III SA/Wr 401/15

WyrokWSA we Wrocławiu2015-11-05

Skład orzekający: Marcin Miemiec, Magdalena Jankowska-Szostak, Małgorzata Malinowska-Grakowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy błąd w ustaleniu powierzchni kwalifikującej do płatności bezpośrednich wynikał z pomyłki organu, a decyzja o zwrocie nienależnie pobranych płatności została doręczona po upływie 12 miesięcy od daty płatności, a rolnik nie mógł wykryć tego błędu w zwykłych okolicznościach, istnieje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności?
Ratio decidendi
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeżeli płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, a decyzja o zwrocie została doręczona po upływie 12 miesięcy od daty płatności. Długotrwałość postępowania, rozbieżne ustalenia organów, a także stosowanie przez nie wyspecjalizowanego sprzętu, wskazują na niemożność wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2010. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy skarżąca mogła wykryć błąd w powierzchni działek rolnych, który doprowadził do nienależnego pobrania płatności, oraz czy spełnione zostały przesłanki do zwrotu środków.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. i zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania. Orzeczono również, że decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, (sprawozdawca), sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Protokolant sekretarz sądowy Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 października 2015 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na rok 2010 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych kosztów postępowania; III. orzeka, że decyzja wymieniona w pkt I nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.), art. 10 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. P.(skarżącej) od decyzji z dnia [...]r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2010 w wysokości [...] zł, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o przyznanie płatności na rok 2010, w którym zadeklarowała do przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej działki ewidencyjne o łącznej powierzchni użytkowanej rolniczo wynoszącej 286, 24 ha, wydał decyzję w dniu [...] r., w której przyznał skarżącej płatność w łącznej wysokości [...] zł. w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] do powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej – 285,79 ha., uzupełniającą płatność obszarową w wysokości [...] zł do powierzchni stwierdzonej w kontroli administracyjnej - 285,78 ha. Dyrektor D. Oddziału Regionalnego decyzją z dnia [...] r. stwierdził z urzędu nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego we W. ze względu na błędnie wyznaczoną powierzchnię kwalifikującą się do płatności. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego we W. przyznał płatność JPO w wysokości [...] zł. (do wielkości 284,09 ha) oraz płatność UPO w wysokości [...] zł (do wielkości 284,09 ha). W efekcie wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] r. Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, na co skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który orzekł o uchyleniu decyzji organu odwoławczego. W konsekwencji Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] r. uchylił rozstrzygniecie Kierownika Biura Powiatowego we W. z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. po uwzględnieniu pomniejszeń przyznał jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł (do powierzchni 283,72 ha) oraz uzupełniającą płatności obszarową w wysokości [...] zł (do powierzchni 283,72 ha). Od powyższej decyzji w dniu [...] r. skarżąca wniosła odwołanie. W dniu [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego i przekazał do sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na niewystarczające uzasadnienie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Kierownik Biura Powiatowego we W. w trakcie ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim obrazów ortofotomapy oraz wyników pomiarów dokonanych podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej metodą inspekcji terenowej. Decyzją z dnia [...]r. przyznał płatność w wysokości [...] zł, w tym: - JPO w wysokości [...] zł. (do wielkości 283,72 ha) oraz płatność UPO w wysokości [...] zł (do wielkości 283,72 ha). Po kolejnym odwołaniu decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Oddziału Regionalnego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W dniu [...]r. wystosowano do strony informację o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności, z czego skarżąca nie skorzystała. