III SA/Wr 384/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia NSA - Józef Kremis Asesor WSA - Anetta Chołuj Protokolant - Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. III. Decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. uznał zgłoszenie celne R. K. nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru. Od tej decyzji strona pismem z dnia 8 marca 2004 r. złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej we W., który postanowieniem nr [...] z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i pozostawił je bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu swego postanowienia organ przytoczył treść art. 223§ 2 pk1 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w myśl którego odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynikało z analizy dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, oznaczona decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. została odebrana i pokwitowana przez stronę w dniu 20 lutego 2004 r., termin zatem do wniesienia odwołania upłynął z dniem 5 marca 2004 r., natomiast przedmiotowe odwołanie z dnia 8 marca 2004 r. zostało wysłane za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 10 marca 2004 r. Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Celnej we W. zaznaczył również, że strona nie załączyła do odwołania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a tym samym nie dopełniła czynności, dla której był określony termin, czym naruszyła dyspozycję art. 162 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. W dniu [...] R. K. złożył do Dyrektora Izby Celnej we W. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając go strona wskazywała między innymi na niejasny dla niej podwójny tryb doręczenia decyzji, bowiem decyzja z dnia [...] została odebrana za pokwitowaniem w dniu 20 lutego 2004 r. w Urzędzie Celnym, ponadto jednak decyzję tę wysłano także pocztą w dniu 18 lutego 2004 r., a doręczono dopiero dnia 27 lutego 2004 r. stąd z winy strony nie nastąpiło żadne uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej we W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wskazanej wyżej w uzasadnieniu podając, że w myśl art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Natomiast w myśl przepisu art. 162 § 1 ustawy przywrócenie terminu dokonuje się na wniosek zainteresowanego. Zgodnie z art. 162 § 2 podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W przedmiotowej sprawie strona złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w dniu 10 marca 2004 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) i nie dopełniła jednocześnie czynności określonych wart. 162 § 2, czyli nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny do jego wniesienia. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej). Dyrektor Izby Celnej uznał przy tym za niewiarygodne twierdzenie strony, iż nie odebrała ona spornej decyzji osobiście w dniu 20 lutego 2004 r. Doręczenie decyzji w dniu 20 lutego 2004 r. zostało bowiem potwierdzone przez R. K. własnoręcznym podpisem złożonym na urzędowej kopii wymienionej decyzji. Odnosząc się do zarzutu strony, iż "doręczenie decyzji następuje pod adresem wskazanym przez stronę, która w sprawie ma interes prawny", z czego strona wywodziła, iż doręczenie jej osobiście decyzji w dniu 20 lutego 2004 r. w siedzibie organu podatkowego nie miało miejsca - organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 144 Ordynacji podatkowej organ doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby. Kolejność, w jakiej uszeregowane zostały te sposoby doręczania nie jest wiążąca dla organu podatkowego. Przepis art. 144 Ordynacji podatkowej wskazuje w jaki sposób organ doręcza pisma, wymieniając podmioty, którymi może się posłużyć przy jego dokonywaniu. Nie wskazuje on natomiast wprost, by sam organ mógł doręczyć pismo. Należy jednak przyjąć, że skoro organ może się posłużyć się przy doręczaniu pracownikiem, to tym bardziej może on osobiście doręczyć pismo. Wobec powyższego bezspornym jest fakt odebrania wyżej wymienionego rozstrzygnięcia przez stronę postępowania w dniu 20 lutego 2004 r., a z chwilą doręczenia decyzji została ona wprowadzona do obiegu prawnego i wywarła skutki prawne dla strony i organu podatkowego (art. 212 Ordynacji podatkowej). W konkluzji swych wywodów organ podkreślił nadto, że gdyby nawet uznać przyczyny uchybienia podniesione przez stronę we wniosku z dnia 7 kwietnia 2004 r., to ustały one w dniu 10 marca 2004 r. (data wysyłki odwołania od przedmiotowej decyzji), a zatem zgodnie z art.162 § 2 strona miała jeszcze 7 dni na wniesienie spornego wniosku, czego nie uczyniła. Na to postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania R. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, domagając się przywrócenia uchybionego terminu, zarzucając jak we wniosku z dnia 7 kwietnia 2004r., iż w siedzibie organu, w dacie 20 lutego 2004 r. otrzymał kopię decyzji, zaś oryginał został mu wysłany pocztą w dniu 18 lutego 2004 r. i doręczony 27 lutego 2004 r. Z tej okoliczności skarżący wywodzi, iż nie uchybił w istocie ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania bowiem skuteczne doręczenie decyzji miało miejsce w dniu 27 lutego 2004 r. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż w myśl art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej p.s.a. – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie sąd w takim wypadku uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części ( art. 145 § 1 pkt 1). Stosownie do art. 134 cytowanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga niniejsza jest zasadna bowiem badając zaskarżone postanowienie pod względem jego zgodności z prawem Sąd dopatrzył się naruszenia norm postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 162 Ordynacji podatkowej ( ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r., Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm. ) w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( j.t. Dz. U. Nr 75 z 2001r. , poz. 802 ze zm. ). Zgodnie z przepisem § 1 powołanego artykułu Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 - prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). W niniejszej sprawie na tle zastosowania wskazanej