III SA/Wr 390/07

WyrokWSA we Wrocławiu2008-03-04

Skład orzekający: Marcin Miemiec, Maciej Guziński, Magdalena Jankowska-Szostak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewóz towarów na podstawie umowy agencyjnej, gdzie towar nie jest własnością podmiotu wykonującego przewóz, może być uznany za przewóz na potrzeby własne w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, a tym samym czy wymaga uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewóz towarów na podstawie umowy agencyjnej, gdzie towar nie jest własnością podmiotu wykonującego przewóz i nie został przez niego sprzedany, kupiony, wynajęty, wydzierżawiony, wyprodukowany, wydobyty, przetworzony lub naprawiony, nie spełnia warunków przewozu na potrzeby własne określonych w art. 4 pkt 4c ustawy o transporcie drogowym. W związku z tym, wykonywanie takiego transportu bez wymaganej licencji stanowi naruszenie prawa, a kierowca musi posiadać przy sobie wymagane dokumenty.
Stan faktyczny
W trakcie kontroli drogowej stwierdzono, że kierowca firmy "A" wykonywał transport towarów, które nie były własnością firmy "A", a jedynie były przewożone na podstawie umowy agencyjnej. Kierowca nie posiadał przy sobie wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego ani zaświadczenia o zatrudnieniu. Organy celne nałożyły na W. S., właściciela firmy "A", kary pieniężne za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za brak wymaganych dokumentów u kierowcy. Właściciel firmy odwołał się, argumentując, że przewóz odbywał się na potrzeby własne firmy na podstawie umowy agencyjnej i że kierowca posiadał dokumenty, które "zawieruszyły się" podczas kontroli.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 marca 2008 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. nr [...] z dnia [...], nakładającej na W. S. karę pieniężną w kwocie 8.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganej licencji oraz karę pieniężną w kwocie 500 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg sprawy. Mianowicie dnia [...] funkcjonariusze celni skontrolowali samochód ciężarowy marki [...], nr rejestracyjny [...], dopuszczalna masa całkowita [...] kg, kierowany przez C. Z., który nie mógł okazać wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego oraz zaświadczenia o zatrudnieniu. Stwierdzono więc naruszenie obowiązków wynikających z ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Kierowca zeznał, że jest zatrudniony w firmie "A" z siedzibą w B. Zaświadczenie na tę okoliczność znajduje się w siedzibie tej firmy. Samochód jest własnością firmy "B." z Z. G., która posiada licencję na wykonywanie transportu drogowego, a wypis z tej licencji jest w siedzibie firmy "B". Z okazanych w toku kontroli dokumentów handlowych wynikało, że przewożono artykuły biurowe i higieniczne z hurtowni "C" spółka z o.o. z siedzibą we W. Odbiorcami towarów były sklepy sieci "D" w L. oraz Hurtownia "E" sp. j. w P. W postępowaniu I instancji ustalono, że spółka "B" na podstawie umowy najmu z dnia [...] wynajęła samochód [...] firmie "A". W. S., właściciel firmy "A", dostarczył kopie dokumentów, wystawionych dla "B sp. z o.o.": zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, z dnia [...].; zaświadczenia REGON; potwierdzenia zgłoszenia rejestracyjnego podatnika; wypisu nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, z dnia [...]; a ponadto kopię umowy o pracę zawartej pomiędzy Prezesem "B sp. z o.o." z Z. G. a C. Z., zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy jako magazynier w "B sp. z o.o." w Hurtowni w L. W dniu [...] W. S. dostarczył ponadto kopie następujących dokumentów: umowy o pracę zawartej pomiędzy firmą "A" W. S., reprezentowaną przez W. S., a C. Z., zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy jako magazynier w firmie "A" L., ul. E. [...]; zaświadczenia z dnia [...], wystawionego przez firmę "A" W. S., potwierdzającego zatrudnienie i spełnienie wymagań przez C. Z., określonych w ustawie o transporcie drogowym; potwierdzenia zgłoszenia rejestracyjnego podatnika – W. M. S.; zaświadczenia REGON, wystawionego dla "A", W. S.; umowy najmu jedenastu pojazdów samochodowych, zawartej dnia [...] pomiędzy "B sp. z o.o." a firmą "A". W piśmie z dnia [...] W. S. wyjaśnił, iż przewożone towary należały do spółki z o.o. "C". Firma "A" wykonywała natomiast przewóz towarów jako agent, na dowód czego dołączono kopię umowy agencyjnej z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w L. uznał, że nie spełniono jednego z wymogów, określonych przepisem art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, warunkującego uznanie wykonywanego transportu za przewóz drogowy na potrzeby własne. Przewożony był bowiem towar nie będący własnością firmy "A". Artykuł 13 ustawy o transporcie drogowym wyklucza natomiast możliwość odstępowania licencji osobom trzecim lub przenoszenia uprawnień z niej wynikających na osobę trzecią. Firma "A" jest samodzielnie działającym przedsiębiorstwem, w którego zakresie działania mieści się prowadzenie sprzedaży hurtowej. Z przedłożonej kopii umowy agencyjnej wynika natomiast, że firma "C" jako zleceniodawca zawarła umowę agencyjną z firmą "A". Przepisy ustawy o transporcie drogowym nie dają jednak możliwości przekazywania przez zleceniodawcę agentowi wymaganej licencji, ani też rozciągania uprawnień wynikających z licencji posiadanej przez agenta na zleceniodawcę. W konsekwencji organ I instancji uznał, iż wykonywano transport drogowy bez wymaganej licencji, a podczas kontroli kierowca nie dysponował wymaganymi dokumentami. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji wymierzył W. S., prowadzącemu firmę "A", karę pieniężną w kwocie 8.000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz karę pieniężną w kwocie 500 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że umowa agencyjna jest podstawą do zakwalifikowania przewozu jako wykonywanego na potrzeby własne firmy "A". Katalog wymogów art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym nie jest zamknięty. Racjonalny ustawodawca nie mógł bowiem ograniczać treści punktu 4c tylko do sytuacji wymienionych w tym przepisie i nie uwzględnienia innych, bardziej skomplikowanych sytuacji gospodarczych. Strona podniosła, że zaświadczenie o zatrudnieniu było wystawione. Kierowca nie mógł go okazać, bo "zawieruszyło się w trakcie kontroli". Według strony, karze podlega udowodnione naruszenie obowiązku przez przedsiębiorcę, a nie każdy przypadek nie posiadania dokumentów przez kierowcę. Organ II instancji nie znalazł podstaw do zakwestionowania decyzji I instancji. Stwierdził, że sam odwołujący przyznał, że nie miał licencji na wykonywanie transportu drogowego. Interpretację art. 4 pkt 4c ustawy o transporcie drogowym dokonaną przez odwołującego się organ II instancji uznał za nietrafną. Stwierdził, że ustawodawca wyraźnie sprecyzował, że niezarobkowym przewozem drogowym jest przewóz na potrzeby własne, czyli "każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej", spełniający łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie warunki. Przepisy regulujące transport na potrzeby własne mają charakter szczegółowy wobec przepisów regulujących zarobkowy transport drogowy. Ustawodawca opisał enumeratywnie warunki kwalifikowania wykonywanego transportu do kategorii przewozów na potrzeby własne. Według organu II instancji nieuprawnione są więc rozważania, czy przepis został wprowadzony w brzmieniu, jaki nadałby mu racjonalny ustawodawca. Organ II instancji zauważył także, że gdyby nawet istniała prawna możliwość przyjęcia, że sporny przewóz spełniał wymogi przewozu na potrzeby własne firmy "A", to i tak firma ta swoje uprawnienia do wykonywania transportu na potrzeby własne udokumentowała zaświadczeniem wystawionym dla innej