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał w dniu [...] r. decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2010 w wysokości [...] zł. Dyrektor OR ARiMR we Wrocławiu po rozpatrzeniu odwołania wydała decyzję w dniu [...],, w której orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ zwrócił uwagę, że okoliczności określone w art. 40 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., nr 170, poz. 1051, ze zm., zwanej dalej ustawą o płatnościach), zgodnie z którym kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jednolitej płatności obszarowej, wsparcia specjalnego, oddzielnej płatności do owoców miękkich, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku, gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. Dyrektor OR ARiMR we W. wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności w wysokości: [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz [...] zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i stwierdził, że każda z ww, kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1913/2006. Tym samym Dyrektor Agencji stwierdził, że w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Następnie organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L 316 z 2.12.2009, str. 65), skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dyrektor OR ARiMR we W. podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że brak było możliwości wykrycia błędu, który dotyczył błędnego zadeklarowania powierzchni działek rolnych E/E1 oraz I/I1, przez rolnika (skarżącą), ponieważ składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, przed złożeniem wniosku w ARiMR wnioskodawca obowiązany jest do rzetelnego zweryfikowania poprawności danych zawartych we wniosku. Dyrektor Agencji podkreśli, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, złożyła podpis pod oświadczeniem, że znane jej są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2010 oraz, że jest świadoma faktu, iż brak zgodności danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym może skutkować zmniejszeniem kwot płatności lub odmową ich przyznania. Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, polegające na jego niezastosowaniu wskutek niezasadnego przyjęcia, że błąd co do podanej przez rolnika powierzchni uprawnionej do płatności za rok 2010 mógł zostać wykryty przez niego w zwykłych okolicznościach, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r., podczas gdy wskazywany przez organ błąd w świetle okoliczności mających miejsce w niniejszej sprawie nie może być traktowany jako możliwy do wykrycia przez rolnika w "zwykłych okolicznościach", skoro nawet sam organ dysponując wyspecjalizowanym sprzętem nie był w stanie ustalić tej powierzchni i w trzech różnych decyzjach administracyjnych wydawanych w tej samej sprawie ustalał różne powierzchnie uprawnione do płatności za rok 2010 r., a nadto sprawa o ustalenie tej płatności na skutek wniesionej przez skarżącą skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. została poddana kontroli sądowej w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 797/13; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącej od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r., w tym przede wszystkim do: zarzutu zupełnego pominięcia okoliczności, że w sprawie organ kilkukrotnie weryfikował swoje ustalenia faktyczne dotyczące jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej co do gruntów należących do Skarżącej, dysponując przy tym wyspecjalizowanym personelem, jak i sprzętem, korzystając z ortofotomapy oraz przeprowadzając pomiary dokonane na miejscu podczas kontroli przeprowadzanych metodą inspekcji terenowej - będąc związanym zaleceniami zarówno organu wyższego stopnia, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - a mimo to nadal nie był w stanie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustalić prawidłowiej powierzchni, która to okoliczność winna zostać uwzględniona przy ocenie spełnienia przesłanki "błędu możliwego do wykrycia w zwykłych okolicznościach", wynikającej z treści art. 80 ust. 3 rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., zarzutu niewskazania przez organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyczyn, z powodu których Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. uznał, że zadeklarowanie przez stronę w przedmiotowym wniosku powierzchni nieuprawnionych do płatności na działkach rolnych E/El oraz I/Il należy uznać za błąd wnioskodawcy możliwy do wykrycia przez rolnika "w zwykłych okolicznościach", co oznacza, że organ w ogóle nie badał zgodności zaskarżonej decyzji pod kątem tych zarzutów, a co w ocenie skarżącej skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...] r., podczas gdy przepis art. 15 k.p.a. wprowadza obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej, a organ drugiej instancji rozpoznając odwołanie nie jest związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji i zobowiązany jest rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie, co wiąże się między innymi z obowiązkiem zbadania i odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu; - art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. poprzez skutkujący utrzymaniem w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. z dnia [...]r. brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz prowadzenie jej w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, w tym: nieprzeprowadzenie żadnego dowodu na okoliczność tego, czy skarżąca jako rolnik w "zwykłych okolicznościach" mogła dostrzec błąd co do wskazanej przez nią, zdaniem organu - błędnej powierzchni działek uprawnionych do płatności za rok 2010 r., zatem w