III SA/Wr 409/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie wyrejestrowania automatów do gier o niskich wygranych z Krajowego Rejestru Automatów do Gier I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Naczelnika Urzędu Celnego w L. na rzecz strony skarżącej [...] ([...]) złotych kosztów postępowania. Zaskarżoną czynnością Naczelnik Urzędu Celnego w L. – powołując się na § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm., zwanego dalej skrócie "rozp.") w zw. z art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 650 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.g.z.w.") – poinformował "A", z siedzibą w W. (zwanej dalej "spółką"), o wygaśnięciu w dniu [...] r. zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych nr [...] z dnia [...] r. wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w G. dla spółki, oraz o wyrejestrowaniu z dniem [...] r. w systemie KRAG automatu o niskich wygranych z poświadczeniem rejestracji nr [...] (HOT SPOT nr [...]), którego ostatnim miejscem eksploatacji był punkt gier położony na obszarze właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Celnego w W. W piśmie z dnia [...] r. spółka zawarła wniosek do Naczelnika Urzędu Celnego w L. o usunięcie naruszenia prawa podnosząc, że działanie organu celnego nie znajduje podstawy w przepisach prawa a ponadto jest sprzeczne z uprzednimi działaniami i rozstrzygnięciami organów celnych dotyczącymi funkcjonowania oznaczonego wcześniej automatu. Spółka zauważyła, że ujęta w art. 16 u.g.z.w. delegacja dla Ministra Finansów dotyczyła wyłącznie warunków dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów oraz przyznania uprawnień, nie zaś warunków wyłączenia z eksploatacji i używania, czy też wygaśnięcia rejestracji. Urzędy celne – powołując się jedynie na § 10 ust. 4 pkt 1 rozp. – wywodzą, że rejestracja automatu traci swą ważność przed upływem sześciu lat (§ 10 ust. 3 rozp.) także w przypadku wcześniejszego wygaśnięcia zezwolenia z art. 24 u.g.z.w., które zostało ujawnione na wniosku o rejestrację GL-1 w związku ze wskazaniem pierwszego miejsca eksploatacji danego automatu, a więc całkowicie niezależnie od aktualnego miejsca wykorzystywania automatu wskazanego na druku GL-2 i ujawnionego w związku z tym innego zezwolenia z art. 24 u.g.z.w. Taka wykładnia § 10 ust. 4 pkt 1 rozp. jest sprzeczna z art. 15b ust. 4 i 4a u.g.z.w., albowiem wbrew woli ustawodawcy wiąże automat i jego rejestrację z konkretnym zezwoleniem, gdy tymczasem wygaśnięcie rejestracji automatu następuje tylko wtedy, gdy wygasa jedyne lub ostatnie zezwolenie uzyskane przez podmiot, a co najmniej ostatnie ujawnione na druku GL-2 (po skutecznej zmianie miejsca eksploatacji automatu). Praktyka organów celnych uniemożliwiałaby bowiem niezabronione przez prawo przemieszczanie automatów między poszczególnymi zezwoleniami, a ponadto wykluczałoby faktycznie możliwość eksploatacji automatu przez pełne sześć lat, na które został zarejestrowany. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ celny nie dopatrzył się zarzucanych mu przez spółkę uchybień. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka zarzuciła zaskarżonej czynności naruszenie: 1) § 10 ust. 4 pkt 1 rozp. w zw. z art. 15b ust. 4 i ust. 4a u.g.z.w. oraz w zw. z art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.g.h.") – poprzez niewłaściwe przyjęcie, że o wygaśnięciu rejestracji automatu może decydować fakt utraty ważności zezwolenia, które zostało wskazane w pierwotnym wniosku GL-1l, podczas gdy w międzyczasie automat został legalnie i skutecznie przemieszczony na skutek złożenia dokumentu GL-2 i jego akceptacji przez organy celne, w wyniku czego zaczął funkcjonować w ramach zupełnie innego, nadal obowiązującego zezwolenia; 2) § 10 ust. 4 pkt 1 rozp. w zw. z art. 16 pkt 2 u.g.z.w. i w zw. z art. 92 Konstytucji RP – poprzez wydanie zaskarżonej czynności na podstawie