III SA/Wr 402/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 12 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uregulowanie sytuacji prawnej towaru nielegalnie wprowadzonego na polski obszar celny postanawia: umorzyć postępowanie. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2005 r. wszczęto postępowanie celne w sprawie samochodu osobowego. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący w [...] r. przywiózł do Polski bez zgłoszenia celnego samochód osobowy i nie dokonał zgłoszenia pojazdu do procedury dopuszczenia do obrotu. W związku z tym, że nie udało się dokładnie określić dnia nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny, za datę powstania długu celnego organy celne obu instancji przyjęły ostatni dzień czerwca 2002 r. Decyzją z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w W. określił kwotę wynikającą z długu celnego i za dłużnika uznał L. K. Decyzja ta została następnie uchylona przez Dyrektora Izby Celnej w W., z uwagi na fakt niewłaściwego ustalenia kręgu dłużników. Decyzją z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w W. ponownie określił kwotę wynikającą z długu celnego i uznał L. K. za dłużnika. Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...]. Pismem z 20 lipca 2007 r. L. K. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] w przedmiocie uregulowania sytuacji prawnej towaru nielegalnie wprowadzonego na polski obszar celny. Jak wynika z dołączonego do akt sprawy odpisu skróconego aktu zgonu, skarżący zmarł w dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota niniejszej sprawy sprowadzała się do rozważenia, jakie skutki prawne wiążą unormowania celne ze śmiercią osoby zobowiązanej z tytułu należności celnych i które z uregulowań należy odnieść do zobowiązań celnych strony skarżącej. Wskazać trzeba, że w przedmiotowej sprawie dług celny powstał w czerwcu 2002 r., czyli w czasie obowiązywania ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 210 § 1 pkt 1 i art. 210 § 2 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru (tak też stanowi obecnie obowiązujący art. 202 rozporządzenia Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny, Dz.U.UE-sp.02-4-307 ze zm.). Postępowanie celne w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 8 grudnia 2005 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.). Organy celne orzekały w niniejszej sprawie w czasie obowiązywania ustawy – Prawo celne (ale na podstawie przepisów Kodeksu celnego), również w czasie obowiązywania tej ustawy zmarł skarżący. Wskazane wyżej okoliczności są istotne ze względu na dokonaną w 2004 r. zmianę przepisów celnych. Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające Prawo celne (Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Dla ustalenia zatem, które przepisy będą miały zastosowanie, istotna jest data powstania długu celnego. W przedmiotowej sprawie dług celny powstał przed dniem 1 maja 2004 r., czyli przed uzyskaniem członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej, a więc do oceny skutków prawnych śmierci strony stosunku celno-prawnego należy stosować przepisy obowiązujące w dacie tego zdarzenia, a więc unormowania Kodeksu celnego. Należy zauważyć, że Kodeks celny regulował kwestię następstwa prawnego strony tylko względem osób prawnych powstałych w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej lub połączenia osób prawnych oraz w odniesieniu do jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej. Zgodnie bowiem z art. 264 Kodeksu celnego, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, osoba prawna, która powstała w wyniku: przekształcenia innej osoby prawnej lub połączenia osób prawnych oraz jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej - jest następcą prawnym przewidzianych przepisami prawa celnego praw i obowiązków przekształconej osoby prawnej albo każdej z łączących się osób prawnych. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 264 Kodeksu celnego należało zatem rozważyć, czy przepisy odrębne nie regulowały odmiennie kwestii następstwa prawnego. Stosownie do art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Analiza przepisów działu IV Ordynacji podatkowej prowadzi do wniosku, iż nie przewidziano tu możliwości następstwa prawnego wobec osób fizycznych. Kodeks celny nie zawierał natomiast odesłania jakie znajduje się w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne. Przepis art. 74 tej ustawy odsyła do rozdziału 14 w dziale III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), a w tym zakresie m.in. do art. 97 § 1 tej ustawy, według którego spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Podkreślić trzeba, że obowiązujące w chwili powstania długu celnego przepisy prawne, które należało zastosować w niniejszej sprawie, nie przewidywały wprost następstwa prawnego osób fizycznych. W orzecznictwie natomiast przyjęto, że zasady prawa celnego i podatkowego nie dopuszczają umownego przenoszenia obowiązków publicznoprawnych, a należności celne i podatkowe nie mogą być spełnione przez osoby trzecie. Osoby trzecie mogą odpowiadać za zobowiązania celne i podatkowe tylko w przypadkach ściśle określonych prawem (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 7 marca 2001 r. I SA/Gd 1798/98, LEX nr 48960). Skoro zatem dług celny był ściśle związany z osobą zmarłego, jako że nie mógł przejść – co wskazano wyżej – w drodze następstwa prawnego na inne osoby, to należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) – zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania – umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.