kontekście oceny przesłanki z art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia Komisji oraz, zupełne pominięcie okoliczności, że w tej samej sprawie - o przyznanie płatności za rok 2010 - wydano osiem decyzji, a w czterech z nich organ na podstawie tego samego materiału dowodowego (ortofotomapy wykazanych we wniosku skarżącej działek) ustalił trzy różne powierzchnie kwalifikujące do przyznania jednolitej płatności obszarowej za rok 2010 i dwie różne powierzchnie uprawniające do uzupełniającej płatności podstawowej za rok 2010 oraz wydał trzy różne w swej treści decyzje (decyzję z dnia [...] r., decyzję z dnia [...] r. oraz decyzji z dnia [...] r.), podczas gdy stosownie do art. 11 k.p.a. organy powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w ten sposób doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, a ta zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy; art. 107 § 3 k.p.a., polegające na jego niezastosowaniu i niezawarciu w uzasadnieniu skarżonej decyzji przyczyn, dla których organ przyjął, że błąd co do wskazanej powierzchni działek uprawnionych do płatności mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach, podczas gdy uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt [...] uchylił decyzję tego organu z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania skarżącej płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w pomniejszonej wysokości na rok 2010 i podkreślił, że dla prawidłowości ustalenia nienależnie pobranych płatności niezbędne jest ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich skarżącej. Dyrektor wniósł o zawieszenie postępowania do czasu wydania ostatecznej decyzji w sprawie przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2010. Postanowieniem z [...] r. Sąd zawiesił postępowanie Sąd ustalił, że strona postępowania wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. kwestionując decyzję Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] r., a Sąd wyrokiem z dnia [...] r. uchylił powyższą decyzję. W konsekwencji Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR we W. po raz kolejny decyzją z dnia [...] r. uchylił rozstrzygniecie Kierownika Biura Powiatowego we W. z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał decyzję w dniu [...] r., którą Dyrektora OR AR i MR we W. rozstrzygnięciem z dnia [...] utrzymał w mocy. Decyzja ta stała się decyzją ostateczną, na jej podstawie przyznano skarżącej płatność w wysokości [...] zł dla j.p.o. oraz w wysokości [...] dla u.p.o. Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął, co następuje; Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r., poz.270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznania w tej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., której przedmiotem jest utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uzyskanych na rok 2010 r. przez skarżącą. W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że decyzja zaskarżona w niniejszym po-stępowaniu jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia nieważności w dniu [...] r. przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji we W. z dnia [...] r., przyznającą pierwotnie skarżącej płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (JPO w wysokości [...] zł. i UPO w wysokości [...] zł.) na 2010 r. i wydania przez Dyrektora OR ARiMR we W. decyzji z dnia [...] r. w oparciu o którą przyznano skarżącej płatności j.p.o. w wysokości [...] zł. oraz u.p.o. w wysokości [...] zł. Decyzja wydana po toczącym się prawie pięć lat postępowaniu administracyjnym jest ostateczna i funkcjonuje w porządku prawnym, skarżąca bowiem nie zaskarżyła wymienionej decyzji do Sądu, co spowodowało, że nie kwestionowała tych rozstrzygnięć przed sądem administracyjnym. Wywołują zatem wiążące skutki prawne z nich wynikające (por. art. 16 i art. 110 k.p.a.), które sprowadzają się do uznania bezsprzecznego braku tytułu prawnego skarżącej do przedmiotowych płatności w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą przyznaną skarżącej w 2010 r, a przyznaną w roku 2015. Powyższa sytuacja wypełnia dyspozycję przepisu art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w którym określono decyzyjny tryb określania takich nienależnie pobranych kwot Pomimo, że przytoczone przez organ w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji przepisy prawne są zasadne, to należy podkreślić, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L 316 z 2.12.2009, str. 65), skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli zostaną łącznie spełnione dwie przesłanki: dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Akapit pierwszy stanowi: W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust.2. