III SA/Wr 433/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 marca 2009 r. sprawy ze skargi D W na postanowienie S K O w L z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekazania pisma skarżącej z dnia[...] . do załatwienia przez S P T jako organu właściwego w sprawie stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. W piśmie datowanym na dzień [...] r. D W zwróciła się do B G T z prośbą o wydanie jej kserokopii mapy geodezyjnej z [...] r. i podania rzeczywistych wymiarów zakupionej nieruchomości, składającej się z działek o numerach[...] , wraz z komputerowym wyliczeniem pola ich powierzchni. W dniu [...] r. B G T wydał - w trybie art. 65 § 1 k.p.a. - postanowienie Nr [...] w którym uznał się niewłaściwym do rozpatrzenia wspomnianego podania, przekazując je do S P w T jako właściwego organu. Zażalenie zainteresowanej na to postanowienie zostało przez organ pierwszej instancji przekazane do rozpatrzenia S K O w L , które utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie. W skardze do W S A D W zarzuciła, że organem właściwym do rozpatrzenia jej zażalenia na postanowienie B o przekazaniu wniosku było S K O we W (a nie w L ). W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie potrzeby przekazania wniosku skarżącej do organu właściwego w tej sprawie, SKO w L nie odniosło się w ogóle do zarzutu swojej niewłaściwości jako organu wyższego stopnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na te postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie w toku nadzoru instancyjnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej - w skrócie - "p.p.s.a."), a więc także na postanowienia przekazujące - na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. - podania do organu właściwego do ich rozpatrzenia. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, także poprzez stwierdzenie jego nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie składu orzekającego, taka sytuacja zachodzi właśnie w niniejszej sprawie. W szczególności, w pełni uzasadniony jest zarzut strony skarżącej o przekroczeniu swojej właściwości miejscowej przez S K O w L . Postanowienie przekazujące pismo skarżącej z dnia [...] r. wydane zostało przez organ pierwszej instancji gminy położonej bez wątpienia na obszarze powiatu trzebnickiego. Właściwym miejscowo organem wyższego stopnia, uprawnionym do rozpatrzenia zażalenia na wspomniane postanowienie było zatem S K O we W , a to stosownie do § 1 pkt 1 lit. "d" rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych - Dz. U. Nr 198, poz. 1925. Pouczenie wskazujące na ten właśnie organ, zamieszczone zostało zresztą po uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji. Z niezrozumiałych dla Sądu powodów, ten sam organ przekazał jednak zażalenie strony do rozpatrzenia przez S K O w L (a nie we W ), mimo że żaląca się prawidłowo wskazała organ drugiej instancji, zgodnie z pouczeniem. Godzi się zauważyć, iż sądy administracyjne orzekają na podstawie akt sprawy (podkreślenie Sądu), co wynika jednoznacznie z art. 133 § 1 zdanie pierwsze in principio p.p.s.a. Akta administracyjne przekazane do Sądu nie zawierają zaś żadnego dokumentu, który uzasadniałby odstępstwo od regulacji ustalających właściwość miejscową samorządowych kolegiów odwoławczych we wcześniej przywołanym rozporządzeniu. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym doszło niewątpliwie do naruszenia przez S K O w L przepisów o właściwości, wbrew powinności przestrzegania z urzędu reguł prawnych funkcjonujących w tym zakresie (art. 19 k.p.a.). Wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów o właściwości (przez organ niewłaściwy) stanowi kwalifikowaną wadę postępowania, skutkującą - zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 w związku z art. 126 k.p.a. - koniecznością stwierdzenia nieważności takiego postanowienia. Podkreśla się przy tym jednomyślnie, że przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. odnosi się do naruszenia wszystkich rodzajów właściwości ustawowej, a więc właściwości miejscowej (kolejne, celowe podkreślenie składu orzekającego), rzeczowej i instancyjnej, bez względu ma trafność rozstrzygnięcia podjętego przez organ, który nie był właściwy do rozpatrywania sprawy (por. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 653; K. Sobieralski, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz dla praktyków, pod red. A. Mudreckiego, Gdańsk 2008, s. 436 oraz wyrok NSA z dnia 7 października 1982 r., II SA 1119/82, ONSA 1983, Nr 2, poz. 95). W tej sytuacji, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd był zobligowany do stwierdzenia nieważności zakwestionowanego postanowienia.