III SA/Wr 44/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk, Asesor WSA Anna Kuczyńska Szczytkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 2 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. R. na Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt. III SAB/Wr 3379/21 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 200 (słownie: dwieście) złotych; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Przedmiotem skargi I. R. (dalej: skarżąca, strona skarżąca) jest niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2022 r. o sygn. akt III SAB/Wr 3379/21. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 lipca 2022 r. o sygn. akt III SAB/Wr 3379/21 stwierdził bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w przedmiocie wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt i pracę, oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przyznał też od organu na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości 600 zł oraz zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania w kwocie 597 zł. Zgodnie z art. 286 p.p.s.a., po uprawomocnieniu się orzeczenia Sądu kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zostały zwrócone organowi, z załączonym odpisem orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Wojewoda otrzymał je w dniu 28 września 2022 r. W dniu 3 października 2022r. skarżący wezwał Wojewodę do wykonania powyższego wyroku. Pismem z tego samego dnia wezwał organ również do zapłaty należności przyznanych stronie w wyroku tj. kwoty 600 zł oraz zwrotu kosztów postepowania w kwocie 597 zł, wskazując jednocześnie numer rachunków bankowych dla tych wpłat. W dniu 13 stycznia 2023r. do Wojewody wpłynęła skarga strony na niewykonanie wyroku, w której skarżąca wniosła o : 1. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a., 2. stwierdzenie, że niewykonanie wyroku i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, 4. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podkreślił, że odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy doręczono organowi w sierpniu 2022 r. i od tego czasu Wojewoda do dnia skargi nie wykonał wyroku, mimo , że termin wyznaczony przez Sąd dawno upłynął. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej strona uzasadniła koniecznością zdyscyplinowania organu oraz trudnościami, jakie sprawia jej brak legalizacji pobytu na terytorium RP. Organ wniósł o oddalenie skargi. W dniu 8 lutego 2023 r. Wojewoda wydał decyzję, którą udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt stały. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Art. 154 § 1, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 259 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) – dalej p.p.s.a. przyznaje prawo do skargi na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie, a więc gdy po uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość organ nie wydał aktu lub nie podjął czynności (Adamiak Barbara, Borkowski Janusz, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, 2015). Na mocy tego przepisu, w takiej sytuacji strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia organowi grzywny. W takim przypadku sąd w swoim orzeczeniu rozstrzygającym w sprawie ma obowiązek stwierdzić, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ustawodawca formułuje zatem przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku, oraz zawnioskować o ukaranie organu grzywną. W niniejszej sprawie skarżąca spełniła powyższe warunki. wezwała organ do wykonania wyroku i wniosła skargę, w której zawnioskowała o ukaranie organu grzywną. Co prawda skarżąca błędnie przyjęła, że organ otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy jeszcze w sierpniu 2022r., bowiem z akt sprawy wynika, że dokumenty te zostały przekazane Wojewodzie w ślad za pismem Sądu z 21 września 2022 r. i wpłynęły do organu 28 września 2022 r. Tym samym wyznaczony przez Sąd termin do załatwienia sprawy przez organ, upłynął 28 listopada 2022 r. Co prawda wezwanie do wykonania wyroku zostało więc wniesione przez skarżącą jeszcze przed upływem terminu do wykonania wyroku, jednak powyższe nie ma wpływu na dopuszczalność wniesienia skargi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. Formalnym warunkiem wniesienia skargi jest bowiem uprzednie, pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co należy rozumieć jako mające miejsce przed wniesieniem skargi, bez względu na to , czy ma miejsce w terminie do wykonania wyroku , czy już po jego bezskutecznym upływie. Ocena, czy nastąpiło przekroczenie przez organ terminu wyznaczonego przez sąd na załatwienie sprawy jest bowiem elementem badania merytorycznego tj. zasadności skargi na niewykonanie wyroku, nie zaś badania formalnych warunków jej wniesienia. W rozpoznawanej sprawie organ zakończył postepowanie przez wydanie decyzji, co miało miejsce 8 lutego 2023 r. – a zatem 2,5 miesiąca po upływie terminu do wykonania wyroku, który upływał 28 listopada 2022 i już po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku. Należy zauważyć, że głównym celem postępowania o sygn. akt III SAB/Wr 3379/21 było przymuszenie Wojewody do załatwienia sprawy poprzez wydanie odpowiedniego aktu kończącego. Organ, wyrokiem z 27 lipca 2022 r. zobowiązany został bowiem do wydania orzeczenia kończącego sprawę w terminie 60 dni od dnia przekazania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, którego to orzeczenia nie wydał nie tylko w tym terminie, ale także do dnia wniesienia skargi ( 9 stycznia 2023r.). Powyższe świadczy wiec niewątpliwie o pozostawaniu Wojewody w bezczynności w wykonaniu wyroku Sądu. Wydanie decyzji po wniesieniu skargi na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ,wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, nie zmienia oceny zasadności skargi. Z treści §. 3 art. 154 wprost wynika bowiem, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1 nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Art. 154 § 2 p.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek stwierdzenia, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na gruncie rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, że podjęcie przez Wojewodę decyzji dopiero po upływie terminu ponad dwukrotnie przekraczającego termin wyznaczony przez Sąd i dopiero po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku, należy ocenić jako rażące naruszenie art. 170 p.p.s.a., w myśl którego "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby." Wskazanie przez sąd administracyjny w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku. Ze względu na doniosłość skutków prawomocnego wyroku, usprawiedliwieniem dla niewykonania takiego wyroku w wyznaczonym terminie, nie może być wskazywany w odpowiedzi na skargę brak kadr do obsługi spraw i ilość podobnych wniosków wnoszonych przez cudzoziemców. Wobec powyższych faktów, w ocenie Sądu, przewlekłość postępowania w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że mimo wskazanego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, organ w tym terminie nie podjął żądnego działania w kierunku wykonania wyroku, mimo, że akta sprawy wskazują, że przed wydaniem decyzji nie zaszła koniecznośc dalszego uzupełniania materiału dowodowego. To zaś świadczy o kwalifikowanym naruszeniu przez Wojewodę przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. – zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a., zatem bezczynność w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę ma charakter rażący – co stwierdzono w pkt II niniejszego wyroku. Biorąc pod uwagę stwierdzone okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, w tym rozmiar przekroczenia terminu na wykonanie wyroku, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 200 (dwustu) złotych będzie odpowiednia do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy, a jednocześnie spełni wystarczająco funkcję represyjną i dyscyplinującą. W związku z tym Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. Rozpatrując wniosek strony o zasądzenie sumy pieniężnej na jej rzecz w wysokości 2000 zł, Sąd wziął pod uwagę art. 154 § 7 p.p.s.a., mówiący o tym, że sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Treść tego przepisu wskazuje, że to, czy i w jakiej wysokości suma pieniężna będzie przyznana, zależy od uznania Sądu, który ocenia zasadność jej przyznania w oparciu o wszystkie okoliczności sprawy. Uprawnienie Sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie powyższego przepisu jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone przez bezprawne niewykonywanie przez organ prawomocnego wyroku. Kwoty przyznawane na tej podstawie nie mają natomiast charakteru odszkodowawczego i nie wiążą się określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Nie prowadzi Sąd również postępowania dowodowego w zakresie wystąpienia ewentualnej krzywdy po stronie skarżącego, co stanowi zasadniczą różnicę między sumą pieniężną przyznawaną na podstawie p.p.s.a., a zadośćuczynieniem pieniężnym należnym na podstawie przepisów k.c.. Jak wyjaśniono powyżej, charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale obciążeniem finansowym na rzecz strony związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód i krzywdy, poniesionych przez nią w związku z bezczynnością, ale z samym faktem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Zatem sąd, uwzględniając skargę może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną i nie jest przy tym związany wnioskiem strony. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że z uwagi na to, iż cel główny skargi został już osiągnięty ( wydano 8 lutego 2023 r . decyzję zgodną z żądaniem strony) nie zachodzą podstawy do dodatkowego dyscyplinowania organu. W tej sytuacji oddalił skargę strony w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej od organu (pkt III sentencji wyroku). O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).