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, ze decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona po upływie 12 miesięcy od daty dokonania płatności, gdyż płatność została przekazana skarżącej na rachunek bankowy w dniu [...] r., a decyzja o zwrocie została jej doręczona w dniu [...] r. Istotną w sprawie jest okoliczność, że pomyłka organu nie jest przez organy rolne kwestionowana. Sąd stwierdza, że pomyłka ta polegała na określeniu dla działek rolnych E(E1) i I(I1) niewłaściwych powierzchni ewidencyjno -gospodarczych, ustalonych w oparciu o system informacji geograficznej. Rozpoczynając rozważania nad kwestią czy w rozpoznawanym przypadku opisany wyżej błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach przypomnieć należy, że w sprawie której przedmiotem było przyznanie skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2010 zapadło łącznie dwanaście decyzji obu instancji oraz dwa wyroki sądowe (decyzje: z 13 grudnia 2010 r., z 21 lipca 2011 r., z 30 września 2011 r., z 15 grudnia 2011 r., z 30 sierpnia 2012 r., z 30 października 2012 r., z 25 lutego 2013 r., z 22 marca 2013 r., z 12 sierpnia 2012 r., z 19 lipca 2014 r. z 1 grudnia 2014 r., z 2 kwietnia 2015 r. oraz wyroki: sygn. akt III SA/Wr 79/12 z 20 kwietnia 2012 r. i sygn. akt III SA/Wr 797/13 z 25 kwietnia 2014 r.) Natomiast problemem, który spowodował tak długie postępowanie administracyjno-sądowe w tej sprawie były właśnie rozbieżne ustalenia dokonywane przez organy rolne odnoszące się do powierzchni kwalifikowanej do dopłat bezpośrednich przyznanych skarżącej i próby wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności. Mając na uwadze, jak długi okres czasu zajęło organom ustalenie właściwej dla dopłat powierzchni działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącą oraz sprzęt jakim dysponują organy przy ustalaniu tych powierzchni nie może ostać się zdaniem sądu pogląd organu, że skarżąca mogła w zwykłych okolicznościach wykryć błąd tego organu. Zgodzić należy się ze skarżącą, że skoro ustalenie właściwej powierzchni działek stanowiło zasadniczy problem dla wyspecjalizowanych w tym zakresie organów administracyjnych, które to w tej kwestii wydały kilka różnych pod względem treści decyzji administracyjnych, to tym bardziej tego błędu nie mogła wykryć skarżąca i to "w zwykłych okolicznościach". Zgodzić się również należy ze skarżącą, że sam obowiązek rzetelnego zweryfikowania przez wnioskodawcę poprawności danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności nie oznacza jednocześnie, że błąd w tym zakresie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Do sformułowania tej tezy przez skarżącą uprawnia działanie Dyrektora OR ARiMR we W., który dopiero siedem miesięcy po wydaniu przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji we W. decyzji o przyznaniu płatności j.p.o. oraz u.p.o. skarżącej na rok 2010, z urzędu wszczął postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji z dnia [...] r. Taki sposób działania świadczy o tym, że dopiero wtedy organ sam zorientował się w nieprawidłowościach i chciał je naprawić, wydając decyzję w trybie nadzwyczajnym, to jest o stwierdzeniu nieważności. Dodatkowo odpowiadając pozytywnie na zagadnienie, że skarżąca nie mogła w zwykłych okolicznościach wykryć błędu dotyczącego ustalenia właściwej powierzchni do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2010 należy przypomnieć, że działania organów administracji rolnej próbujące ustalić prawidłowy obszar dla przyznania tej płatności znalazły swój finał dopiero w decyzji z dnia [...] r. Istotnym dla oceny trudności w prawidłowym ustaleniu spornej powierzchni do dopłat bezpośrednich na 2010 r., a tym samym możliwości jej wskazania przez skarżąca w normalnych okolicznościach stanowią dla Sądu orzekającego w tej sprawie również uwagi zawarte w uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.: z dnia [...] oraz z dnia [...] r., w których wskazywał, że próby ustalania przez organy powierzchni kwalifikowanej do dopłat bezpośrednich spowodowały rozbieżności, których organy nie wyjaśniły i nie wskazały przyczyn takiego stanu rzeczy, pomimo, że organy korzystały w tym zakresie z systemu informacji geograficznej (systemu LPIS) to za każdą kontrolą podawały inne wskazania pomiaru powierzchni z bazy danych Agencji. Z powyższych przyczyn świadomość skarżącej o konieczności prawidłowego wypełnienia wniosku o płatności, o której wspomina organ, nie wyklucza możliwości przyjęcia, że w pewnych okolicznościach błędu skarżąca nie mogła wykryć w zwykłych okolicznościach. Natomiast fakt złożenia przez skarżącą podpisu pod wnioskiem o płatności, w którym to druku znajduje się oświadczeniem, że znane są wnioskodawcy zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2010 oraz, że wnioskodawca jest świadomy faktu, że brak zgodności danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności ze stanem faktycznym może skutkować zmniejszeniem kwot płatności lub odmową ich przyznania, nie oznacza automatycznego wykluczenia zastosowania wobec wnioskodawczyni jako rolnika art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem skarżącej, że przyjęcie za prawidłowe takiego rozumowania czyniłoby z regulacji zawartej w art. 80 ust. 3 rozporządzenie nr 1122/2009 przepis martwy. Wszystkie te okoliczności świadczą o jednym, to jest niemożliwości wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Z tego powodu po stronie skarżącej nie powstał obowiązek zwrotu, gdyż mamy w tej sprawie do czynienia ze pełnieniem przesłanek z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło