III SA/Wr 388/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 11 czerwca 2025 r. nr SKO 4322.103.2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 marca 2025 r., nr SKO 4322.2.2025; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 29 sierpnia 2025 r. K. K. (dalej jako skarżący, strona skarżąca) wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej jako organ II instancji, organ odwoławczy, SKO, Kolegium) z dnia 11 czerwca 2025 r. nr SKO 4322.103.2025 utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 24 marca 2025 r. nr SKO 4322.2.2025 stwierdzającą nieważność decyzji Starosty Powiatu Wrocławskiego (dalej jako Starosta, Starosta Wrocławski) z dnia 27 czerwca 2024 r. nr SP.KM5500/.40724.2024.DS o rejestracji na rzecz skarżącego pojazdu marki C. nr rej. [...], nr nadwozia [...]. Jak wynika z akt sprawy ostateczną decyzją z dnia 27 czerwca 2024 r. Starosta zarejestrował na rzecz skarżącego opisany powyżej pojazd. W dniu 7 stycznia 2025 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu wpłynęło pismo Starosty Wrocławskiego z dnia 2 stycznia 2025 r. (SP-KM.5410.5.2025.KK) sygnalizujące zasadność stwierdzenia nieważności ww. decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie tym wskazano, że decyzją z dnia 31 października 2024 r. (SKO.RD/52/2774/392/2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach stwierdziło nieważność decyzji Starosty Skarżyskiego z dnia 19 lutego 2024 r. (KT-ll-5410.1.1801 2024.IP) o rejestracji pojazdu marki C., nr nadwozia: [...] na mocy której przedmiotowy pojazd był uprzednio zarejestrowany. Zawiadomieniem z dnia 31 stycznia 2025 r. (SKO 4322.2.2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu poinformowało stronę postępowania o wszczęciu, z urzędu, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranych materiałów i dowodów. Decyzją z dnia 24 marca 2025 r. Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Starosty z dnia 27 czerwca 2024 r. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 dalej jako ustawa, u.p.r.d.), rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; 2) (uchylony) 3) jednego z dokumentów: a) świadectwa zgodności WE wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, b) świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, c) świadectwa zgodności, o którym mowa w art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, d) dopuszczenia jednostkowego pojazdu wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, e) świadectwa krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 33 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, f) uznania dopuszczenia jednostkowego pojazdu, g) uznania świadectwa krajowego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, h) świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu, i) świadectwa unijnego indywidualnego dopuszczenia pojazdu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 32 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o systemach homologacji pojazdów oraz ich wyposażenia, wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu - jeżeli są wymagane; świadectwa zgodności WE, świadectwa zgodności oraz oświadczenia zawierające dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu mogą być podpisane podpisem odbitym sposobem mechanicznym; 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego; 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy; 6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy, pojazd rodzaju "samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec" (kategoria homologacyjna L7e) lub podrodzaj "czterokołowiec lekki" (kategoria homologacyjna L6e), samochód ciężarowy (kategoria homologacyjna N1), podrodzaj "furgon", "furgon/podest", "ciężarowo-osobowy", "terenowy", "wielozadaniowy" lub "van" lub samochód specjalny (kategoria homologacyjna M1 i N1), został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy. Dalej Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 72 ust. 2 ustawy, wymagania ust. 1 nie dotyczą: 1) pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 3; 1a) pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i od ostatniej rejestracji nie nastąpiła zmiana właściciela tego pojazdu, w przypadku gdy przerejestrowanie pojazdu jest dokonywane na wniosek właściciela tego pojazdu w związku ze zmianą jego miejsca zamieszkania (siedziby) - w zakresie dowodu własności pojazdu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; 2) pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - w zakresie ust. 1 pkt 5; 3) pojazdu zakupionego od Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Krajowej Administracji Skarbowej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - w zakresie ust. 1 pkt 5; 4) (uchylony) 5) pojazdu wycofanego czasowo z ruchu - w zakresie ust. 1 pkt 5; w tym przypadku zamiast dowodu rejestracyjnego wymaga się przedstawienia decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu; 6) (uchylony) 7) pojazdu wyrejestrowanego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 pkt 3 - w przypadku powtórnej rejestracji - w zakresie ust. 1 pkt 5; 8) pojazdu, o którym mowa w art. 81 ust. 4 pkt 1 - w zakresie ust. 1 pkt 4. Dalej Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 72 ust. 2 pkt 1) ustawy, wymóg przedstawienia dokumentów, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy (świadectwa homologacji), nie dotyczy pojazdu, który był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do wniosku z dnia 17 maja 2024 r. o rejestrację pojazdu marki C., skarżący nie dołączył świadectwa homologacji albowiem pojazd ten był już zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie przedstawionej uprzedniej decyzji Starosty Skarżyskiego o rejestracji pojazdu. Należy jednak przyjąć, że stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty Skarżyskiego z powodu rejestracji podanego pojazdu pomimo braku wymaganego dokumentu - świadectwa homologacji rzutuje na byt prawny przedstawionej decyzji Starosty Powiatu Wrocławskiego z dnia 27 czerwca 2024 r., jako decyzji zależnej (od uprzednio wydanej decyzji o rejestracji). Kolegium wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej jako k.p.a.) jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem w niniejszej sprawie prawomocną decyzją stwierdzono nieważność decyzji Starosty z dnia 19 lutego 2024 r. o rejestracji pojazdu to uzasadnionym jest stwierdzenie nieważności zależnej od niej decyzji Starosty o rejestracji na rzecz skarżącego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Kolegium zaznaczyło, że w sprawie nie wystąpiła negatywna przesłanka stwierdzenia nieważności określona w art. 156 § 2 k.p.a. ponieważ od doręczenia decyzji nie upłynęło 10 lat a decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. W wyniku złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kolegium decyzją z dnia 11 czerwca 2025 r. utrzymało rozstrzygnięcie z dnia 24 marca 2025 r. wskazując, że przedstawiona w kontrolowanej decyzji regulacja prawna dotycząca kwestii rejestracji pojazdów odzwierciedla koncepcję swoistej ciągłości określonych co do formy i treści zdarzeń prawnych, gdyż wydana przez właściwy organ decyzja o rejestracji pojazdu stanowi niejako podstawę kolejno wydanych decyzji w sprawie co do tego samego pojazdu. Kolegium zauważyło, że zasadnie wskazano w decyzji z dnia 24 marca 2025 r., że stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Skarżyńskiego z powodu rejestracji podanego pojazdu pomimo braku wymaganego dokumentu – świadectwa homologacji rzutuje na byt prawny decyzji Starosty Wrocławskiego, jako decyzji zależnej od uprzednio wydanej decyzji o rejestracji. W konsekwencji prawomocne stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Skarżyńskiego o rejestracji pojazdu uzasadnia stwierdzenie nieważności zależnej od niej decyzji Starosty Powiatu Wrocławskiego. Oceniając skutki społeczno-ekonomiczne związane z pozostawieniem w obrocie prawnym rozstrzygnięcia Starosty Wrocławskiego z dnia 27 czerwca 2024 r. należy uznać, że są one nie do przyjęcia w praworządnym państwie, gdyż nie może zostać uznana za akceptowalną decyzja na podstawie której do ruchu drogowego został dopuszczony pojazd nieposiadający wymaganego przepisami prawa świadectwa homologacji, a więc bez potwierdzenia spełnienia przez pojazd określonych norm prawnych. Pojazd taki należy uznać za stwarzający niebezpieczeństwo w ruchu drogowym. Z kolei podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skutki jakie wywołała dla strony decyzja z dnia 27 czerwca 2024 r. tj. możliwość użytkowania pojazdu, dokonywania przeglądów jego ubezpieczania oraz ewentualnego zbywania pozostają bez wpływu dla wyniku rozstrzygnięcia podjętego w sprawie. Nie są to bowiem okoliczności jakie należy brać pod uwagę przy ocenie przesłanki wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie Kolegium ustaliło, że w sprawie nie wystąpiły negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 2 k.p.a. Końcowo wskazano, że skoro Kolegium rozpatrując sprawę uznało, iż decyzja rażąco narusza art. 73 ust. 1 ustawy, zobligowane było do stwierdzenia nieważności decyzji na ww. podstawie. Na koniec organ wyjaśnił, że postępowanie toczyło się w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności decyzji, w którym organ nie prowadzi odrębnego postępowania dowodowego. W skardze strona skarżąca podniosła: 1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że