III SA/Wr 39/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii AM, B, B1 sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 39/18 o odmowie przyznania prawa pomocy, postanawia: I. uchylić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, w części odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, Postanowieniem z dnia 3 października 2018 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, iż w jej sytuacji materialnej i rodzinnej zaistniała przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Fakt uiszczenia przez wnioskującą stronę kwoty 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi świadczy – zdaniem referendarza sądowego - o tym, że jest ona w stanie w ramach budżetu swojego gospodarstwa domowego wygospodarować środki finansowe na ponoszenie kosztów sądowych (opłat sądowych). Z przedłożonych dokumentów nie wynika natomiast żadna okoliczność, która prowadziłaby do stwierdzenia, że strona taką zdolność utraciła. Ponadto, fakt korzystania przez skarżącą w przeszłości z usług profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru świadczy o tym, że posiadała ona lub nadal posiada środki finansowe na opłacenie usług takiego pełnomocnika. Sprawą wnioskodawcy jest natomiast wykazanie, że taką możliwość utraciła. Do takiego wykazania w sprawie jednak nie doszło. Oprócz dochodu z renty i zasiłku skarżącej oraz emerytury jej męża, gospodarstwo domowe skarżącej dysponuje dochodem pochodzącym z działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża. Tym samym referendarz sądowy przyjął, że dochód ten stanowi wkład do podstaw materialnych funkcjonowania tego gospodarstwa, dzięki którym skarżąca była i jest w stanie opłacić usługi profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru. Pismem z dnia [...] października 2018 r. skarżąca wywiodła sprzeciw od ww. postanowienia wskazując, że z przedłożonych Sądowi dokumentów i oświadczeń wynika, że osiągane przez nią i męża dochody miesięczne stanowią ok. 3 500 zł. Po odliczeniu wskazanych we wniosku spłat kredytów, opłaty czynszu i mediów pozostaje do dyspozycji kwota ok. 1. 780 zł. na dwie dorosłe osoby, czyli 890 zł. na jedną osobę, a więc mniej od minimum socjalnego. Dalej skarżąca podniosła, że trzeba jeszcze do wydatków dodać koszty wyżywienia, ubrania, obuwia, środków czystości, niezbędnych kosmetyków, telefonów. Dopiero tak obliczony dochód może stanowić – zdaniem skarżącej - podstawę do oceny, czy przysługuje jej prawo do pomocy. Dalej skarżąca podniosła, że to, że uiściła kwotę 200 zł tytułem wpisu nie świadczy jeszcze o tym, że jest w stanie w ramach posiadanych środków pieniężnych ponieść także dużo wyższe koszty profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca podkreśliła, że kwotę 200 zł. pożyczyła, a następnie musiała ją w ratach oddać. Dlatego też, z braku funduszy, skarżąca – jak podała - zrezygnowała z do tej pory reprezentującego ją adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Rozpoznając wniesiony sprzeciw Sąd doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego winno ulec zmianie w części odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, co też znalazło odzwierciedlenie w pkt 1 – 2 sentencji. W pierwszej kolejności podnieść należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien jednak liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią zatem - co prawidłowo zostało zaakcentowane przez referendarza sądowego - odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, natomiast rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec tego, to na stronie spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W swoim sprzeciwie strona skarżąca argumentowała, iż osiągane przez nią i męża dochody miesięczne stanowią ok. 3 500 zł. Po odliczeniu wskazanych we wniosku spłat kredytów, opłaty czynszu i mediów pozostaje do dyspozycji kwota ok. 1. 780 zł. na dwie dorosłe osoby, czyli po 890 zł. na jedną osobę. Dalej skarżąca podniosła, że trzeba jeszcze do wydatków dodać koszty wyżywienia, ubrania, obuwia, środków czystości, niezbędnych kosmetyków, telefonów, leków. Skarżąca podniosła nadto, że fakt, że uiściła kwotę 200 zł tytułem wpisu nie świadczy jeszcze o tym, że jest w stanie w ramach posiadanych środków pieniężnych ponieść także dużo wyższe koszty profesjonalnego pełnomocnika. Skarżąca podkreśliła, że kwotę 200 zł. pożyczyła, a następnie musiała ją w ratach oddać. Do sprzeciwu skarżąca nie załączyła jednak żadnych dokumentów potwierdzających jej obecną sytuację finansową, a w szczególności tych z których wynikałaby bezspornie okoliczność zaciągnięcia przez nią zobowiązania w wysokości 200 zł niezbędnych do uiszczenia wpisu od skargi, a następnie potwierdzających jego ratalną spłatę. Tym samym twierdzenia skarżącej – w tym zakresie jako gołosłowne – nie mogły zdaniem Sądu wpłynąć na zmianę stanowiska referendarza w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. Jednakże – w dalszej kolejności - podnieść należy, że z treści sprzeciwu oraz z przedłożonych przez skarżącą dokumentów do sprawy bezspornie natomiast wynika, że skarżąca skutecznie wypowiedziała pełnomocnictwo adw. K. B., dotychczas "prowadzącemu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu sprawę o sygn. akt III SA/Wr 39/18". Tym samym Sąd uznał, że okoliczność ta jest wystarczająca do zmiany stanowiska referendarza - w tym zakresie - i dlatego też przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego (pkt II sentencji postanowienia). Niniejsze postanowienie jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu.