III SA/Wr 394/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, , Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W., którym uznano za uzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. oraz za niezasadne zarzuty w przedmiocie nieistnienia obowiązku i przedawnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej za okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] lipca 2016 r. Przedstawiając ustalony stan faktyczny wskazał, że organ I instancji prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora [...] S.A., celem realizacji zobowiązań z tytułu opłat abonamentowych za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] lipca 2016 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności obejmującego całość należności. Skarżąca pismem z [...] czerwca 2017 r. wniosła zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut jego przedawnienia. Podniosła, że nie podlega obowiązkowi opłacania abonamentu, ponieważ nie posiada urządzenia cyfrowego umożliwiającego odbiór sygnału oraz jest osobą bezrobotną więc podlega zwolnieniu z obowiązku opłacania abonamentu. Wskazała nadto, że opłata abonamentowa z uwagi na fakt, że nie jest podatkiem ulega przedawnieniu z upływem trzech a nie pięciu lat, jak żąda wierzyciel. Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie podniesionych zarzutów. Wierzyciel uznał za nieuzasadnione zarzuty w przedmiocie nieistnienia i przedawnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej za okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] lipca 2016 r. Uwzględnił natomiast zarzut przedawnienia obowiązku za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. W związku z otrzymaniem ostatecznego stanowiska wierzyciela organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 ww. przywołanej ustawy organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7 ustawy wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgłoszone przez skarżącą zarzuty nieistnienia obowiązku i przedawnienia zaległości należą do tej ostatniej kategorii. Organ był więc stanowiskiem wierzyciela związany. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca podniosła, że nie posiada urządzenia zdolnego do odbierania obecnie emitowanego sygnału telewizyjnego. Kwestionowała twierdzenie wierzyciela, zgodnie z którym brak urządzenia pozwalającego na odbiór sygnału cyfrowego nie zwalniał z obowiązku jego wyrejestrowania. Podniosła, że to nie z jej powodu nastąpiła zmiana warunków umowy abonamentu. Powołała się na zapisy ustawy z 21 kwietnia 205 r. o opłatach abonamentowych zgodnie z którą, abonentem jest osoba posiadająca odbiornik umożliwiający natychmiastowy odbiór programu. Uznała również za objaw złej woli poinformowanie jej tak późno przez wierzyciela o powstałych zaległościach. Mając na względzie treść art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym gdy w ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak również pod względem celowości, może wydać postanowienie, w którym utrzyma w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie, mając na uwadze stan faktyczny i prawny, sformułowane w zażaleniu zarzuty oraz wspierające je argumenty organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji. W zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku organ wskazał, że brak odbiornika umożliwiającego odbiór sygnału winien być niezwłocznie zgłoszony w urzędzie pocztowym i winny być także – przez zobowiązanego - podjęte czynności związane z wyrejestrowaniem takiego odbiornika, co spowodowałoby ustanie obowiązku opłacania abonamentu. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca dokonała rejestracji odbiornika na swoje nazwisko, co skutkuje obowiązkiem zapłaty opłaty abonamentowej. Wskazał także, iż osoby posiadające uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 oraz 3-8 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, za wyjątkiem osób które ukończyły 75 lat, obowiązane są zgłosić w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zmiany stanu faktycznego lub prawnego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienie, w terminie 30 dni od dnia jej zaistnienia. Niedopełnienie czynności formalno-prawnych w tym zakresie skutkuje naliczeniem kwot abonamentu za kolejne miesiące. W zakresie zarzutu przedawnienia obowiązku wskazano, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Do zaległości w opłatach abonamentowych powstałych od 16 czerwca 2005 r. zastosowanie mają zatem przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 70 § 1 tej ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Stanowisko skarżącej, iż termin przedawnienia jest 3-letni, gdyż zastosowanie winny mieć przepisy Kodeksu Cywilnego a nie Ordynacji podatkowej jest nieuprawnione. Uwzględniając więc wiążące stanowisko wierzyciela oraz stan faktyczny i prawny sprawy uznano również ten zarzut za nieuzasadniony, z wyłączeniem okresu od [...] stycznia 2011 r. do [...] grudnia 2011 r.. W skardze na to rozstrzygnięcie skarżąca ponowiła zarzuty dotyczące stanu jej odbiornika oraz podkreśliła, że nie wyrażała zgody na nowe warunki, które w jej ocenie wymagały akceptacji obu stron umowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl z kolei art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017r. poz. 1269 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z powołanym art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takich zaś zalicza się właśnie zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Wskazać w tym miejscu należy, że w związku ze zmianą brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. od 15 sierpnia 2015 r., postanowienia wydane przez wierzyciela w powyższym trybie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest jednak uprawnienie do kontroli tego rodzaju aktu przez sąd administracyjny w ramach postępowania zainicjowanego skargą na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Rozstrzygając w tym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że skarżącej [...] sierpnia 2016 r. zostało skutecznie doręczone upomnienie, co wynika zarówno z akt wierzyciela jak i ze strony internetowej "Śledzenie przesyłek". Zgodnie z treścią art. 33 § 1 ww. ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Zgodnie z treścią art. 34 § 2 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W związku z podniesionymi w skardze zarzutami zauważyć dodatkowo należy, że pismo organu egzekucyjnego, przekazujące wierzycielowi zarzuty celem zajęcia przez niego stanowiska, nie podlega zaskarżeniu przez zobowiązanego i organ nie ma obowiązku mu takiego pisma doręczać. W świetle powyższych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny, a za nim organ nadzoru, podzieliły stanowisko wierzyciela co do niezasadności podniesionych przez zobowiązaną zarzutów nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym oraz w znacznej części przedawnienia. Orzekający w obecnym składzie Sąd w pełni akceptuje i podziela to stanowisko. Przede wszystkim wskazać należy, iż tezy o braku obowiązku uiszczania abonamentu rtv nie można opierać na zarzucie nieistnienia obowiązku, który to zarzut związany jest ze stanem odbiornika rtv, a mianowicie według twierdzeń skarżącej nie był on przystosowany do odbioru sygnału cyfrowego Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, jak wskazano trafnie w zaskarżonym postanowieniu, zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst. jedn. Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 226), uchylone przez obowiązującą obecnie ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 z późn. zm.). Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku nieposiadania odbiorników rtv, użytkownik tych odbiorników jest zobowiązany dokonać ich wyrejestrowania. Wynika to z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. ( Dz. U. 2013 nr 0 poz. 1676 ) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników rtv, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Co ważne, w obowiązek zawiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zaprzestaniu użytkowania odbiorników rtv ciążył na użytkowniku także w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie powołanego rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. (§ 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - Dz. U. Nr 187, poz. 1342). Również w myśl wcześniej obowiązującego § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika. W świetle powyższego, należy przyjąć, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z dnia 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym. Powyższe stanowisko było wyrażane już w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16 , WSA w Gliwicach dnia 9.12.2013 r. sygn. akt I SA/GI 376/13). Jak obszernie wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu organ nadzoru, na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników Poczta Polska została zobowiązana do dnia 13 grudnia 2008 r. do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek indywidualnego numeru identyfikacyjnego i dostarczenia zawiadomienia o nadaniu takiego numeru. W wykonaniu tego obowiązku Poczta Polska wysłała do abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, potwierdzające fakt wcześniejszego zarejestrowania odbiorników rtv i zastępujące dotychczasowe dowody zarejestrowania w formie imiennych książeczek. Rację ma organ wskazując, że nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było jednak tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Z niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń wierzyciela wynika, że była ona zarejestrowanym użytkownikiem odbiornika rtv, nie zgłosiła faktu zaprzestania użytkowania odbiornika oraz nie zgłosiła podstaw do korzystania ze zwolnień od opłat abonamentowych, przewidzianych w ustawie. Jak wskazał ponadto wierzyciel, w dniu [...] września 2008 r. zostało skierowane do skarżącej zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...]). Przesyłka została wysłana do skarżącej na jej adres, zaś brak jej zwrotu nadawcy wskazuje na to, że została odebrana. Pośrednio o tym fakcie świadczy to, że do końca 2010 r. skarżąca należności opłacała. Tym niemniej zgodzić się należy, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora wyznaczonego, zwrotnym potwierdzeniem odbioru zawiadomienia. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko wyrażane w orzecznictwie (por. wyroki NSA z 10 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1818/14, z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16), a przytoczone przez wierzyciela, że prawodawca nakazał operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie zawiadomienia. Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bowiem bezpośrednio z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 z późn. zm.), tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku wnoszenia opłat, nałożonych ustawą abonamentową. W konsekwencji brak było podstaw do podważania przez skarżącą obowiązku zapłaty przedmiotowych należności. Skarżąca została również powiadomiona przez Pocztę Polską S.A. o istnieniu zaległości w opłatach upomnieniem skierowanym do niej [...] lipca 2016 r. Upomnienie to zostało jej doręczone [...] sierpnia 2016 r. Ostatni z zarzutów dotyczy przedawnienia należności, a więc ustalenia czy wskazane przez wierzyciela należności mogą być egzekwowane z uwagi na upływ czasu. Ograniczenia w dochodzeniu należności, wynikające z u.p.e.a, wiążą się m.in. z okresem ich przedawnienia. Wierzyciel, wypowiadając się w wiążącym dla organu egzekucyjnego stanowisku wskazał, że zobowiązanie za okres od [...] stycznia 2011 r. do [...] grudnia 2016 r. jest przedawnione i w tym zakresie organ egzekucyjny postępowanie umorzył. W pozostałym zakresie uznano żądanie za podlegające egzekucji. Przedawnienie jest jedną z okoliczności wskazanych w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Należności z tytułu abonamentu rtv mają charakter publicznoprawny a nie cywilnoprawny, bowiem obowiązek ich uiszczania wynika z ustawy, a nie ma charakteru umownego, zatem podlegają egzekucji administracyjnej, przewidzianej dla należności pieniężnych. Do przedawnienia opłat abonamentowych stosować należy art. 70 § 1 o.p. - zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Abonament radiowo-telewizyjny, zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu powołanego przez wierzyciela wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku, sygn. akt K 24/08, jest powszechnym, przymusowym, bezzwrotnym, ustalanym jednostronnie na rzecz podmiotu prawa publicznego, w celu realizacji zadań publicznych, świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, którą od pozostałych danin odróżnia jedynie celowy charakter. Przedmiotowy obowiązek został przez ustawodawcę nałożony na wszystkie podmioty, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli. Tak więc również i ten zarzut nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec czego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.