III SA/Wr 434/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Jerzy Strzebinczyk po rozpoznaniu w dniu 24 września 2012 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi B. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych opisaną w osnowie niniejszego postanowienia. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o odrzucenie skargi, podnosząc, że sprawy z odwołań od decyzji organu rentowego, której przedmiotem jest prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy należą do właściwości sądów okręgowych – sądów ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący zakwestionował – wydaną na podstawie art. 57 i art. 58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) – decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącą odmowy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia było zatem ustalenie, czy decyzja organu rentowego wydana na podstawie ostatnio wskazanych przepisów podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, iż sprawy ubezpieczeniowe mają złożony charakter. Z jednej strony występuje w nich charakterystyczne dla stosunków administracyjnych podporządkowanie jednostki organowi administracji publicznej, który rozstrzyga w sposób władczy o jej prawach i obowiązkach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu uprawniony byłby wniosek, że są to sprawy administracyjne w znaczeniu materialnym, co mogłoby sugerować właściwość sądu administracyjnego. W jego kognicji znajduje się bowiem kontrola działalności administracji publicznej w sprawach rozstrzyganych w drodze indywidualnych decyzji administracyjnych i innych aktów z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a.). Nie można jednak zapomnieć, że art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej tylko w zakresie określonym w ustawie. A zatem należy zbadać, w jaki sposób ustawodawca ukształtował prawo do sądu w sprawach ubezpieczeniowych. Wynik tego ustalenia ma bowiem podstawowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi złożonej w niniejszej sprawie, w której poddano kontroli tutejszego sądu odmowę prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wyjaśnienie tego zagadnienia wymaga sięgnięcia do podstawowego aktu z zakresu ubezpieczeń społecznych tj. do przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm. – dalej: "u.s.u.s.") oraz do regulacji procesowych zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm. – dalej "k.p.c."). Z analizy stosownych przepisów zawartych w tych aktach prawnych wynika, że sprawy ubezpieczeniowe zostały ukształtowane jako sprawy cywilne w znaczeniu formalnym (procesowym). Podstawową regulacją w tym zakresie jest art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s., zgodnie z którym w sprawach dotyczących zgłaszania do ubezpieczeń społecznych przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, ustalania uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczenia społecznego oraz wymiaru tych świadczeń istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego według zasad uregulowanych w k.p.c. Przywołąny przepis art. 83 ust. 2 u.s.u.s. ustanawia zatem podstawową zasadę weryfikacji przez sąd powszechny, (celowe podkreślenie Sądu), orzekający na skutek wniesionego odwołania, decyzji ostatecznych wydawanych w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. Wyjątki, co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 u.s.u.s., wedle którego odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje w przypadku decyzji ZUS przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wyłącznie zatem ostatnio wymienione sprawy (kolejne, celowe podkreślenia Sądu) – na mocy art. 83 ust. 4 u.s.u.s. – pozostają sprawami administracyjnymi w znaczeniu materialnym i formalnym, a w konsekwencji – decyzje w nich wydane podlegają kognicji sądów administracyjnych. Z treści skargi wynika, iż skarżący wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie dotyczącej odmowy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Stosownie do art. 476 § 2 k.p.c., przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących między innymi renty. Na mocy zaś art. 4778 k.p.c., regułą jest rozpoznawanie ich w pierwszej instancji przez sądy okręgowe w wydziałach ubezpieczeń społecznych lub wydziałach pracy i ubezpieczeń społecznych. Na decyzję ZUS w przedmiocie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Mając na uwadze poczynione rozważania, Sąd – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – uznając, że nie jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy orzekł, jak w sentencji.