przepisu, który reguluje w rozporządzeniu kwestię wykraczającą poza delegację ustawową; 3) § 10 ust. 4 pkt 1 rozp. w zw. z art. art. 24 ust. 1b, art. 32 ust. 1 art. 35 ust. 1 i art. 36 ust. 1 u.g.z.w. w zw. z art. 144 u.g.h. – poprzez uznanie, że pomiędzy rejestracją konkretnego automatu a zezwoleniem na prowadzenie działalności na obszarze konkretnego województwa występuje nierozerwalny związek; 4) § 10 ust. 4 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 3 rozp. – poprzez taką interpretację pierwszego z przywołanych przepisów, która oznacza całkowitą zbędność istnienia drugiego z tych przepisów; 5) art. 121 § Ordynacji podatkowej poprzez kwestionowanie przez organ celny legalności funkcjonowania wykreślonych automatów do gry z uwagi na wygaśniecie zezwoleń pierwotnie wskazanych we wnioskach GL-1, pomimo ich uprzedniego przemieszczenia i włączenia do eksploatacji w ramach zupełnie innego zezwolenia, co było przedmiotem badania i akceptacji ze strony organów celnych i przybrało postać rozstrzygnięć administracyjnych. Wobec wskazanych uchybień, spółka wniosła o: 1) orzeczenie o bezskuteczności czynności polegającej na wyrejestrowaniu przez Naczelnika Urzędu Celnego w L. określonych w piśmie z dnia [...] r. ([...]) automatów do gier o niskich wygranych z Krajowego Rejestru Automatów do Gier; 2) zasądzenie od Naczelnika Urzędu Celnego w L. zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego w L. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej czynności i odpowiedzi na wniosek spółki o usunięcie naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, albowiem dokonanej przez organ celny wykładni § 10 ust. 4 pkt 1 rozp. nie można uznać za poprawną. Rozstrzygnięcie sporu zaistniałego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się w istocie do odpowiedzi na pytanie, czy dopuszczalna jest eksploatacja automatu do gier o niskich wygranych po jego przemieszczeniu na teren objęty innym zezwoleniem wydanym na rzecz tego samego podmiotu, w przypadku, gdy wygasło zezwolenie pierwotne, stanowiące podstawę rejestracji takiego automatu. Zdaniem organu celnego, wygaśnięcie pierwotnego zezwolenia, na podstawie którego zarejestrowano automat, powoduje utratę ważności poświadczenia rejestracji takiego automatu. Według zaś spółki, wygaśnięcie zezwolenia pierwotnego, które stanowiło podstawę rejestracji konkretnego automatu, nie uniemożliwia jego dalszej eksploatacji po przemieszczeniu na obszar objęty innym zezwoleniem wydanym temu samemu podmiotowi, jeżeli zezwolenie to pozostaje w obrocie gospodarczym i nie upłynęło jeszcze sześć lat od rejestracji automatu. Argumentów wspierających zapatrywanie strony skarżącej dostarcza wykładnia § 10 ust. 4 pkt 1 w kontekście regulacji przyjętych w § 14 rozp. Podmiot prowadzący gry na automatach o niskich wygranych może bowiem zmieniać miejsce eksploatacji automatu, przy czym powinien co najmniej na siedem dni przed taką zmianą powiadomić naczelnika urzędu celnego właściwego według miejsca dotychczasowej oraz przyszłej eksploatacji automatu o zamiarze przemieszczenia z podaniem nie tylko daty przemieszczenia, ale także adresu miejsca dotychczasowej oraz przyszłej eksploatacji (§ 14 ust. 3 rozp.). Należy przy tym zdecydowanie odróżnić zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (art. 24 ust. 1b u.g.z.w.) od poświadczenia rejestracji automatu. Zezwolenie jest aktem pierwotnym względem poświadczenia rejestracji, gdyż dopiero po wydaniu zezwolenia możliwe staje się zarejestrowanie konkretnego automatu na wniosek podmiotu urządzającego gry. Do wniosku o rejestrację automatu dołącza się bowiem nie tylko opinię techniczną zawierającą pozytywny wynik badania takiego automatu, ale także kopii zezwolenia (§ 9 ust. 2 rozp.). Taka kolejność postępowania wskazuje, że w zezwoleniu nie jest możliwe ujęcie wszystkich automatów zarejestrowanych z powołaniem się takie zezwolenie (por. treść zezwolenia według art. 35 ust. 1 u.g.z.w.). Jeżeli zaś chodzi o wymóg załączenia do wniosku o rejestrację automatu kopii zezwolenia (§ 9 ust. 2 rozp.), to z takiej regulacji nie można wyprowadzać wniosku, że przez cały czas eksploatacji automat taki przypisany jest temu zezwoleniu, którego kopię załączono do wniosku o rejestrację, i dzieli los zezwolenia, a więc traci poświadczenie traci ważność wraz z wygaśnięciem tego zezwolenia. Takiemu rozumowaniu przeczą – wspomniane wcześniej – unormowania pozwalające na przemieszczanie automatów na inny, właściwy dla innego organu, obszar, na którym podmiot dysponuje stosownym zezwoleniem, oraz zestawienie terminów obowiązywania zezwolenia i poświadczenia rejestracji. Zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych udziela się na sześć lat (art. 36 ust. 1 u.g.z.w.). Na taki też okres dokonuje się poświadczenia rejestracji (§ 10 ust. 3 rozp.). Gdyby więc poprzestać na dokonanej przez organ celny wykładni § 10 ust. 4 pkt 1 rozp., niedopuszczającej trwania poświadczenia rejestracji poza terminem "pierwotnego" zezwolenia (mimo dysponowania przez podmiot innym, niewygasłym jeszcze zezwoleniem), wówczas eksploatacja automatu przez dopuszczalne przecież pełne sześć lat byłaby iluzoryczna, skoro w każdym przypadku bieg terminu określonego w poświadczeniu rejestracji rozpoczyna się po już po uruchomieniu terminu obowiązywania sześcioletniego zezwolenia. Tymczasem dopuszczalność przemieszczenia automatu pod inne, aniżeli dołączone do wniosku o poświadczenie rejestracji tego automatu, zezwolenie, trwające dłużej niż "pierwotne" zezwolenie przewidziano właśnie po to, by umożliwić podmiotowi efektywne wykorzystanie automatu przez cały okres objęty poświadczeniem rejestracji. Poczynione uwagi pozwalają twierdzić, że "wygaśnięcie poświadczenia rejestracji traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia" na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (§ 10 ust. 4 pkt 1 rozp.), jeżeli wygasło zezwolenie, pod którym automat był ostatnio eksploatowany. Odnosi się to zarówno do wygaśnięcia zezwolenia "pierwotnego" (którego kopię dołączono do wniosku o rejestrację automatu), zaś automat ten pozostawał pod rządem tegoż zezwolenia w chwili jego wygaśnięcia, jak i do wygaśnięcia przysługującego podmiotowi innego zezwolenia, jeżeli automat został legalnie (z zachowaniem przesłanek określonych w § 14 ust. 3 rozp.) przemieszczony na obszar działania takiego zezwolenia i był tam eksploatowany w terminie wygaśnięcia tego zezwolenia. Wygaśniecie zezwolenia "pierwotnego" (którego kopię dołączono do wniosku o rejestrację konkretnego automatu) nie ma więc wpływu na losy prawne poświadczenia rejestracji automatu, jeżeli automat ten został skutecznie przeniesiony na obszar właściwości innego zezwolenia. W takim bowiem przypadku poświadczenie rejestracji automatu traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, pod rządem którego automat ten był eksploatowany w dacie wygaśnięcia tego zezwolenia. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie organ celny wskazał na wygaśnięcie w dniu [...] r. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] r., zezwalającej spółce na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych (której kopia posłużyła do rejestracji automatu) i wyłącznie z tym zdarzeniem połączył utratę ważności poświadczenia rejestracji automatu, bez wyjaśnienia czy spółka dokonała prawidłowego przemieszczenia automatu na obszar obowiązywania innego zezwolenia i czy zezwolenie to jeszcze obowiązuje, czy też wygasło, przeto należało uznać, że zaskarżoną czynność materialno-techniczną organ celny podjął co najmniej przedwcześnie. Z tych względów, uwzględniając skargę spółki na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało – stosownie do dyspozycji art. 146 ust. 1 tej ustawy – stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wspomnianej ustawy.