niezależnej firmy, tj. spółki "B", która nie była stroną zawartej umowy agencyjnej. W postępowaniu I instancji udokumentowano, że firma "A" jest samodzielnym podmiotem gospodarczym i niezależnie od stosunków właścicielskich i powiązań kapitałowych pomiędzy różnymi firmami, praw i obowiązków firmy "A" nie można przenosić dowolnie na inne firmy. Organ II instancji uznał również za uzasadnione wymierzenie kary z tytułu nie wyposażenia kierowcy w dokument potwierdzający zatrudnienie. Organ II instancji powołał się na art. 87 ust 1a ustawy o transporcie drogowym, według którego "podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli zaświadczenie, o którym mowa w art. 39e ust 1 pkt 6". Artykuł 87 ust 3 tej ustawy stanowi z kolei, że "przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty". Przedsiębiorca jest zatem odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy w dokumenty, a nie za to, czy takie dokumenty w ogóle zostały sporządzone. Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił decyzji II instancji naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji. Podkreślił błędną wykładnię art. 4 pkt 4 lit.c tej ustawy, poprzez zastosowanie wykładni nie uwzględniającej celu, jaki chciał osiągnąć racjonalny ustawodawca. Według skarżącego organy celne bezpodstawnie uznały, że wykonywano transport drogowy bez wymaganej licencji. Skarżący nie wykonywał bowiem transportu drogowego. Na podstawie umowy agencyjnej zawartej z przedsiębiorstwem "C" Sp. z o.o., skarżący prowadzi hurtową sprzedaż artykułów przemysłowych, która stanowi podstawę jego działalności. Przewóz wykonywany w dniu kontroli miał jedynie na celu dostarczenie towaru, którym handluje skarżący. Towar ten był przewożony do siedziby przedsiębiorstwa "A", gdzie miał zostać przeładowany na mniejsze pojazdy, a następnie dowieziony do odbiorców. Według skarżącego nie można uznać katalogu z art. 4 pkt 4c ustawy o transporcie drogowym za zamknięty. Nie reguluje on bowiem wszystkich sytuacji wykonywania różnego rodzaju działalności, nie będących faktycznie transportem drogowym, gdy usługodawca nie ma jakichkolwiek praw do przewożonych rzeczy. Skarżący podał jako przykład zobowiązania określone w kodeksie cywilnym wynikające z umowy użyczenia, umowy komisu, umowy agencyjnej, które przy ścisłej interpretacji powołanego art. 4 pkt 4c ustawy nie mogłyby być realizowane bez posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego. Przepis ten przewiduje ponadto, że rzeczy powinny zostać przetworzone lub naprawione. Stosując zatem językową wykładnię tego przepisu nie będzie on dotyczył rzeczy przewożonych dopiero w celu przetworzenia lub naprawy. Problem ten dotyczy też sytuacji wykonywania jakichkolwiek usług z użyciem materiałów powierzonych, np. robót budowlanych. Zdaniem skarżącego z powyższego wynika, że przepisy art. 4 pkt 4c ustawy są nieścisłe, a ich literalna wykładnia daje niejednoznaczny wynik. Aby dokonać prawidłowej interpretacji, należy określić, jaki cel chciał osiągnąć racjonalny ustawodawca. Zapewne nie było nim nakładanie obowiązku posiadania licencji na podmioty, które faktycznie nie wykonują transportu drogowego. Zgodnie z dalszym brzmieniem art. 4 pkt 4c ustawy o transporcie drogowym, wystarczające do uznania danego przewozu za przewóz spełniający wymogi przewozu na potrzeby własne, oprócz kwestii związanych z tytułem prawnym do posiadania przewożonego towaru, wystarczy stwierdzenie faktu wykonywania przejazdu, którego celem jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby. Ustawodawca w art. 4 pkt 4c ustawy nieprzypadkowo użył spójnika "albo", stanowiącego alternatywę rozłączną. Co do braku dokumentu poświadczającego zatrudnienie kierowcy skarżący oświadczył, że w dniu kontroli przed rozpoczęciem przewozu kierowcy przekazano komplet wymaganych dokumentów. Z rozmowy z kierowcą wynika natomiast, że nie okazał