III SA/Wr 395/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Józef Kremis po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. D. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2008 r. w sprawie ze skargi F.D.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2008 r., wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że Fundacja nie posiada żadnych środków finansowych ani rzeczowych, które mogłaby spieniężyć. Dodała, że według bilansu na dzień 31 grudnia 2007 r. strata Fundacji wynosi 120.988,41 zł. Ponadto skarżąca podniosła, że nie może złożyć wyciągów z rachunków bankowych, ponieważ zostały one zamknięte. Z dołączonej do wniosku deklaracji podatkowej za 2007 r. wynika, że Fundacja uzyskała przychód w wysokości 136.965,45 zł i poniosła koszty w wysokości 191.203,94 zł, a więc strata wynosiła 54.238,49 zł. W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżąca wskazała, że Fundacja jest obecnie likwidowana, nie prowadzi żadnej działalności i nie uzyskuje środków finansowych. Założycielka Fundacji jest zadłużona, ponieważ przez ostatnie dwa lata ponosiła koszty funkcjonowania Fundacji i wykonywania zadania zleconego przez Gminę Miejską D. z zakresu pomocy społecznej, polegającego na prowadzeniu dziennego ośrodka wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Dotychczasowe wsparcie finansowe Fundacja czerpała z funduszu założycielskiego i z działalności polegającej na wykonywaniu zadania zleconego. Z dokumentacji załączonej do sprzeciwu wynika, że przeciwko D. Z. została wszczęta na wniosek wierzyciela Gminy W. egzekucja z wynagrodzenia za pracę. Ponadto skarżąca dołączyła zestawienie opłat ponoszonych w związku z eksploatacją lokalu przy ul. [...] we W., które w maju 2008 r. wynosiły 510,15 zł, potwierdzenie przelewu na rzecz Urzędu Skarbowego kwoty 1.500 zł, rachunki za wykonane badania i za oprawy do okularów. Z załączonej informacji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2007 wynika, że D. Z. uzyskała dochód w wysokości 469,21 zł. Sygn. akt III SA/Wr 395/08 Zarządzeniem z dnia 3 października 2008 r. wezwano stronę skarżącą do wykazania, że Fundacja D. Z. jest obecnie likwidowana – np. przez przedłożenie aktualnego oryginalnego odpisu z KRS; wskazania, czy prowadzona z wynagrodzenia za pracę D. Z. egzekucja, dotyczy długu obciążającego Fundację, jako osobę prawną, czy też długu D. Z. oraz do wskazania aktualnej wysokości tego zadłużenia; wskazania, czy Fundacja jest obecnie zadłużona, a jeśli tak, to ile wynosi kwota zadłużenia; wskazania aktualnych kosztów ponoszonych w związku z funkcjonowaniem Fundacji (opłata za lokal, media) i źródeł finansowania tych wydatków - w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. Z powodu nieobecności adresata wezwanie to, po powtórnym awizowaniu, zostało złożone w dniu [...] na okres 7 dni w placówce pocztowej, a następnie wskutek niepodjęcia go w terminie – zwrócone sądowi. Skutek doręczenia nastąpił z końcem dnia 19 listopada 2008 r., a zatem siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upłynął 26 listopada 2008 r. (środa). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie – przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie natomiast z art. 243 p.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko Sygn. akt III SA/Wr 395/08 od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie przez stronę z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu przedstawiona przez stronę skarżącą jej sytuacja materialna nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim skarżąca nie udokumentowała w sposób należyty swojej sytuacji finansowej, nie przedłożyła też żadnego dokumentu, który potwierdzałby fakt likwidacji Fundacji. Ponadto z dołączonego do sprzeciwu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia i potwierdzeń przelewów określonych kwot pieniężnych na rzecz komornika, nie wynika w sposób jednoznaczny o jaki dług chodzi i czy dłużnikiem jest D. Z. jako osoba fizyczna, czy też F. D. Z. jako osoba prawna. Zauważyć przy tym należy, że w zawiadomieniu o zajęciu wynagrodzenia jako wierzyciel figuruje G. W., natomiast Fundacja wykonywała zadanie zlecone przez Gminę Miejską D.. Nie wyjaśniono również jak strona skarżąca rozlicza otrzymywane środki finansowe, skoro nie posiada rachunków bankowych, a także powodów nieotrzymania w bieżącym roku wsparcia finansowego. Strona skarżąca nie wykazała także źródeł finansowania kosztów związanych z funkcjonowaniem Fundacji. Ponadto trzeba podkreślić, że z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że Fundacja w 2007 r. uzyskała przychód w wysokości 136.965,45 zł, a zatem nieuzasadnione jest przekonanie Sygn. akt III SA/Wr 395/08 strony, że preferencyjnie należy traktować bieżące wydatki związane z prowadzoną działalnością, oczekując, że koszty postępowania sądowego zostaną pokryte z budżetu Państwa. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa Fundacji nie uzasadnia przyjęcia, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych, a także kosztów ustanowienia adwokata. Natomiast sama strona skarżąca wezwana do udokumentowania swojej sytuacji majątkowej, nie wykonała zarządzenia Sądu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.