III SA/Wr 422/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Józef Kremis, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Maciej Guziński, , Protokolant Ewa Pąsiek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kat. A i B i natychmiastowy zwrot prawa jazdy I. oddala skargę; II. przyznaje adw. M. Z. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23 % VAT, od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu [...] r. do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Prokuratora Rejonowego o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Na uzasadnienie wniosku podano, że prowadzone jest śledztwo przeciwko stronie, w trakcie którego uzyskano opinię biegłych psychiatrów oraz biegłego psychologa. Stwierdzili oni zgodnie, że stan zdrowia badanego nasuwa zastrzeżenia, co do jego sprawności jako kierującego pojazdami. Wobec powyższego, Starosta wszczął postępowanie w sprawie wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. W toku postępowania skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika. Decyzją z dnia [...] r. Starosta orzekł o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy, powołując się na przepisy: art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). W decyzji tej zawarto pouczenie, iż na badania lekarskie należy zgłosić się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji. Oryginał orzeczenia lekarskiego należy przekazać właściwemu staroście. Po rozpatrzeniu odwołania strony od opisanej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) oddalono skargę. Wyrok ten, wskutek oddalenia skargi kasacyjnej, jest prawomocny od dnia [...] r. Wobec prawomocnego zakończenia postępowania sądowego, pismem z dnia [...] r., skierowanym na adres pełnomocnika skarżącego, Starosta poinformował skarżącego, że w związku z decyzją z dnia [...] r. jest on zobowiązany poddać się badaniu lekarskiemu w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. Jednocześnie poinformowano, że w przypadku niepoddania się badaniu lekarskiemu w wyznaczonym terminie, zostanie wydana decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 104 i 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a.") i art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy– Prawo o ruchu drogowym, Starosta cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. A i B w związku z niepoddaniem się badaniu lekarskiemu oraz nakazał natychmiastowy zwrot prawa jazdy do depozytu Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego, wnosząc o jej uchylenie, podniósł, że wezwanie do dostarczenia orzeczenia lekarskiego zostało przesłane na adres pełnomocnika skarżącego. Pełnomocnik nie mógł natomiast skontaktować się ze skarżącym, który przebywał w tym czasie szpitalu, o czym pełnomocnik dowiedział się od domownika wspólnie mieszkającego ze skarżącym. W ocenie pełnomocnika pismo informujące o obowiązku podania się badaniom lekarskim powinno być skierowane bezpośrednio do strony, albowiem charakter czynności, którą miała wykonać, wymagał jej osobistego działania (art. 32 k.p.a). Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podkreślono, że bezspornie skarżący został skierowany na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, bezspornie również skarżący nie poddał się tym badaniom. Zdaniem organu II instancji okoliczności podniesione w odwołaniu nie miały wpływu na treść orzeczenia Kolegium, albowiem organ I instancji po zakończeniu postępowania sądowego, kończącego prawomocnie sprawę dotyczącą poddania się badaniu lekarskiemu w związku ze stwierdzonymi zastrzeżeniami co do stanu zdrowia mogącymi powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, nie otrzymał orzeczenia lekarskiego z wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy nie stwierdzającego przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów, jak też nie otrzymał jakiejkolwiek informacji od skarżącego lub jego pełnomocnika, iż takich badań nie może wykonać. W tym kontekście – jak zauważył organ, zarzut pełnomocnika, iż pismo informujące i przypominające o konieczności wykonania przedmiotowych badań lekarskich przez skarżącego zostało skierowane do pełnomocnika, a nie do strony, nie miał znaczenia dla sprawy, albowiem skarżący miał obowiązek wykonania przedmiotowych badań w oparciu o wcześniej wydaną decyzję, nie zaś dopiero po otrzymaniu od organu dodatkowego przypomnienia. Kolegium podkreśliło także, że ze względu na okoliczności będące podstawą skierowania na badania lekarskie, istniały podstawy do tego, aby nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący podniósł, że nie został wezwany do dostarczenia orzeczenia lekarskiego. Podkreślił także, że nie mógł poddać się badaniu, ponieważ często przebywa w szpitalu z powodu choroby kręgosłupa. Z jednej strony zauważył, że dolegliwości, na które cierpi powodują, że w ogóle nie używa samochodu, z drugiej strony jednak podkreślił, że dolegliwości te nie powinny skutkować cofnięciem mu prawa jazdy. Dodatkowo skarżący podniósł, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie dano mu możliwości wypowiedzenia się w sprawie, a poza tym decyzja w zakresie, w jakim orzeczono o natychmiastowym zwrocie prawa jazdy została wydana bez podstawy faktycznej, nie zawierała również w tym zakresie uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego podkreślił, że w sprawie nie doszło do skutecznego wezwania strony do poddania się badaniu, gdyż wezwanie doręczono pełnomocnikowi, a nie skarżącemu. Z uwagi natomiast na osobisty charakter nałożonego na skarżącego obowiązku, wezwanie – w ocenie pełnomocnika – powinno być doręczone na adres skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") wydawane przez upoważnione do tego organy. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Jeśli jednak sąd nie stwierdzi naruszenia prawa procesowego ani prawa materialnego, oddala skargę, kierując się dyspozycją art. 151 p.p.s.a. Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5. Stosownie natomiast do art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Podstawę skierowania na badania mogą stanowić przy tym tylko takie przesłanki, które wysoce uprawdopodobniają istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Może to być np. pochodząca z różnych źródeł informacja o pogorszonym stanie zdrowia, objawy chorobowe świadczące o zaistnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi. Podkreślić należy, że postępowanie organu w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami sprawdza się głównie do ustalenia, czy strona wykonała swe obowiązki wynikające z odrębnej decyzji administracyjnej w sprawie skierowania na badania lekarskie, kończącej odrębne postępowanie. Jeśli organ stwierdzi, że skierowany na badania nie zgłosił się do ośrodka mającego owe badania przeprowadzić, nie może postąpić inaczej, jak tylko przeprowadzić nowe postępowanie i wydać decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Sankcyjny charakter omawianego przepisu daje zatem organowi narzędzie do dyscyplinowania osób uchylających się od uczestnictwa w badaniach. Tak znaczne kompetencje organu administracyjnego umożliwiają realizację podstawowego celu, któremu służyć ma kierowanie na badania weryfikujące istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami mechanicznymi, a mianowicie zapewnienia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Dopuszczenie do udziału w ruchu osoby, wobec której istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdem, zagrażałoby bowiem, co oczywiste, innym uczestnikom ruchu drogowego. Bez znaczenia jest tu wewnętrzne przekonanie strony, że takowe przeciwwskazania nie istnieją. Skoro bowiem wydanie decyzji o skierowaniu na badania nastąpić może dopiero w razie uzasadnionych wątpliwości co do pełnej sprawności kierującego, to istnienie, bądź też nieistnienie tych okoliczności może nastąpić jedynie w specjalistycznym badaniu przeprowadzonym przez wykwalifikowany personel. W razie uchylania się od poddania się badaniom (czyli weryfikacji istnienia przeciwwskazań) najbezpieczniejszym dla samego zainteresowanego jak i pozostałych uczestników ruchu jest więc wyeliminowanie takiego kierującego z ruchu poprzez cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. W postępowaniu o cofnięcie uprawnień na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym, nie ma przy tym konieczności ponownego dokonywania ustaleń, czy faktycznie istnieją przesłanki do skierowania na badania lekarskie. Postępowanie organu ogranicza się jedynie do stwierdzenia, czy decyzja kierująca na badania została doręczona zainteresowanemu, czy zawierała właściwe pouczenie, co do tego jak winien postąpić skarżący i czy skarżący stawił się na badania. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie skarżący decyzją z dnia [...] r. został skierowany na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Decyzja ta nie została wykonana z uwagi na fakt wniesienia odwołania, a następnie skargi na rozstrzygnięcie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dopiero uprawomocnienie się wyroku oddalającego skargę, spowodowało, że decyzja w przedmiocie skierowania na badania lekarskie podlegała wykonaniu. W konsekwencji pismem z dnia [...] r., skierowanym na adres pełnomocnika skarżącego, Starosta poinformował skarżącego, że w związku z decyzją o skierowaniu na badania lekarskie jest on zobowiązany poddać się badaniu w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. Jednocześnie poinformowano, że w przypadku niepoddania się badaniu lekarskiemu w wyznaczonym terminie, zostanie wydana decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie w skardze do Sądu pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut nieprawidłowego doręczenia powyższego wezwania, które – w jego ocenie – z uwagi na osobisty charakter nałożonego na skarżącego obowiązku, powinno być doręczone na adres skarżącego. W konsekwencji konieczne stało się ustalenie, czy organ był w ogóle zobligowany do wezwania skarżącego do wykonania nałożonego na niego decyzją z dnia [...] r. obowiązku poddania się badaniom lekarskim i wyznaczenia mu w tym celu terminu. Zauważyć trzeba, że przepisy o ruchu drogowym nie przewidują odrębnych regulacji w sprawie wykonalności skierowania na badania, a zatem uprawomocnienie się wyroku oddalającego skargę na decyzję utrzymującą w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie spowodowało, że decyzja ta podlegała wykonaniu. W konsekwencji zatem – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – skarżący miał obowiązek wykonania przedmiotowych badań już w oparciu o wcześniej wydaną decyzję, nie zaś dopiero po otrzymaniu od organu dodatkowego przypomnienia. Skierowane więc na adres pełnomocnika wezwanie miało charakter tylko informacyjny i nie wywołujący w istocie żadnych skutków prawnych, bowiem obowiązek poddania się badaniom nałożyła na skarżącego decyzja Starosty. Decyzja ta została natomiast wydana w postępowaniu, w którym skarżący brał udział, a zatem znał treść tej decyzji i zawartego w niej pouczenia o obowiązku poddania się badaniom lekarskim w terminie 30 dni od dnia jej uprawomocnienia się. Podniesiony zatem zarzut nieskutecznego doręczenia pisma informującego o obowiązku poddania się badaniom lekarskim, nie zasługiwał na uwzględnienie i nie mógł stanowić podstawy do uwzględnienia skargi. Nie zasługiwał także na uwzględnienie podniesiony przez skarżącego zarzut, że przed wydaniem decyzji nie dano mu możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Podkreślić bowiem należy, że wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami było konsekwencją niewykonania przez skarżącego nałożonego na niego obowiązku poddania się badaniom lekarskim. W postępowaniu poprzedzającym natomiast wydanie decyzji cofającej uprawnienia, obowiązkiem organu było jedynie ustalenie, czy skarżący został zobligowany do poddania się badaniom lekarskim, czy decyzja w tym przedmiocie została mu doręczona i czy zawierała prawidłowe pouczenie. W postępowaniu o cofnięcie uprawnień na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b pr. drogowego – jak już wspomniano – nie ma konieczności ponownego dokonywania ustaleń, czy istnieją przesłanki do skierowania na badania lekarskie. W ocenie Sądu, wszelkie działania podejmowane w toku postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie odpowiadały prawu, zaś zaskarżona decyzja wydana została z zachowaniem wszelkich procedur wynikających ze stosownych przepisów prawa i zawierała poprawne rozstrzygniecie merytoryczne. Organ dokonał prawidłowych ustaleń stwierdzając, ze skarżący nie stawił się na badania, nie poinformował również o ewentualnym braku możliwości poddania się aktualnie badaniom. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego, zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zawiera prawidłowe uzasadnienie i znajduje podstawę w obowiązujących przepisach prawa. Skoro postępowanie sądowe nie dało podstaw do postawienia organom zarzutu naruszenia prawa według art. 145 § 1 p.p.s.a., przeto – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. – należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).