III SA/Wr 40/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Maciej Guziński, Marcin Miemiec, , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego kwotę 1.217 (tysiąc dwieście siedemnaście) złotych kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Decyzją z [...] września 2013 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w W. wymierzył P. K. kary pieniężne w łącznej kwocie 10.000 zł, na co składały się: 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym) oraz 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące (lp. 6.1.1. załącznika nr 3 do ww. ustawy). Organ uwzględnił przy tym treść przepisu art. 92a ust. 2, zgodnie z którym suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych. Organ pierwszej instancji orzekł o nałożonej karze w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] maja 2013 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili w D. kontrolę dokumentów kierowanego przez D. S. zespołu pojazdów składającego się z samochodu [...] (nr rejestracyjny [...]) oraz przyczepy marki [...] (nr rejestracyjny [...]) o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Właścicielem pojazdu był A. K. W toku prowadzonej kontroli D. S. zeznał, że jest pracownikiem przedsiębiorstwa prowadzonego przez P. K. pod firmą "[...] " i jechał na jego polecenie do D., do siedziby przedsiębiorstwa z towarem przeznaczonym do dalszej odsprzedaży. W notatce urzędowej organu celnego z [...] maja 2013 r. dołączonej do przekazywanych dokumentów wskazano, że kierowca jechał z magazynu firmy w miejscowości J. do D. przewożąc używane meble i sprzęt ogrodniczy, które miały być za kilka dni przewiezione na bazar do K. Przebieg kontroli został udokumentowany w protokole nr [...]. Postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w W. wszczął wobec przedsiębiorcy P. K. "[...] " postępowanie administracyjne w sprawie naruszeń obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym - wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące czas pracy kierowcy. Pismem z [...] czerwca 2013 r. Starostwo Powiatowe w D. poinformowało organ celny, że w dniu [...] maja 2013 r. firma "[...] " prowadzona przez P. K. nie posiadał licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego, ani też zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne. W dniu [...] sierpnia 2013 r. do Urzędu Celnego w W. dostarczono oświadczenia P. K., M. J. i D. S. D, S, poinformował, że [...] maja 2013 r. nieodpłatnie (w ramach koleżeńskiej przysługi) przeprowadzał kolegę, M. J. z J. do D., wyjaśnił że jest osobą bezrobotną, a w czasie kontroli był przestraszony i nie wiedział co powiedzieć. P. K. potwierdził te wyjaśnienia i dodał że D. S. jest jego kuzynem, a on sam w czasie kontroli był pasażerem pojazdu. Podkreślił, że kontrolujący wzięli jedynie jego dowód osobisty i o nic nie pytali. Wyjaśnił również, że działalność gospodarcza w momencie kontroli była zawieszona. Dodał, że samochód pożyczył od swojego ojca. M. J. podobnie oświadczył, że w dniu że [...] maja 2013 r. poprosił swoich kolegów o pomoc w przewiezieniu mebli, której w ramach koleżeńskiej przysługi mu udzielili. W trakcie postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji zostali przesłuchani P. K., M. J., D. S. oraz funkcjonariusze celni: Z. S. i B. K. M. J. podtrzymał wcześniejsze oświadczenie, a ponadto zeznał, że koszty paliwa pokrył P. K., natomiast rozliczenie nastąpiło po przeprowadzce. D. S. zeznał, zgodnie z oświadczeniem złożonym w sierpniu 2013 r. i dodał, że w chwili kontroli jechał z M. J. i P. K. Wyjaśnił, że w trakcie przesłuchania stwierdził, że jest bezrobotny i informacja ta została wpisana na pierwszej stronie protokołu i wynika z przedłożonego zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy. Pomimo jego wyjaśnień kontrolujący wpisali w protokole, że pracuje w firmie "[...] ". W opinii D. S. było to spowodowane ustaleniem przez funkcjonariuszy celnych, że P. K. prowadzi działalność gospodarczą, i w konsekwencji przyjęcie, że skoro D. S. przewoził rzeczy, to musiał pracować u P. K. D. S. uzupełnił, że przewiezienia