instytucji przywrócenia uchybionego terminu zaistniała w pierwszym rzędzie także kwestia prawidłowości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] o numerze [...] została przesłana najpierw drogą pocztową w dniu 18 lutego 2004 r. i odebrana osobiście przez skarżącego w dniu 27 lutego 2004 r., jednakże w międzyczasie skarżącemu została ona także doręczona w siedzibie organu, tj. w Urzędzie Celnym w L. Oddziale Celnym w P. w dniu 20 lutego 2004 r. , co skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem jak wynika na pozostawionym w aktach odpisie decyzji cyt. " Oryginał decyzji otrzymałem, Polkowice dnia 20.02.2004 r." Oceniając z jaką datą nastąpiło doręczenie należy zważyć, wbrew przekonaniu skarżącego, że egzemplarz decyzji , o ile odpowiada warunkom stawianym w treści art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej, a w szczególności zawiera autentyczny podpis osoby upoważnionej, z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego ma walor oryginału. Z akt nie wynika by stronie skarżącej doręczono w dniu 20 lutego 2004 r. w siedzibie organu kserokopię czy też uwierzytelniony za zgodność tylko odpis tej decyzji. W orzecznictwie na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego podkreśla się, że przepis art. 109 § 1 k.p.a. nakazujący organowi doręczyć stronie decyzję na piśmie, winien być rozumiany w ten sposób, że doręcza się jej oryginał (por. postanowienie NSA z dnia 28.09.2001 r. SAB 2/01 LEX nr 75530, postanowienie NSA z 30.10.1996 r.SA/Gd 2262/95, LEX nr 44206). Pogląd ten należy odnieść również do analogicznego brzmienia art. 211 Ordynacji podatkowej. Tym samym prawidłowo organ celny II instancji przyjął, że wprowadzenie omawianej decyzji do obrotu prawnego, a tym samym związanie organu tą decyzją nastąpiło z dniem 20 lutego 2004 r. wraz z konsekwencjami liczenia od tej daty biegu terminu do jej zaskarżenia według zasad określonych w art. 223 § 2 pkt 1) w związku z art. 12 Ordynacji Podatkowej. Odrębnym zagadnieniem jest, czy przy podjęciu przez organ celny czynności procesowych związanych z doręczeniem decyzji przez pocztę stosownie do treści art. 144 w związku z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej prawidłowym było - uprzedzające niejako ten tryb – odrębne doręczanie decyzji w siedzibie organu, dopuszczalne na mocy art. 148 § 2 pkt 1). I jakkolwiek nie można uznać, że organ celny złamał zasady wyrażone w art. 148 Ordynacji podatkowej w sposób, który niweczyłby skuteczność ostatecznie przyjętego trybu doręczenia (tj. w siedzibie organu), to nie można zarazem przyjąć, że działanie organu odpowiadało zasadom wyrażonym w art. 121 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym (§ 1) postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów oraz (§ 2) organy podatkowe (tu: celne) obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem postępowania. Obowiązek informowania dotyczy również norm o charakterze proceduralnym, a w niniejszym przypadku tym bardziej, iż stronie postępowania w zasadzie prawie jednocześnie doręczano dwa egzemplarze decyzji – każdy w innym trybie, stąd działanie organu mogło w ocenie Sądu przyczynić się do niezrozumienia przez stronę postępowania, od jakiej daty zaczyna bieg 14 dniowy termin do wniesienia odwołania. Faktem jest, że na tę okoliczność brak jest adnotacji w aktach odnośnie udzielenia stosownego wyjaśnienia stronie skarżącej – do czego organ był zobowiązany na mocy art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, choć znajduje się w nich wyjaśnienie urzędnika prowadzącego sprawę z dnia 22.03.2004 r. w jakich okolicznościach doszło do odebrania przez skarżącego decyzji w dacie 20.02.2004 r. (karta 51b akt administracyjnych). Tym samym – w powyższym kontekście trudno byłoby przypisywać winę skarżącemu w uchybieniu terminu skoro mógł on na skutek poczynań organu pozostawać w błędzie co do biegu terminu dla dokonania czynności procesowej w formie odwołania. Podstawą jednak odmowy przywrócenia terminu była okoliczność, iż w ocenie organu skarżący wbrew wymogom art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej złożył prośbę o przywrócenie terminu z uchybieniem 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, za którą to datę organ uznał ( bez wyjaśnienia wszakże przesłanek jakimi się kierował) dzień nadania w urzędzie pocztowym odwołania tj. 10 marca 2004 r. oraz, że wraz z tym wnioskiem nie dopełnił czynności, dla której był zakreślony termin, odwołanie bowiem złożył przed wniesieniem wniosku. W tej materii należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądowym ( por. wyrok NSA z 24.03.1999 r. I SA/Gd 1664/98 LEX nr 38681, wyrok WSA w Warszawie z 15.04.2004 r. III SA 2973/02 POP 2005/5/119) przyjmuje się, iż datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w jakim strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu. Dotyczy to przypadków, kiedy strona dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż czyni to w terminie. W świetle zebranego materiału dowodowego nie można zatem podzielić stanowiska Dyrektora Izby Celnej, że podanie o przywrócenie terminu wniesione zostało z naruszeniem art. 162 § 1, bowiem z przytoczonych wyżej okoliczności sprawy wynika ewidentnie, iż skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu dopiero z chwilą powiadomienia go o tym przez organ odwoławczy, co nastąpiło z dniem otrzymania postanowienia z [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, czyli z dniem 5 kwietnia 2004 r.( dowód doręczenia tego postanowienia w aktach adm., karta 53) Tym samym 7 dniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku upływał dopiero 12 kwietnia 2004 r., skarżący zaś wniósł prośbę o przywrócenie terminu 8 kwietnia 2004 r. W tym też przypadku skoro w dacie złożenia prośby o przywrócenie terminu odwołanie zostało już złożone nie można również twierdzić, iż nie został spełniony wymóg dopełnienia czynności procesowej dla której termin był zakreślony. Wobec powyższego, z racji naruszenia art. 121 i art. 162 Ordynacji podatkowej, między innymi poprzez błędne przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu - zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Orzeczenie w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 p.s.a.