III SA/Wr 393/05

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekazania Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. pisma D.W. dotyczącego nieprawidłowości w ewidencji gruntów i budynków w prowadzonym przez Starostę T. zasobie geodezyjnym i kartograficznym w T. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżąca wystąpił o przyznanie jaj prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, łączny ich dochód wynosi 1.823 zł, a mają na utrzymaniu studiującą córkę. W piśmie z dnia 25 stycznia 2008 r. wnioskodawczyni oświadczyła, iż jej rodzina nie korzysta z pomocy finansowej osób trzecich ani z pomocy społecznej i nie posiada środków aby pokryć koszty sądowe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Podniesione przez skarżącą w wniosku okoliczności wskazują na możliwość uwzględnienia wniosku ale tylko w części, bowiem konieczność partycypowania przez wnioskodawczynię w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez jej rodzinę sytuacji materialnej. Odmowa uwzględnienia wniosku w całości uzasadniono jest również faktem, iż wnioskodawczyni (pomimo wezwania i posiadanej świadomości konieczności wykazania zasadności wniosku, wynikającej z prowadzenia wcześniej licznych postępowań przed tut. Sądem) nie przedłożyła m.in. aktualnego zaświadczenia o wysokości uzyskiwanego przez siebie dochodu, nie udokumentowała również tak istotnej okoliczności jak struktura i wysokość ponoszonych wydatków. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu i na danym etapie postępowania, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Zauważyć należy, iż na obecnym etapie postępowania nie istnieje obowiązek pokrywania jakichkolwiek kosztów sądowych oprócz wpisu sądowego w wysokości 100 zł i w tej sytuacji odmowa uwzględnienia wniosku w całości nie pozbawia skarżącej prawa do sądu. Sygn. akt III SA/Wr 393/05 Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Dla uznania wniosku za uzasadniony nie jest istotna wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa strony, ale także istnienie możności zgromadzenia (choćby po parę złotych miesięcznie) środków na koszty w dłuższym okresie, bądź pozyskanie ich w drodze kredytu lub pożyczki. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny wnioskodawczyni mają charakter stały, co pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia, choćby w części, przyszłych kosztów sądowych. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny np. syna- J. czy pożyczka od osób trzecich). Zaznaczyć również należy, iż w świetle przedstawionej przez wnioskodawczynię jako tragiczna sytuacji finansowej rodziny niezrozumiałe jest dlaczego jej dorosła córka- M. nie czyni starań w kierunku samodzielnego pozyskania środków na swoje potrzeby (stypendium czy dorywcza praca np. w okresie wakacji). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez wnioskodawczynię zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) postępowanie Sygn. akt III SA/Wr 393/05 organu będące przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.