mebli dokonał nieodpłatnie, a rozliczenie nastąpiło w formie "imprezy" po zakończonej przeprowadzce. P. K. uzupełnił poprzednie wyjaśnienia i wskazał, że poprosił D. S. (kuzyna) o pomoc w przewozie rzeczy, gdyż sam nie posiada prawa jazdy. Wyjaśnił, że koszty paliwa pokrył osobiście, a rozliczenie nastąpiło w ramach "imprezy" po wykonanej przeprowadzce. P. K. wskazał również, że nie był słuchany w trakcie prowadzonej kontroli, zapytano go wtedy tylko o firmę, ale wyjaśnił, że jej działalność jest zawieszona od 2012 r. Podniósł też, że kontrolowany samochód jest własnością ojca, który mu go nieodpłatnie użyczył. Funkcjonariusze celni zgodnie wyjaśnili, że przedmiotem przewozu były meble, a kierowca D. S. nie wspominał o przeprowadzce. Wyjaśnił natomiast, że przewożony towar będzie odsprzedany na bazarze w K., a on jedzie z magazynu firmy "[...] ", w której jest zatrudniony, z miejscowości J. do D. Funkcjonariusze celni dodali, że po informacji uzyskanej od dyżurnego, że powyższa firma istnieje w bazie podmiotów, zeznania kierowcy wydały się wiarygodne. Kierowca został rozpytany i przesłuchany w radiowozie, nie zgłaszając żadnych uwag zarówno do treści protokołu kontroli jak i protokołu przesłuchania. Właściciel firmy również nie zgłaszał żadnych uwag do poczynionych ustaleń. Uzasadniając decyzję z dnia [...] września 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w W. przywołał podstawę prawną orzeczenia i stwierdził, że wyjaśnienia P. K., D. S., M. J. mają na celu zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności za naruszenie ustawy o transporcie drogowym. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że przewóz drogowy wykonywany w dniu [...] maja 2013 r. był ściśle związany z działalnością gospodarczą P. K. prowadzoną w zakresie sprzedaży detalicznej prowadzonej na straganach i targowiskach. Podstawą ustalenia stanu faktycznego w sprawie był sporządzony protokół z kontroli w dniu [...] maja 2013 r. obrazujący cały przebieg kontroli drogowej. Kontrolujący zapoznali D. S. w sposób prawidłowy z jego prawami i obowiązkami, podczas kontroli mógł on zgłaszać swoje zastrzeżenia i uwagi do protokołu , czego jednak nie uczynił. Organ pierwszej instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu [...] maja 2013 r. miał miejsce przewóz drogowy wykonywany przez kierowcę D. S. na rzecz P. K., który do dnia [...] sierpnia 2012 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą "[...]", bez wymaganego zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne oraz pojazdem wyposażonym w urządzenia rejestrujące. W wyniku wniesienia odwołania Dyrektor Izby Celnej we W. po przywołaniu unormowań mających zastosowanie w sprawie zauważył, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że P. K. pożyczył od ojca przedmiotowy środek transportu w celu przewiezienia nim mebli M. J., poprosił D. S. o kierowanie, zakupił paliwo na przewóz. Nadto Organ odwoławczy wskazał, że można było stwierdzić, że dokonany przewóz miał charakter nieodpłatny. W opinii Dyrektora Izby Celnej jest rzeczą powszechnie wiadomą, że wynagrodzenie nie zawsze przybiera postać rozliczeń stricte finansowych. W ocenie organu celnego w omawianej sprawie "podziękowaniem" za przewóz a więc formą zapłaty za dokonaną przysługę była "impreza" zorganizowana przez M. J. i dlatego w opinii organu drugiej instancji nie było istotne, czy przedmiotowe meble miały służyć M. J. w nowym miejscu zamieszkania, czy być przewiezione na bazar celem odsprzedaży. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Zgodnie z art. 4 pkt 3 tej ustawy transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy. Określenie to obejmuje również: każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, a także działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. W myśl wspomnianego przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu zakładowego rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Dyrektor Urzędu Celnego we W. wyjaśnił, że w niniejszej sprawie przewóz dokonany przez P. K. nie spełniał warunków przewidzianych w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, gdyż po pierwsze, przedmiotowy przewóz miał charakter odpłatny (zapłata w formie "imprezy"), po drugie, D. S. nie był pracownikiem P. K., po trzecie przewożone meble nie stanowiły własności skarżącego ani nie zostały przez niego kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione. Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływa na treść rozstrzygnięcia: 1) art. 6 i 7 kpa oraz 107§ 1 i 3 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, w której wskazano błędną i niedopuszczalną podstawę prawną jej wydania oraz której brak uzasadnienia faktycznego dla takiej podstawy prawnej, co uniemożliwia kontrolę orzeczenia i merytoryczne ustosunkowanie się do jego rozstrzygnięcia, a nadto narusza zasadę praworządności, 2) naruszenie art. 4 pkt 3 i 4, art. 5 ust 1, art. 87 ust. 1, art. 92a, ust. 1,2,6, art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do niewłaściwego uznania, iż skarżący ponosi odpowiedzialność wynikającą z treści art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, pomimo iż nie był kierowcą, przedsiębiorcą, ani nawet właścicielem pojazdu, a przewóz nie był dla niego czynnością zarobkową, nie prowadzi on w tym zakresie działalności gospodarczej, a kierowca nie był jego pracownikiem, - przewóz mebli następował nieodpłatnie i nie był dokonywany przez niego, nie był przewozem spełniającym restrykcje i wymagania określone ustawą o transporcie drogowym, a "impreza" miała stanowić substrat odpłatności za przewóz, - odwołujący się był w chwili kontroli zobowiązany do posiadania licencji na przewóz oraz tachografu w pojeździe, w którym jechał jedynie jako pasażer, nie będąc związany zarobkowo ze świadczeniem usług transportu drogowego, - odwołujący się był podmiotem prowadzącym przewóz drogowy. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o:uchylenie decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął, co następuje; Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Inspekcji Transportu Drogowego. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, że – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wywiedziono. Zagadnieniem stanowiącym istotę sporu w niniejszej sprawie jest kwestia, czy nakładając na mocy uregulowań ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1265; przywoływanej dalej w skrócie także jako "ustawa") karę pieniężną, organy obu instancji, powołując się na zebrane w toku postępowania dowody, prawidłowo przyjęły, że skarżący wykonywał przewóz na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące. W pierwszej kolejności zbadania wymagał sposób przeprowadzenia postępowania administracyjnego , bowiem tylko w sytuacji, kiedy nie ma wątpliwości co do poprawności ustalenia stanu faktycznego (ustalonego zgodnie z przepisami dotyczącymi postępowania dowodowego i zasadami tego postępowania określonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej w skrócie k.p.a.) można dokonać oceny zastosowania przepisów prawa materialnego. W tym miejscu należy zauważyć, iż nie każde naruszenie przepisów procesowych skutkuje uwzględnieniem zarzutów skargi, a jedynie takie naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, natomiast w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 107 § 3 k.p.a. określa odnosząc się do uzasadnienia faktycznego decyzji, że powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu dowodowym. Oceniając prawidłowość przywołanych przepisów procedury administracyjnej przypomnieć należy, że w tej sprawie skarżący w trakcie postępowania przed organem I instancji jak i II instancji konsekwentnie twierdził, że w dniu [...] maja 2013 r. nieodpłatnie (w ramach koleżeńskiej przysługi) przeprowadzał kolegę M. J. z J. do D., wyjaśnił, że D. S., który prowadził samochód jest jego kuzynem a on sam nie ma prawa jazdy. W czasie kontroli był pasażerem pojazdu, ale kontrolujący wzięli jedynie dowód osobisty i o nic nie pytali. Wyjaśnił również, że działalność gospodarczą zawiesił w 2012 r. Dodał, że samochód pożyczył od swojego ojca, koszty paliwa pokrył osobiście, rozliczenie za przysługę nastąpiło w formie imprezy. Powyższy przebieg zdarzeń potwierdził M. J., natomiast D. S. odwołał wyjaśnienia złożone do protokołu i wskazał, że w dniu kontroli wystraszył się, w rzeczywistości nigdy jednak nie pracował dla P. K. jest osobą bezrobotną, jego pisemne oświadczenie oraz wyjaśnienia złożone osobiście w trakcie postepowania administracyjnego pokrywały się z zeznaniami skarżącego oraz M. J. W aktach sprawy administracyjnej znajdują się wyjaśnienia funkcjonariuszy celnych, którzy przypomnieli pierwotną relację D. S. z kontroli. Zgodnie z nią D. S. był kierowcą w przedsiębiorstwie P. K., jechał z J. do D. przewożąc towar w postaci używanych mebli i sprzętu ogrodniczego, przewożony towar był przeznaczony do dalszej sprzedaży. Organ pierwszej instancji nakładając na skarżącego karę pieniężną podkreślił, że był on podmiotem realizującym przewóz drogowy w dniu [...] maja 2013 r. i ponosi odpowiedzialność za wykonywanie usługi transportu bez wymaganej licencji, pojazdem niewyposażonym w urządzenia rejestrujące. W uzasadnieniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego za podstawę ustalenia stanu faktycznego w tej sprawie przyjął treść zawartą w protokole kontroli z dnia [...] maja 2013 r., natomiast wyjaśnienia składane w trakcie postepowania administracyjnego miały na celu zwolnienie przedsiębiorcy od odpowiedzialności. Organ I instancji podkreślił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż ten przewóz drogowy był ścisłe związany z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego. W trakcie postępowania przed organem drugiej instancji nie prowadzono postępowania dowodowego, a utrzymując decyzję organu pierwszej instancji w mocy Dyrektor Izby Celnej uzasadnił, że podmiotem dokonującym przewozu był P. K., który pożyczył od ojca środek transportu w celu przewiezienia mebli M. J., poprosił on D. S. o kierowanie pojazdem, zakupił paliwo na przewóz, a formą zapłaty za dokonaną przysługę była "impreza". Organ drugiej instancji potwierdzając zasadność nałożenia na skarżącego kary za podstawę swojej decyzji przyjął całkowicie odmienny stan faktyczny, nie uzasadnił przy tym dlaczego dał wiarę zeznaniom skarżącego potwierdzonym wyjaśnieniami D. S. oraz M. J. i z jakiego powodu odmówił wiarygodności zeznaniom złożonym przez kierowcę D. S. do protokołu, nie odniósł się również do kwestii roli jaką pełnił w spornym przewozie kierujący zespołem pojazdów, czy rzeczywiście wykonywał ten przewóz na rzecz P. K., czy otrzymał za tę pracę wynagrodzenie, czy była to jedynie przysługa, jeżeli tak, to dla kogo (organ przyjął, że meble były transportowane do domu M. J.). Należało także ustalić, kto był zainteresowany przewozem mebli, o ile nie były przeznaczone do dalszej sprzedaży zgodnie z profilem działalności skarżącego, natomiast należały do M. J. i miały być dostarczone do jego mieszkania tym samym kto organizował ten przewóz, w czyim był interesie. Odrębną kwestią jest przyjęcie przez Dyrektora Izby Celnej, że sporny transport drogowy był odpłatny a formą zapłaty za przedmiotową usługę była "impreza". W opinii Sądu, o ile w ogóle można uznać "imprezę" za formę zapłaty to należałoby ustalić, kto ją organizował, jakie poniósł nakłady i kto w efekcie był podmiotem dokonującym przewozu. Powyższe, zdaniem Sądu, nie pozwala uznać, że w toku postępowania organ celny zbadał istotną okoliczności faktyczną związaną z niniejszą sprawą oraz przeprowadził wszystkie dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 kpa), oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowymi, dokonując jego wszechstronnej oceny czemu miał dać wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia (art. 107 §3 k.p.a.). W konsekwencji przedwczesna jest jednoznaczna ocena w zakresie, czy w sprawie miało miejsce wykonywanie przez skarżącego jako osobę fizyczna zarobkowego przewozu osób bez licencji. W toku dalszego postępowania, organ inspekcji winien w ramach posiadanych środków prawnych doprowadzić do wyjaśnienia wskazanych okoliczności. Po czym, wypowiedzieć się w przedmiocie istoty sprawy. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.