decyzja o rejestracji pojazdu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy: ewentualne uchybienia formalne (brak świadectwa homologacji po stronie poprzedniego właściciela) nie nosi cech rażącego naruszenia w rozumieniu utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, w chwili rejestracji pojazdu istniały inne dokumenty dopuszczające pojazd do ruchu, takie jak np. faktura zakupu czy zaświadczenie ze stacji diagnostycznej, pojazd był wcześniej zarejestrowany za granicą i przeszedł badanie techniczne w Polsce, co stanowiło wystarczającą podstawę do rejestracji zgodnie z ówcześnie przyjętą praktyką organów; naruszenie art. 16 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. oraz zasady zaufania obywatela do organów administracji, poprzez uchylenie decyzji ostatecznej, na podstawie której skarżący nabył określone prawa i wykonał konkretne działania (np. ubezpieczenie, korzystanie z pojazdu); naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przejawiające się w niepełnym ustaleniu stanu faktycznego, bowiem organ nie ustalił, czy w dacie rejestracji pojazdu przez pierwszego właściciela na terenie Polski, możliwe było przedstawienie równoważnych dokumentów, takich jak: zagraniczne dokumenty rejestracyjne, dopuszczenie jednostkowe lub decyzja o zgodności technicznej; pominięcie faktu, że decyzja o rejestracji pojazdu została wydana na podstawie materiału dowodowego, który w ocenie organu był wystarczający do wydania decyzji, a ewentualne braki w dokumentacji winny były być oceniane w toku normalnego postępowania wyjaśniającego - nie zaś po czasie, w trybie stwierdzenia nieważności; brak uwzględnienia przez organ celu i skutków decyzji - świadczących o nieproporcjonalności działania, bowiem nawet jeśli w momencie pierwszej rejestracji pojazdu brakowało określonego dokumentu, późniejsze działania użytkowników pojazdu były w pełni zgodne z prawem, pojazd był użytkowany, przeszedł przeglądy, był ubezpieczany i mógł być zbywany, wobec czego stwierdzenie nieważności decyzji traktować należy jako środek nieproporcjonalny, prowadzący do naruszenia praw nabytych w dobrej wierze; naruszenie art. 2 Konstytucji RP- poprzez pozbawienie skarżącego praw nabytych w dobrej wierze i naruszenie zasady bezpieczeństwa prawnego. Skarżący wniósł na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji; na podstawie art. 135 p.p.s.a. - uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 marca 2025r. (znak sprawy: SKO 4322.2.2025) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Podinspektora w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatu Wrocławskiego z dnia 27 czerwca 2024 r. (nr SP.KM5500/.40724.2024.DS); na podstawie art. 200 w zw. 205 § 2 p.p.s.a. - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie odpowiadają prawu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - stosownie do § 2 powołanego artykułu - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości stwierdzenia przez Kolegium nieważności ostatecznej decyzji o rejestracji pojazdu na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z uwagi na rażące naruszenie prawa. Jak wynika z akt bezsporne było, że pojazd, którego zaskarżona decyzja dotyczy, podlegał procesowi rejestracji i wcześniej był już zarejestrowany w Polsce. Stwierdzenie nieważności decyzji o uprzedniej rejestracji z dnia 19 lutego 2024 r. stało się następnie podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 27 czerwca 2024 r. o kolejnej rejestracji pojazdu. Oceniając zasadność wydania przez Kolegium kwestionowanych rozstrzygnięć w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w aktach sprawy brak decyzji Starosty Skarżyńskiego z dnia 19 lutego 2024 r. oraz eliminującej jej z obrotu prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 31 października 2024 r. Powyższe rozstrzygnięcia stanowią podstawę stwierdzenia przez Kolegium, że również decyzja Starosty Wrocławskiego z dnia 27 czerwca 2024 r. jest dotknięta wadą nieważności, bowiem w ocenie Kolegium decyzja z dnia 27 czerwca 2024 r. jest decyzją zależną. Brak powyższych dokumentów w sprawie oraz brak bezpośredniej i pogłębionej analizy ww. dokumentów przez Kolegium w decyzjach dotyczących stwierdzenia nieważności pojazdu wskazuje na istotne uchybienie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Choć co do zasady w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które jest tzw. postępowaniem nadzwyczajnym, nie przeprowadza się ponownie postępowania dowodowego, lecz wyłącznie bada się wystąpienie przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., to nie oznacza to, że organ ustalając czy w sprawie wystąpiły podstawy do stwierdzenia nieważności wskazane w art. 156 k.p.a. może oprzeć się wyłącznie na informacji o danym fakcie, który ma w istocie kluczowe znaczenie dla sprawy. W piśmie z dnia 2 stycznia 2025 r., Starosta Powiatu Wrocławskiego poinformował SKO o możliwych podstawach stwierdzenia nieważności wskazując na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 31 października 2024 r. oraz decyzję Starosty Skarżyńskiego z dnia 19 lutego 2024 r. Obie powyższe decyzje, a w zasadzie fakt wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia 19 lutego 2024 r., zostały uznane przez Kolegium jako podstawa do następczego stwierdzenia decyzji z dnia 27 czerwca 2024 r. Powyższy brak zgromadzenia przez Kolegium tak istotnego materiału dowodowego z punktu obowiązujących podstawowych zasad prowadzenia postępowania stanowi naruszenie przepisów procedury, które mogło mieć wpływ na finalne rozstrzygnięcie. Organ winien w toku postępowania stać na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu organ zobowiązany jest zebrać kompletny materiał dowodowy, który następnie winien poddać wnikliwej i wszechstronnej ocenie, by ustalić na jego postawie niewadliwy stan faktyczny sprawy, a wyniki tych ustaleń przedstawić w motywach wydanego rozstrzygnięcia sporządzonego z poszanowaniem art. 107 § 3 k.p.a. Prowadząc postępowanie organ winien działać w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W kontrolowanej sprawie organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie uchybił powyższym obowiązkom. Ponadto zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Sąd nie może wyrokować na podstawie wybiórczej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego rozstrzygnięcie jest przedmiotem skargi. Tylko kompletne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Niedopuszczalne jest zatem, aby sąd orzekał w sprawie nie dysponując całością akt administracyjnych, a w konsekwencji nie zapoznawszy się ze wszystkimi dokumentami sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium zgromadzi stosowny materiał i utrwali go w aktach sprawy, następnie ponownie podda ocenie pod kątem istnienia przesłanek wskazanych w szczególności w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Idąc dalej należy wskazać, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych i z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły. Z uwagi na szczególny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej niedopuszczalne jest stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów określających zastosowanie tego nadzwyczajnego środka (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2010 r., I SA/Sz 12/10, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., II FSK 1051/10). Zatem instytucja stwierdzenia nieważności nie jest środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Taka linia orzecznictwa jest następstwem gramatycznej, językowej wykładni tego pojęcia. Według Słownika języka polskiego (Warszawa 1993, t. III, s. 24) "rażący", to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży. Takie znaczenie pojęcia "rażące naruszenie prawa" powoduje, że stwierdzenie nieważności decyzji z tej przyczyny może nastąpić w wypadku zastosowania w kwestionowanym rozstrzygnięciu normy prawnej, której znaczenie można ustalić w sposób niewątpliwy, bezsporny. Podobne stanowisko zostało wypracowane w doktrynie, gdzie zgodnie przyjmowano, że rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1098/14). W rozpoznawanej sprawie SKO w zaskarżonej decyzji w istocie ograniczyło się do wskazania, że stwierdzenie nieważności decyzji o rejestracji z dnia 19 lutego 2024 r. powoduje konieczność stwierdzenia nieważności decyzji o kolejnej rejestracji z dnia 27 czerwca 2024 r., co z punktu przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest uzasadnieniem niewystarczającym. W tym zakresie należy wyjaśnić, że w wyroku sygn. akt II GSK 2302/23 NSA przekonująco wyjaśnił, iż o rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić jedynie i wyłącznie wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie trzy podstawowe przesłanki tego stanu, tj. naruszenie prawa ma charakter oczywisty, widoczny na "pierwszy rzut oka", charakter przepisu, który został naruszony pozwala na proste uznanie oczywistości jego naruszenia (jest on jasny, klarowny i nie wymaga prowadzenia skomplikowanej wykładni prawa) oraz przemawiają za tym racje (skutki) społeczne i ekonomiczno-gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie dotknięte wadą kwalifikowaną. Tej ostatniej przesłance należy przy tym nadać decydujące znaczenie przy dokonywaniu oceny stwierdzonego naruszenia prawa, albowiem łączy pierwsze dwie, akcentując i warunkując istotność wady