zaświadczenia o zatrudnieniu, ponieważ zawieruszyło się ono i w trakcie kontroli nie mógł go znaleźć. Aby rzetelnie wyjaśnić tę kwestię, skarżący złożył wniosek dowodowy o przesłuchanie kierowcy w charakterze świadka na okoliczność wyposażenia go w wymagane dokumenty. Fakt przekazania kierowcy wymaganych dokumentów jest bardzo istotny. Według pkt 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, karę pieniężną przewidziano z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Dokonując więc literalnej wykładni tego przepisu, aby zaistniała możliwość uruchomienia sankcji w postaci nałożenia kary pieniężnej, przedsiębiorca musi naruszyć ciążący na nim obowiązek polegający na przekazaniu kierowcy określonych dokumentów. Podstawy do nałożenia kary nie może więc stanowić każdy przypadek nieokazania przez kierowcę dokumentów podczas kontroli drogowej. Skarżący zarzucił więc, że organy I i II instancji zastosowały niedopuszczalną w prawie administracyjnym wykładnię rozszerzającą przepisu, którego interpretacja literalna (językowa) daje "jeden i tylko jeden wynik". W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dotyczącą wymierzonych kar. Organ podkreślił, że skarżący ponowił argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji. Organ II instancji nie zgodził się z wykładnią przepisów prawnych dokonaną przez skarżącego. Z materiału sprawy wynika, że skarżący wykonywał transport drogowy, a działalność ta wykraczała poza określenie art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym "niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne". Naruszony został bowiem warunek z art. 4 pkt 4 c ustawy o transporcie drogowym, według którego: "w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin". W postępowaniu administracyjnym udokumentowano, że firma "A" jest samodzielnym podmiotem gospodarczym, powiązanym umownie z firmami "B sp. z o.o." oraz "C". Niezależnie od stosunków właścicielskich i powiązań kapitałowych pomiędzy różnymi firmami, praw i obowiązków firmy "A" nie można przenosić dowolnie na inne firmy. Błędny jest pogląd skarżącego, że racjonalny ustawodawca nie mógł z katalogu wymienionego w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym wyeliminować sytuacji związanej z umową agencyjną. Skarżący nie ustosunkował się do stanowiska organu II instancji, że firma "A" swoje uprawnienia do wykonywania transportu na potrzeby własne dokumentowała zaświadczeniem na rzecz innej, niezależnej firmy, tj. spółki "B", której nie można zaś uznać za stronę zawartej umowy agencyjnej. Organ II instancji stwierdził, że przepisy dotyczące przewozów na potrzeby własne nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Uzasadnione jest więc stwierdzenie, że wykonywano transport drogowy objęty obowiązkiem uzyskania stosownej licencji. Wobec nie budzącej wątpliwości wykładni gramatycznej przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, sięganie do wykładni celowościowej jest zbędne. Organ II instancji nie zgodził się z zarzutem nieuwzględnienia wniosku dowodowego o przesłuchanie kierowcy na okoliczność faktycznego przekazania przez przedsiębiorcę zaświadczenia i w celu udowodnienia, że zaświadczenie "zawieruszyło się podczas kontroli". Organy celne nie kwestionowały bowiem autentyczności kopii zaświadczenia dostarczonej w trakcie postępowania. Nie ma jednak znaczenia prawnego okoliczność, czy w dniu kontroli dokument ten znajdował się, jak zeznał kierowca, w siedzibie firmy "A", czy też zaświadczenie to "zawieruszyło się" u kierowcy. Z art. 87 ust. 1a oraz art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym wynika bowiem, że przedsiębiorca jest odpowiedzialny za wyposażenie kierowcy w dokumenty, a nie za to, czy takie dokumenty w ogóle zostały sporządzone. Kierowca musi okazać podczas kontroli niezbędne dokumenty. Na przedsiębiorcy ciąży natomiast obowiązek przekazania kierowcy właściwej dokumentacji w taki sposób, aby nic nie mogło "się zawieruszyć". Organ II instancji podkreślił, że poza dokumentami handlowymi przewożonego towaru, kierowca podczas kontroli nie okazał żadnych dokumentów na okoliczność transportu drogowego wykonywanego przez firmę "A". Przedstawiciel firmy nadsyłał stopniowo kopie posiadanych dokumentów w trakcie postępowania administracyjnego. Trudno zatem uznać, że przedsiębiorca wyposażył kierowcę w niezbędne dokumenty. Według organu II instancji, kierowca wraz z kluczykami samochodu powinien otrzymać od przedsiębiorcy komplet dokumentów dotyczących realizowanego transportu drogowego, a kierowca nie powinien mieć wątpliwości, że taką dokumentację otrzymał. Ustawodawca po to wprowadził przepis art. 87 ust 3 ustawy o transporcie drogowym, ustanawiający zasadę odpowiedzialności za "wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty", aby organy kontroli drogowej nie musiały dociekać, czy dokumenty zostały właściwie wręczone kierowcy, w jakich okolicznościach miało to miejsce i co kierowca z tymi dokumentami zrobił. W tym stanie rzeczy organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do kontroli zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Sąd uchyla, względnie stwierdza nieważność decyzji tylko wtedy, gdy stwierdzi istotne wady w postępowaniu lub naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 5 ust. 1, art. 87 ust.3, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., nr 204, poz. 2088 ze zm.), oraz pkt 1.1. i pkt 1.7. załącznika do tej ustawy. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się protokół kontroli nr [...], sporządzony dnia [...] z którego wynika, że na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W. poddano kontroli pojazd silnikowy [...] o numerze rejestracyjnym [...], o dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg, którego właścicielem był "B" sp. z o.o. z siedzibą w Z. G., którym kierował C. Z. W załączniku do protokołu stwierdzono wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz brak zaświadczenia poświadczającego zatrudnienie kierowcy oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą. Z protokołu przesłuchania C. Z. jako osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia wynika, że przedmiotem kontroli były nie tylko dokumenty, ale także istniejący stan faktyczny w czasie kontroli. Taki zakres kontroli wynika z § 6 rozporządzenia Ministra Transportu Drogowego i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2006 r. w sprawie warunków i trybu wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz.U. Nr 19, poz. 153), według którego organ I instancji wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o ustalenia stanu faktycznego dokonane na podstawie zebranych w toku kontroli dowodów, utrwalonych w protokole kontroli. Kierowca oświadczył, że nie posiada wypisu z licencji i że nie posiada zaświadczenia o zatrudnieniu, a dokumenty te zostały w siedzibie firmy "A". Z kserokopii faktur na towary przewożone w czasie kontroli dnia [...] w skontrolowanym samochodzie wynika, że towary te stanowiły własność "C" i przewożono do nabywców, którymi byli: "D" L. oraz "E", Spółka jawna. Skarżący twierdzi natomiast, że badany przewóz drogowy był wykonywany na jego potrzeby. Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowym przewozem drogowym, przewozem na potrzeby własne, jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, że spełnione są warunki zawarte w art. 4 pkt 4a, b, d. Skarżący nie spełnił natomiast żadnego z warunków z pkt 4c. Przewożone towary (rzeczy) nie stanowiły bowiem własności skarżącego, nie zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione. Towary (rzeczy) te, stanowiące własność innego podmiotu gospodarczego niż skarżący, były przewożone podmiotom gospodarczym wymienionym w fakturach. Sąd nie odnosi się do całej działalności gospodarczej skarżącego, a jedynie do sytuacji objętej kontrolą z dnia [...]. Z faktur wynika bezspornie, że skarżący wykonywał wtedy skontrolowanym pojazdem transport drogowy na rzecz osób trzecich nie objęty ustawowym zakresem pojęcia przewozu na potrzeby własne. Nie zmienia tego nawet to, że towar był przewożony do siedziby przedsiębiorstwa "A", gdzie miał zostać przeładowany na mniejsze pojazdy, a następnie dowieziony do odbiorców. Biorąc pod uwagę wykonywanie przez skarżącego transportu drogowego nie na potrzeby własne, a na rzecz osób trzecich, Sąd uznaje za bezprzedmiotowe wywody skarżącego o pochodnym posiadaniu przez skarżącego uprawnienia do wykonywania transportu na potrzeby własne, na podstawie umowy najmu z właścicielem pojazdu, "B" sp. z o.o. Sąd wyjaśnia jednak skarżącemu, że takie uprawnienie jest ściśle związane z jego adresatem i nie można go przenosić na inne osoby, np. na podstawie czynności cywilnoprawnej, jaką jest umowa dzierżawy pojazdów. Wywody skarżącego o wykładni celowościowej art. 4 pkt 4 lit.c ustawy o transporcie drogowym są bezzasadne. Artykuł 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym jako przepis administracyjnoprawny należy interpretować ściśle w sposób uniemożliwiający jego wykładnię rozszerzającą. Nie można się zatem powoływać na motywy racjonalnego ustawodawcy. Niezarobkowym przewozem drogowym, przewozem na potrzeby własne jest zatem przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie wszystkie warunki wymienione w punktach a, b, c, d. Niespełnienie chociaż jednego z tych warunków sprawia zatem, że określony transport nie jest kwalifikowany w świetle tego przepisu jako wykonywany na potrzeby własne. Taka sytuacja niewykonywania transportu na potrzeby własne zachodziła dnia [...] w czasie wykonywania kontroli. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, według którego podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, skarżący był obowiązany uzyskać taką licencję. Zgodnie z art. 92 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych (ust. 1). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (ust. 4). Zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy, przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Kierowca powinien zatem być wyposażony przez przedsiębiorcę ("pracodawca wystawia i wręcza kierowcy") w stosowne zaświadczenie przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. Zaświadczenie to kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli. Oznacza to, że późniejsze, już po rozpoczęciu kontroli, a tym bardziej po jej zakończeniu, dostarczenie dokumentu, o którym mowa, jest bezskuteczne. W taki sposób ustawodawca zapobiega np. zgłoszeniu pracownika do ubezpieczenia w dniu kontroli, po jej przeprowadzeniu i zawarciu z nim w tym dniu umowy o pracę. Odpowiedzialność za naruszenia przepisów regulujących sprawy transportu drogowego jest niezależna od winy, a także od zaistniałej szkody bądź stanu zagrożenia nią. Zaistnienie określonych ustawą przesłanek zobowiązuje właściwy organ do wymierzenia kary. Nie jest zatem okolicznością uwalniającą przedsiębiorcę od odpowiedzialności wystawienie kierowcy stosownego zaświadczenia i wręczenie tego zaświadczenia, które następnie zostało zagubione przez kierowcę. Skoro zatem pojazdem należącym do skarżącego wykonywano [...] transport drogowy bez wymaganej licencji oraz bez wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty, na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o drogach publicznych w zw. z pkt 1.1 załącznika do tej ustawy organ I instancji zasadnie wymierzył skarżącemu decyzją administracyjną karę w wysokości 8.000 zł, a w zw. z pkt 1.7 tego załącznika wymierzył skarżącemu decyzją administracyjną zasadnie karę w wysokości 500 zł, a organ II instancji tę decyzję zasadnie utrzymał w mocy jako zgodną z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło