III SA/Wr 436/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Anetta Chołuj (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778, zwana dalej u.s.u.s.), po rozpatrzeniu wniosku W. P. (dalej: strona, skarżący), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) odmówił umorzenia należności z tytułu składek wynikających z decyzji z dnia [...] grudnia 2016r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej "A" w tym w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia zgłoszonych ubezpieczonych w tym na ubezpieczenia społeczne w kwocie [...] zł, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie [...] zł, odsetek od tych składek w kwocie [...] zł, kosztów upomnienia w kwocie [...] zł. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy skarżący wnioskiem z dnia [...] maja 2018 r. wystąpił o umorzenie ww. należności, wskazując, że drugi wspólnik A. C. zobowiązał się do zapłaty całości zadłużenia. Organ wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe, która uzyskuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Stałe miesięczne opłaty wynoszą: czynsz 150 zł, opłaty eksploatacyjne 965 zł oraz koszty leczenia 100 zł. Ponadto wskazano zobowiązania z tytułu podatków w kwocie [...] zł, oraz z tytułu dwóch kredytów w wysokości [...] zł i w kwocie [...] zł, które są spłacane po 290 zł miesięcznie. Skarżący jest współwłaścicielem w [...] części nieruchomości znajdującej się w W., przy ul. W.[...]. Ponadto z dniem [...] lipca 2018 r. skarżący jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku. Organ podkreślił, że zaległości skarżącego są wynikiem przeniesienia na skarżącego oraz wspólnika odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej "A". Skarżący zgodnie z art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.- dalej O.p.) odpowiada solidarnie ze spółką oraz pozostałymi wspólnikami za zaległości z tytułu składek. Co oznacza, że ZUS może egzekwować należności zarówno od skarżącego jak również od spółki i pozostałego wspólnika, a spłata określonych zobowiązań przez któregokolwiek z dłużników solidarnych, zwalnia z ich zapłaty pozostałych. Organ wskazał, że na koncie rozliczeniowym spółki cywilnej figurują wyłącznie należności za zatrudnionych pracowników, wobec czego stan faktyczny podlega ocenie pod kątem wystąpienia wyłącznie przesłanki całkowitej nieściągalności o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie podlegają ocenie przesłanki warunkujące umorzenie należności z uwagi na indywidualna sytuację zobowiązanego ze względu na fakt, że należności o umorzenie skarżący się ubiega wynikają z nieopłacenia składek za zatrudnionych pracowników. Organ podkreślił, że z przyczyn oczywistych nie wystąpiły przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 i 4 i 4b. Nie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. ( nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności) bowiem spółka zaprzestała działalności ale skarżący jest współwłaścicielem majątku nieruchomego. Nie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. (wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postepowaniu egzekucyjnym), gdyż zadłużenie skarżącego jest wyższe od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, które wynoszą 11,60 zł. Odnosząc się do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 organ wskazał, że ani naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sadowy nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję. Możliwe jest wdrożenie egzekucji z nieruchomości. Zdaniem organ nie jest spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. gdyż uwzględniając wysokość zadłużenia i biorąc pod uwagę możliwość przeprowadzenia przymusowego dochodzenia należności nie można uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ odnosząc się kwestii zobowiązania wspólnika do spłaty zadłużenia względem ZUS wskazał, że A. C. zmarł [...] listopada 2017 r. W skardze skarżący zarzucił naruszenie art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 2 i 4 polegające na odmowie umorzenia składek podczas gdy zachodzą ustawowe warunki do uznania, że roszczenie ZUS jest nieuzasadnione. W uzasadnieniu skargi zarzuca organowi, że nie dochodził zapłaty składek od wspólnika A. C., pomimo tego, że to on zobowiązał się do zapłaty składek i z dochodów spółki kupił sobie mieszkanie i samochód. Wskazał, że majątek firmy przejął wspólnik i jego rodzina, a skarżący nie był dopuszczony do zarządzania spółką. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji lub zaskarżonego postanowienia. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej przywoływana jako "p.p.s.a."), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit."c"). Należy też dodać, że w myśl art. 134 "p.p.s.a." sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Skarga okazała się niezasadna. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić. Zważywszy na przedmiot kontrolowanego aktu wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, stanowi przepis art. 28 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle regulacji tej nie budzi wątpliwości, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzeniu należności z tytułu składek jest decyzją uznaniową. Nie oznacza to jednak pozostawienia Zakładowi pełnej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej, tj. posiadanej przez organ swobody wyboru rodzaju rozstrzygnięcia, wyznaczone są bowiem ściśle przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2007r. w sprawie II GSK 345/06 (publikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), granice uznania administracyjnego wyznaczają przesłanki sformułowane w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć zarzutu dowolności decyzji, organ musi wyjaśnić przyczyny z powodu których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia. Wyjaśnienie to musi przy tym nastąpić z uwzględnieniem zarówno ważnego interesu zobowiązanego, jak i stanu finansów ubezpieczeń społecznych. W art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały granice przedmiotowe możliwego umorzenia (umorzenie składek, odsetek - w całości lub części), zaś w ust. 2 i ust. 3 sprecyzowana została zasadnicza przesłanka umożliwiająca umorzenie - nieściągalność należności. Ustawodawca użył dla jej określenia sformułowania "całkowita nieściągalność" i wyczerpująco wskazał w jakich przypadkach ona występuje (art. 28 ust. 3 pkt 1-6). W art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidziana zaś została dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Dotyczy ona jednakże już tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane, mimo braku całkowitej nieściągalności, w sytuacjach określonych w ww rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Z art. 28 ust. 3b ustawy dodatkowo wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wskazane zasady, wynikające z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego nie dotyczą jednak skarżącego, bowiem zadłużenie dotyczy nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła po stronie skarżącego którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1)dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2)sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.); 3)nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4)nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a)wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b)nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5)naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6)jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Z ustaleń organu wynika, że z przyczyn oczywistych nie wystąpiły przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 i 4 i 4b. Nie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. bowiem pomimo, że spółka zaprzestała działalności to jednak skarżący jest współwłaścicielem majątku nieruchomego. Nie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., gdyż zadłużenie skarżącego jest wyższe od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, które wynoszą 11,60 zł. Nie wystąpiła przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 bowiem, ani naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sadowy nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję. Możliwe jest wdrożenie egzekucji z nieruchomości. Nie jest spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. gdyż uwzględniając wysokość zadłużenia i biorąc pod uwagę możliwość przeprowadzenia przymusowego dochodzenia należności nie można uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Prawidłowe są zatem ustalenia organu co do braku wystąpienia przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ powinien wszcząć egzekucję wobec wspólnika, a nie wobec skarżącego należy wskazać, że w zakresie zasad przenoszenia na osoby trzecie odpowiedzialności z tytułu zaległych składek właściwym jest przepis art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585), powoływanej dalej, jako ustawa systemowa, stanowiący, iż do należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, stosuje się odpowiednio między innymi przepis art. 107 § 1, art. 108 § 1 i 6, art. 115 O.p. Z kolei stosownie do art. 32 powołanej ustawy systemowej do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 115 § 1 O.p. wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej, albo komandytowo-akcyjnej, odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. Przepis § 1 stosuje się również do odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie, gdy był on wspólnikiem oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie, gdy był on wspólnikiem (§ 2 zd. 1 o.p.). Odpowiedzialność określona powyższym przepisem, istniejąca pomiędzy wspólnikami oraz pomiędzy nimi i spółką ma charakter solidarny, jednakże odpowiedzialność ta nie powstaje z mocy prawa. Konieczne jest bowiem orzeczenie o niej przez organ podatkowy w decyzji o charakterze konstytutywnym, o czym stanowi art. 108 § 1 O.p. Zgodnie z linią orzecznictwa solidarny charakter odpowiedzialności, o której mowa w art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej sprawia, że organ rentowy orzekając o tej odpowiedzialności winien obciążyć nią wszystkich wspólników. Nie może zatem wybierać, przeciwko któremu ze wspólników skieruje decyzję o odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki. Wyboru osoby, od której dochodzona będzie należność organ rentowy może dokonać dopiero na etapie egzekucji. Jak wynika z akt sprawy zaległości skarżącego są wynikiem przeniesienia w drodze decyzji na skarżącego oraz wspólnika odpowiedzialności za zobowiązania spółki cywilnej "A". Skarżący zgodnie z art. 115 odpowiada solidarnie ze spółką oraz pozostałymi wspólnikami za zaległości z tytułu składek. Co oznacza, że ZUS mógł i może nadal egzekwować należności od skarżącego. Dodatkowo należy wskazać, że wspólnik A. C. zmarł [...] listopada 2017 r. Zatem za całkowicie bezzasadne należy uznać zarzuty sformułowane w skardze dotyczące naruszenia art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 2 i 4. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.