III SA/Wr 41/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Barbara Ciołek, , Protokolant specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 października 2024 r. sprawy ze skargi F. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 20 października 2023 r. Nr SKO 4321.63.2023 w przedmiocie odmowy wydania wtórnika zagranicznego prawa jazdy I. oddala skargę w całości; II. przyznaje ustanowionemu z urzędu adw. S. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, kwotę 590,40 zł ( słownie: pięćset dziewięćdziesiąt i 40/100 złotych, w tym podatek VAT w kwocie 110,40 zł) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z 20 października 2023 r. (nr SKO 4321.63.2023) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (organ II instancji, Kolegium, SKO) po rozpatrzeniu odwołania F. H. (strona, wnioskodawczyni, skarżąca), od decyzji z 22 września 2023 r. (nr WSO.UP.5430.4438.2023.JP) Prezydenta Wrocławia (organ I instancji) odmawiającej wydania F. H. wtórnika zagranicznego prawa jazdy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r., poz. 622 ze zm., dalej u.k.p., ustawa o kierujących pojazdami) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania zaskarżonej do Sądu decyzji doszło w następującym stanie faktycznym. F. H. wnioskiem złożonym 18 lipca 2023 r. wystąpiła o wydanie wtórnika prawa jazdy z uwagi na utratę tego dokumentu. We wniosku oświadczyła, pod rygorem odpowiedzialności karnej, że nie ma zatrzymanego prawa jazdy oraz oświadczyła dodatkowo, że poprzednio wydanym jej prawem jazdy jest dokument [...]. Organ I instancji zauważył, że według art. 14 ust. 2b ustawy o kierujących pojazdami, w celu wymiany krajowego prawa jazdy osoby, której prawo jazdy zostało wydane przez inne niż Rzeczpospolita Polska państwo członkowskie Unii Europejskiej, Konfederację Szwajcarską lub państwo członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, właściwy organ wydający prawo jazdy zwraca się do właściwego organu tego państwa o potwierdzenie danych zamieszczonych w oryginale dokumentu. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 11 ust. 5 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U. UE.L. 2006 r. nr 403 poz.18, dalej dyrektywa w sprawie praw jazdy) oraz § 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 roku poz. 231 ze zm., dalej rozporządzenie), podobna procedura występuje przy wydaniu wtórnika prawa jazdy wydanego przez inne niż RP państwo unijne. Organ I instancji podał, że w wyniku wystosowanego do K. zapytania wpłynęła informacja, że strona skarżąca nie posiada ważnego [...] prawa jazdy, bowiem dotychczas posiadany dokument został jej zatrzymany. Organ zauważył, że zgodnie z art. 11 ust. 5 powołanej dyrektywy, wtórnik prawa jazdy, które zostało, przykładowo, zagubione lub skradzione, może zostać wydany jedynie przez właściwe organy państwa członkowskiego, w którym posiadacz prawa jazdy ma miejsce zamieszkania, organy te wydają wtórnik na podstawie informacji, jakimi dysponują, lub, w stosownych okolicznościach, na podstawie poświadczenia ze strony właściwych organów państwa członkowskiego, które wydało oryginał prawa jazdy. Organ zwrócił uwagę, że regulacji tej odpowiada właściwy przepis powołanego rozporządzenia, który również nakłada obowiązek potwierdzenia danych zamieszczonych w dokumencie. Podał również, że wedle art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy. We wniesionym odwołaniu strona przedstawiła okoliczności dotyczące jej rodziny oraz okoliczności dotyczące jej pobytu w Polsce. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji przywołał treść: art. 4 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 5 i pkt 6, art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami oraz treść art. 11 ust.4 i ust. 5 dyrektywy i § 9 ust. 5 rozporządzenia. Kolegium podkreśliło, że jednym z celów przywołanych przepisów prawa jest uniemożliwienie osobom, które zostały wykluczone z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i niedopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. SKO zacytował również treść art. 14 ust. 1 i ust. 2b u.k.p. i przypomniał, że strona wystąpiła do Prezydenta Wrocławia o wydanie wtórnika prawa jazdy, z powodu utraty tego dokumentu. We wniosku strona oświadczyła między innymi, że nie ma zatrzymanego prawa jazdy. Kolegium podkreśliło, że z akt sprawy wynika, że dotychczas posiadanym przez wnioskodawczynię dokumentem prawa jazdy był dokument [...] i w konsekwencji organ pierwszej instancji zwrócił się do właściwego organu [...] o potwierdzenie danych dotyczących posiadanego przez stronę [...] prawa jazdy. W odpowiedzi z dnia 21 sierpnia 2023 r. urząd [...] poinformował, że wnioskodawczyni nie posiada ważnego [...] dokumentu prawa jazdy, gdyż zostało cofnięte decyzją władz S. od 27 marca 2021 r. ponieważ strona nie spełnia wymogów minimalnych standardów sprawności fizycznej i psychicznej do kierowania pojazdami silnikowymi. N. organy wyjaśniły, że aby uzyskać ponownie prawo jazdy osoba ta powinna dostarczyć pozytywną ekspertyzę medyczną i psychologiczną. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo odmówił wydania stronie wtórnika prawa jazdy. Organ II instancji wskazał, że posiadane przez wnioskodawczynię [...] prawo jazdy nie zostało utracone, a zostało zatrzymane na podstawie właściwych decyzji/orzeczeń władz [...], co wynika z informacji uzyskanej od właściwego urzędu [...]. W ocenie Kolegium, w niniejszym przypadku wystąpiła przesłanka negatywna wydania prawa jazdy (która dotyczy również wydania wtórnika prawa jazdy), o której mowa w art. 12 ust, 1 pkt 5 u.k.p. W opinii SKO wydanie wnioskodawczyni wtórnika prawa jazdy w przedstawionych okolicznościach prowadziłoby do obejścia prawa [...], czemu przeciwdziałać ma wskazana regulacja prawna. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której ponownie przedstawiła okoliczności dotyczące jej rodziny oraz okoliczności dotyczące jej pobytu w Polsce. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935., dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonych decyzji jest art. 12 ust. 1 pkt 5 tej ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy oraz art. 11 ust. 4 dyrektywy w sprawie praw jazdy, w myśl którego państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Państwo członkowskie odmawia uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa członkowskiego. Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione. W myśl § 9 ust. 5 rozporządzenia w celu wydania wtórnika prawa jazdy osobie, której prawo jazdy wydane zostało przez inne niż Rzeczpospolita Polska państwo członkowskie Unii Europejskiej, należy wystąpić do właściwego organu tego państwa o podanie danych zamieszczonych na oryginale dokumentu. Wydając wtórnik dokumentu, organ zamieszcza w nim kod 71, o którym mowa w przepisach w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że "wtórnik" to duplikat dokumentu pozostającego w obiegu prawnym, inaczej drugi egzemplarz danego dokumentu. Prawo jazdy jest dokumentem potwierdzającym posiadanie stosownych uprawnień. Zważywszy na taki charakter wtórnika przyjąć należy, że bezwzględnym warunkiem wydania wtórnika dokumentu prawa jazdy jest posiadanie aktualnego uprawnienia do kierowania pojazdami przez wnioskodawcę. Jeśli uprawnieniem takim wnioskodawca nie dysponuje, czy też nie dysponuje nim aktualnie ze względu np. na cofnięcie uprawnień w wyniku orzeczenia organu administracji publicznej czy sądu ( nawet z możliwością ich przywrócenia po spełnieniu określonych warunków), to nie zachodzą podstawy do wydania wtórnika. Wydany w takiej sytuacji dokument prawa jazdy czy też wtórnik, pełniący analogiczną rolę, poświadczałby nieprawdę. Mając na uwadze powyższe, trzeba stwierdzić, że nie można wydać wtórnika dokumentu, w przypadku jeżeli doszło do utraty uprawnień do prowadzenia pojazdów silnikowych przez kierowcę w wyniku ich cofnięcia przez organ. Uniemożliwia to osobom, które zostały wykluczone z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i niedopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami. Służy to zapewnieniu bezpieczeństwa na drogach publicznych we wszystkich państwach członkowskich. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z akt sprawy skarżąca zwróciła się do organu pierwszej instancji - czyli Prezydenta Wrocławia - z wnioskiem o wydanie wtórnika zagranicznego prawa jazdy. W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że dotychczas posiadanym przez skarżącą dokumentem prawa jazdy był dokument [...]. Wobec tego organ pierwszej instancji zwrócił się (na podstawie art. 14 ust. 2b ustawy o kierujących pojazdami i § 9 ust. 5 rozporządzenia) do właściwego organu [...] – K. we F. o potwierdzenie danych dotyczących posiadanego przez skarżącą [...] prawa jazdy. W odpowiedzi urząd [...] poinformował, że skarżąca nie posiada ważnego [...] dokumentu prawa jazdy, które zostało cofnięte decyzją władz S. od 27 marca 2021 r. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że nie spełnia ona wymogów minimalnych standardów sprawności fizycznej i psychicznej do kierowania pojazdami silnikowymi. Organy [...] wskazały, że aby uzyskać ponownie prawo jazdy strona powinna dostarczyć pozytywną ekspertyzę medyczną i psychologiczną. Ponadto, jak słusznie zauważył organ II instancji w odpowiedzi na skargę z dołączonego przez skarżącą do skargi dokumentu (pismo urzędu [...] K. z dnia 30 października 2023 r.) wynika, że skarżąca nie posiada ważnego [...] dokumentu prawa jazdy ("The person above is not holder of a valid G. driving licence"). Sąd zauważa, że okoliczności przedstawione przez stronę w skardze dotyczą kwestii niezwiązanych z posiadaniem [...] prawa jazdy, jak i odmową wydania wtórnika prawa jazdy i nie mają wpływu na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów naruszenia prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego. W związku z powyższym skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.