III SA/Wr 437/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant Renata Sawińska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi D S na decyzję Wojewody D z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego I. oddala skargę; II. przyznaje r. pr. [...] od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - kwotę [...[ zł ([...]) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej oraz [...] zł ([...]) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda D - po rozpatrzeniu odwołania D S, od decyzji Wójta Gminy S K z dnia [...]r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu D S z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. C [...] w miejscowości S - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek K S. W jego toku ustalono, że właścicielem przedmiotowego mieszkania, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w O z dnia [...]r. sygn. akt [...] jest K S. Wnioskodawca wniósł o wymeldowanie D S z tego lokalu podnosząc, że wymieniony został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu za zabójstwo B S (matki wnioskodawcy). Z tego względu Sąd w sprawie o podział majątku dorobkowego i zniesienie współwłasności postanowił, że mieszkanie przechodzi na własność K S, który ma spłacać w ratach zasądzoną kwotę na rzecz D S. Nakazał, aby D S wydał wnioskodawcy lokal mieszkalny położony przy ulicy C [...] w S i ustalił, że wyżej wymienionemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Wnioskodawca podał, że D S został aresztowany w dniu [...]r .Część rzeczy zabrał ze sobą, reszta pozostała w domu. Oświadczył, że mieszkanie jest małe i po takiej tragedii nie wyobraża sobie wspólnego zamieszkiwania w lokalu razem z wymienionym. Z kolei D S złożył pisemne wyjaśnienia, nie wyrażając zgody na wymeldowanie, ponieważ nie przysługuje mu lokal zastępczy. Podniósł, że z lokalu nie zabrał swoich rzeczy. Rozpoznając wniesione przez D S odwołanie - organ II instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt niezamieszkiwania D S w lokalu przy ul. C [...] w S, w związku z przebywaniem w zakładzie karnym. Jednakże zdaniem organu odwoławczego wydanie decyzji o wymeldowaniu z zastosowaniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, będącego materialnoprawną podstawą orzekania w sprawie, wymaga wnikliwego zbadania całego materiału dowodowego. Stosowanie prawa nie polega na schematycznym powielaniu pewnych reguł bez wnikliwej oceny, czy stan faktyczny każdej, indywidualnej sprawy odpowiada w pełni stosowanej normie prawnej. Rozszerzająca wykładnia przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, według której decyzje organu administracyjnego mogłyby uczynić bezskutecznymi uprawnienia właściciela lub współwłaścicieli do korzystania z rzeczy, byłaby niedopuszczalna w świetle art. 21 Konstytucji RP, poręczającego ochronę własności oraz art. 1 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (wyrok WSA w Warszawie z dnia 13.02.2006r. sygn. akt SA/Wa 1226/05 ). Fakt, że D S został zatrzymany i osadzony w zakładzie karnym, a obecnie odbywa karę pozbawienia wolności za zabójstwo żony, nie może zostać pominięty w przedmiotowej sprawie. Nie należy zapominać, że przepisy ustawy rozróżniają np.charakter pobytu pod oznaczonym adresem stanowiąc, w odniesieniu do pobytu stałego, że jest nim zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W przedstawionej zaś sytuacji, nie można zdaniem Wojewody D zakładać, że miejscem stałego przebywania D S po opuszczeniu zakładu karnego, będzie mieszkanie w którym doszło do zdarzenia, za które wyżej wymieniony został pozbawiony wolności. Jak dalej argumentował organ odwoławczy - w rozpatrywanej sprawie należy także wziąć pod uwagę, że pobytowi w tym mieszkaniu, nawet czasowemu sprzeciwia się stanowczo właściciel mieszkania. Ponadto rozpatrując przedmiotową sprawę nie można pominąć postanowienia Sądu Rejonowego w O, w którym nakazano D S wydanie K S lokalu mieszkalnego położonego przy ulicy C [...] w S i ustalono, że nie przysługuje mu prawo do lokalu socjalnego. W takiej sytuacji utrzymanie zameldowania D S w przedmiotowym lokalu, jako miejsca zameldowania na pobyt stały, byłoby utrzymywaniem rejestracji fikcyjnej, odbiegającej od rzeczywistości, co pozostaje w sprzeczności z obowiązkami organów meldunkowych, wynikających z ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze D S wniósł o uchylenie decyzji, opisał stan faktyczny sprawy, zaprzeczając, że zabrał w chwili aresztowania swoje rzeczy. Podniósł, że według jego wiedzy w mieszkaniu zostały wymienione zamki w drzwiach. Na wymeldowanie, jak oświadczył, nie godzi się bo nie przysługuje mu prawo do lokalu socjalnego i nie ma możliwości zameldowania się w innym miejscu. Zdaniem skarżącego organy wadliwie ustaliły istnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż jego pobyt w zakładzie karnym ma charakter czasowy. W odpowiedzi Wojewoda D wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145 -150 ustawy). W ocenie Sądu wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie uchybiają prawu. Materialnoprawną podstawą wymeldowania w rozpatrywanym przypadku jest art. 15 ust. 2 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z przywołanej normy prawnej wynikają przesłanki, których łączne spełnienie jest niezbędne do wydania decyzji o wymeldowaniu, a mianowicie - opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca pobytu stałego lub czasowego na czas trwający ponad trzy miesiące oraz niedopełnienie przez osobę opuszczającą miejsce pobytu obowiązku wymeldowania się. Celem przytoczonej regulacji jest zapewnienie zgodności między stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności, które powinny rejestrować i odzwierciedlać zmiany miejsc pobytu. Z tych też względów nałożono na osoby podlegające obowiązkowi meldunkowemu powinność dokonywania czynności służących rejestracji miejsca pobytu, a organom meldunkowym przyznano uprawnienia do wydawania rozstrzygnięć mających zastępować takie czynności (gdy nie podejmie ich osoba zobowiązana) właśnie dla uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2003 r., V SA 3657/02, Wspólnota 2004, Nr 8). Sprawy meldunkowe należące do kategorii zagadnień ze sfery prawa administracyjnego służą tym samym wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Jakkolwiek generalnie w orzecznictwie sądowym dodatkowo utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu omawianego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, wszakże na tle samego brzmienia art. 15, przesłankę opuszczenia miejsca pobytu wyczerpywać mogą różnorakie stany faktyczne. Przy ocenie jej występowania organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych "pobytem stałym" jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować jednak nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 17 stycznia 2003 r., II SA/Łd 664/99, LexPolonica nr 363148). Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2007 r. V SA/Wa 2415/06, Lex nr 318085). Obowiązkiem organu administracji w sprawie o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek do wymeldowania, wskazanych w cytowanym przepisie. Wbrew zarzutom skargi orzekające w sprawie organy trafnie przyjęły spełnienie wymogów art. 15 ust. 2 ustawy do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu położonym w S przy ul. C [...]. Jak ustalono bowiem bezspornie w toku postępowania administracyjnego, prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w O Wydział I Cywilny – z dnia [...] r. sygn. akt [...] - w pkt V spółdzielcze własnościowe prawo do wymienionego lokalu mieszkalnego w S przyznano w całości K S oraz w pkt VI nakazano D S wydanie tego lokalu K S. Skarżący został aresztowany w dniu [...] r., od tej daty w przedmiotowym lokalu nie przebywa i na mocy prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego we W II Wydział Karny – z [...] r., sygn. akt [...], został skazany na karę czternastu lat pozbawienia wolności, którą odbywa w zakładzie karnym. Opierając się na tych prawidłowo dokonanych ustaleniach uznać należało, że doszło do niewątpliwego ustania pobytu skarżącego w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania. Skoro bowiem, jak wyżej wskazano - przy badaniu przesłanki opuszczenia nie chodzi o zamiar opuszczenia lub wyboru innego miejsca jako ośrodka koncentracji swych życiowych interesów w ujęciu subiektywnym, tzn. manifestowanym werbalnie jako przejaw woli zainteresowanej osoby, lecz chodzi o zamiar pojmowany w kategoriach obiektywnych, czyli istnienie którego daje się powiązać z normą prawną na tle konkretnego stanu faktycznego sprawy, a skarżący przebywa w zakładzie karnym i nie ma możliwości skutecznego zrealizowania tego zamiaru w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje wiążące strony, organy oraz sądy według treści art. 365 § 1 k.p.c. – prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, nakazujące wydanie spornego lokalu przez skarżącego - należy tym samym uznać, że doszło do trwałego opuszczenia lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Wobec treści przytoczonego pkt VI prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O nie może być zatem ustalana przesłanka dobrowolności opuszczenia. Tym samy nie ma również znaczenia czasowy charakter pobytu skarżącego w zakładzie karnym. Ustalenia dokonane na podstawie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych nie mogą być skutecznie kwestionowane na drodze administracyjnej czy sądowoadministracyjnej w kontekście brzmienia art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. Istota wiążącej mocy prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego, która polega na związaniu jego treścią także innych sądów i organów państwowych, oznacza bowiem obowiązek uznania w innych postępowaniach, że dane zagadnienie prawne będące przedmiotem prawomocnego rozstrzygnięcia sądu powszechnego kształtuje się tak jak to przyjęto w tym orzeczeniu i nie może być ono ponownie badane ani podważane. Przy stwierdzonym braku naruszenia norm o charakterze proceduralnym lub przepisów prawa materialnego – skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z par.14 ust. 2 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.