach podstawy zwolnienia mają źródło w tym samym zobowiązaniu należy ocenić jako niewystarczający. W sprawie rozstrzygniętej decyzją DNK7.8652.198.2.2022 z 6 września 2022 r. podmiot objęty sankcjami - K.1. Sp. z o.o. domagała się zwolnienia środków objętych fakturą [...] z 1 lipca 2022 r. powołując się na konieczność zaspokojenia własnych podstawowych potrzeb (art. 4 ust. 1 pkt a), przeznaczenie środków (art. 4 ust. 1 pkt b) oraz na to, że należność ta wynikała z umowy zawartej przed ujęciem tego podmiotu w wykazie z załącznika I do rozporządzenia 269/2014 (art. 6). To te okoliczności podlegały badaniu organu w toku rozpoznania wniosku K.1 sp. z o.o. i ocenie co do możliwości uwzględnienia jej wniosku, w tym w świetle zarówno celu nałożonych sankcji, jak i ochrony wartości, z uwagi na które przewidziano powyższe zwolnienia. W obecnie rozpoznawanej sprawie Skarżąca (druga strona umowy) wystąpiła o zwolnienie środków w kwocie wykazanej na ww. fakturze, powiększonej o odsetki, jako wynikających z prawomocnego wyroku sądu, któremu nadano klauzę wykonalności tj. na podstawie art. 5 ww. rozporządzenia. Okoliczność wydania prawomocnego wyroku, zasądzającego tę kwotę na rzecz Skarżącej ani pozostałych przesłanek z art. 5 nie była nigdy przedmiotem merytorycznej oceny organu (organ jedynie odniósł się do tej okoliczności w decyzji NDUCS z 7 czerwca 2024 r. nr 458000-CKK-12.4227.162.2023.18, umarzającej postępowanie z kolejnego wniosku wniesionego przez K.1 sp. z o.o.). W tym wypadku nie można, zdaniem Sądu, mówić o podmiotowej i przedmiotowej tożsamości spraw. Nawet jeśli rozpoznając wniosek Skarżącej o zwolnienie z art. 5 ww. rozporządzenia, organ miałby odwoływać się do tych samych okoliczności, do których odwoływał się dokonując rozpoznania wniosku K.1. Sp. z o.o. w oparciu o inną regulację rozporządzenia, końcowo muszą podlegać one ocenie w odniesieniu do konkretnych przesłanek zwolnienia zawartych w powołanej przez wnioskodawcę podstawie zwolnienia (art. 5).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobowiązany rozpoznać wniosek skarżącej w oparciu o powołaną przez nią podstawę prawną.
Mając na uwadze powyższe podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło