III SA/Wr 420/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie uzupełniającego wpisu sądowego (skarżący wraz ze skargą wpłacił kwotę 200 zł) w wysokości 2238 zł skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, jego miesięczny dochód z tytułu dopłat z UE i ze sprzedawanych produktów rolnych wynosi 1000 zł, a "poza polem uprawnym [98 ha], które wykupił na raty nie posiada innego majątku". Dodał, że spłaca kredyt w wysokości 290 tys. zł. W piśmie z dnia 29 lipca 2014 r. wnioskodawca wyjaśnił, że zajmuje jeden pokój w mieszkaniu należący do konkubiny jego brata i z tego tytułu przekazuje jej zryczałtowaną opłatę w wysokości 200 zł. Poinformował, że saldo na jego rachunku bankowym w dniu 13.01.2014 r. wynosiło 10.533,11 zł, natomiast na rachunku inwestycyjnym minus 294.610 zł. Wskazał, że zobowiązany jest ponosić następujące wydatki: podatek rolny (rocznie) -4321 zł (przy czym z tego tytułu posiada już zaległość w wysokości 10.814 zł) oraz składka na ubezpieczenie społeczne- 589, 10 zł. Dodał, że na dzień 16.05.2014 r. posiadała zaległości w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych w wysokości 5.140, 42 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t. jedn. Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawca – mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie wykazał, że rzeczywiście uzyskuje dochód tylko w wysokości 1.000 zł i że ponosi koszty utrzymania lokalu w wysokości 200 zł; nie przedstawił aktualnych wyciągów z rachunków bankowych, aktualnych decyzji przyznających dopłaty z UE, aktualnych rachunków dokumentujących wydatki; nie wyjaśnił z jakich źródeł będzie czerpał środki na opłacenie wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika (i zwrot uiszczonej przez niego części wpisu) w sytuacji gdyby skarga nie została uwzględniona i dlaczego z tego samego źródła nie może opłacić pełnych kosztów sądowych; nie wykazał, że nie posiada zdolności kredytowej; nie przedstawił sytuacji materialnej i finansowej swojego brata i jego konkubiny (wbrew twierdzeniom skarżącego z okoliczności sprawy wynika, że prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe); nie wskazał z jakich środków spłaca raty kredytowe; nie wyjaśnił dlaczego- jeśli znajduje się w trudnej sytuacji finansowej- nie zbywa posiadanych nieruchomości rolnych (czy ich części); nie wyjaśnił co stało się ze środkami jakie posiadał w dniu 13 stycznia 2014 r. na swoim koncie bankowym i dlaczego części tych środków nie zachował wiedząc o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu administracyjnym; nadto nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości np. potrzebnych mu do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez stałego źródła dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania, w szczególności, że z okoliczności sprawy wynika, że w razie potrzeby może liczyć na wsparcie finansowe swojej najbliższej rodziny (ewentualnie, jeśli znajduje się w niedostatku przysługuje mu (np. od brata) świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO)). Istotne jest także to, że skarżący sam uiścił już część wpis sądowy od skargi. Sąd rozumie specyfikę prowadzenia gospodarstwa rolnego, niemniej w ogólnym założeniu prowadzenie gospodarstwa rolnego nie powinno różnić się od każdej innej działalności gospodarczej, w tym także w zakresie reguł planowania i zarządzania. Co więcej- rolnik ze względu na sezonowość dochodu w szczególności zobowiązany jest do staranności w planowaniu wydatków i gromadzenia oszczędności w okresie, gdy pozyskuje środki finansowe. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego należytej inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.