kwalifikowanej. Nie zawsze bowiem oczywiste naruszenie jasnego w swej warstwie interpretacyjnej przepisu prawa oznaczać będzie, że ma ono charakter rażący. Kluczowe są bowiem skutki społeczno-ekonomiczno-gospodarcze, jakie owo naruszenie powoduje w obrocie prawnym, czyniąc dalsze trwanie decyzji w obrocie niemożliwym do zaakceptowania. NSA podzielił także pogląd prezentowany od lat w orzecznictwie, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., można mówić dopiero wtedy, gdy decyzja lub postanowienie kończące postępowanie wywołuje stan istotnie niezgodny z prawem - jej funkcjonowanie w obrocie prawnym jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności i zaufania obywatela do działań organu. Stwierdzone naruszenie prawa powinno mieć znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. W rozważaniach organu zabrakło jednak pogłębionych ustaleń i wyjaśnień, czy stwierdzone przez organ uchybienie stanowi oczywiste i rażące naruszenie prawa oraz rozważań dlaczego stabilność decyzji o rejestracji, wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej, ma mniejszą wagę, aniżeli stwierdzone naruszenie prawa. Należy zauważyć, że przedsiębiorca, składając wniosek o rejestrację pojazdu i uzyskując pozytywną decyzję działa niewątpliwie w zaufaniu do organów państwa, które zobowiązane są do przestrzegania prawa, które z kolei w założeniu winno być spójne, jednoznaczne i zgodne z prawodawstwem unijnym. Trzeba zwrócić uwagę na potrzebę wykładni i interpretacji przepisów u.p.r.d. z uwzględnieniem zasady stabilności decyzji ostatecznych, przyjaznej interpretacji przepisów, zapewnienia pewności obrotu prawnego i handlowego oraz założenie racjonalności ustawodawcy krajowego oraz unijnego (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 16 października 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 511/25, LEX nr 3978152). W kwestionowanych przez skarżącego rozstrzygnięciach brak pogłębionej analizy ww. przesłanek. Brak rzetelnych rozważań, czy skutki stwierdzonej nieważności o rejestracji: społeczne, ekonomiczne i gospodarcze są do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności, stabilności decyzji ostatecznych, zaufania obywateli do organów państwa oraz pewności obrotu handlowego oraz lakoniczne wyjaśnienie przez organ, że takie skutki w sprawie nie występują wskazuje, że w istocie organ dopuścił się naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Stwierdzenie zatem w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, że zaistniała podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 27 czerwca 2024 r. nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Z lektury uzasadnień decyzji Kolegium wynika, że organ nie dokonał też pogłębionej analizy, czy ustalona w sprawie przesłanka (stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 19 lutego 2024 r.) winna być traktowana jako podstawa do wznowienia postępowania opisana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, lub art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. – wydanie decyzji w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione, w którym to postępowaniu można prowadzić postępowanie dowodowe, z kolei którego możliwość jest co do zasady wykluczona w postępowaniu nieważnościowym. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem nie mogą zastępować tychże organów w ich powinnościach i przejmować kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie, które nie było przedmiotem wypowiedzi organu. Mając na uwadze, iż zarówno postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) jak i postępowanie wznowieniowe m.in. prowadzone z uwagi na oparcie decyzji o inną decyzję następnie zmienioną lub uchyloną (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.) mogą być wszczynane i prowadzone z urzędu, Kolegium ponownie rozpoznając sprawę dokona oceny zaistniałej sytuacji, zarówno pod kątem ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji jak też przesłanki do wznowienia postepowania administracyjnego, zakończonego tą decyzją. W szczególności Kolegium winno wziąć pod uwagę, powoływaną przez Kolegium uchwałę 7 sędziów NSA z 13 listopada 2012 r., I OPS 2/12 i przytoczoną tam argumentację, jednakowoż z uwzględnieniem odmiennego stanu faktycznego i prawnego jaki zaistniał w przedmiotowej sprawie – decyzja w oparciu o którą wydano decyzję związaną uznano za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, ale nie stwierdzono jej nieważności. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium uwzględni wskazania płynące z uzasadnienia niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 24 marca 2025 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.