III SA/Wr 445/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi C. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami I. oddala skargę; II. przyznaje r. pr. M. P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23 % VAT, od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Rozstrzygnięciem opisanym w sentencji niniejszego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. (dalej: "SKO" lub "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...] r. (Nr [...]), w której organ pierwszej instancji skierował skarżącego na badania lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu Kolegium przywołało następujące, materialnoprawne podstawy swojego rozstrzygnięcia: 1) art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach skrótem "p.r.d."; 2) przepis § 2 ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie wykonawcze". Organ odwoławczy podkreślił, iż – zgodnie z pierwszym z dopiero co wymienionych przepisów – badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega kierujący pojazdem, skierowany na takie badania decyzją starosty (lub prezydenta miasta na prawach powiatu), w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Na tle przytoczonej regulacji Kolegium wskazało, że o skierowanie na badania wystąpił w niniejszej sprawie Prokuratur Rejonowy w J. G., uzasadniając to istnieniem zastrzeżeń co do stanu zdrowia zainteresowanego, sformułowanych – w ramach toczącego się postępowania karnego – w opinii biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili u strony chorobę psychiczną (zaburzenia urojeniowe), wskazując dodatkowo, iż zainteresowany leczony jest w poradni psychiatrycznej. Zdaniem SKO, informacja Prokuratury poparta opinią sądowo-psychiatryczną jest okolicznością wystarczającą do skierowania odwołującego się na badania, ponieważ pochodzi od państwowego organu uprawnionego do składania wniosku w tym zakresie i zawiera uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony. Oceniając przedstawione przez odwołującego się zaświadczenie psychiatryczne, wskazujące brak przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych, organ wyższego stopnia podkreślił, że zaświadczenie to nie zostało sporządzone w trybie przepisów rozporządzenia wykonawczego. Nie może zatem być uznane za wystarczające w świetle wniosków opinii sądowo psychiatrycznej W skardze do tutejszego Sądu strona wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracji publicznej obu instancji (względnie o stwierdzenie ich nieważności). W uzasadnieniu skargi podniesiono dwie kwestie. Po pierwsze, zaskarżone orzeczenia są – w ocenie skarżącego – jednym z elementów szykanowania jego osoby. Po drugie, organy nie sprawdziły, czy zainteresowany był karany mandatami i czy posiada karne punkty za ewentualne wykroczenia drogowe. W dodatkowym piśmie procesowym z dnia [...] r. ustanowiony (w ramach przyznanej skarżącemu pomocy prawnej) pełnomocnik podtrzymał skargę, akcentując dodatkowo dwie okoliczności. Po pierwsze to, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, pomijając jednocześnie dowód zaoferowany przez skarżącego, w postaci zaświadczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego lekarza psychiatrę. Po drugie, brak przesłanek do przyjęcia, że zasadny jest wniosek Prokuratura o skierowanie skarżącego na badania lekarskie, ponieważ opinia sądowo psychiatryczna, dołączona do wniosku opracowana została wyłącznie po przeprowadzeniu jednorazowej rozmowy ze skarżącym, bez żądania przez biegłych dokumentacji z leczenia w prywatnym gabinecie psychiatrycznym, co czyni taką opinię nierzetelną. W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Z drugiej jednak strony, jeżeli decyzja została wydana zgodnie z prawem, sąd administracyjny jest zobowiązany oddalić skargę, stosownie do dyspozycji przewidzianej w art. 151 tej samej ustawy. Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ organy nie naruszyły prawa wydając decyzje weryfikowane przez Sąd w rozpoznawanym przypadku. W pierwszej kolejności podkreślić wypada, iż organy obu instancji prawidłowo zastosowały art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d., który ma bez wątpienia kluczowe znaczenie dla kierunku załatwienia sprawy. Wedle tego przepisu: "Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega: ... 4) kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia;". Analiza treści przytoczonego dosłownie przepisu prowadzi do następujących wniosków. Po pierwsze, przepis przewiduje obowiązek badania lekarskiego, w razie stwierdzenia stanu określonego w tym przepisie. Po drugie, samo obowiązkowe badanie jest celowe. Ma ono bowiem potwierdzić (albo wykluczyć!) istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Po trzecie, jedyną przesłankę skierowania kierowcy na badania decyzją starosty prezydenta miasta na prawach powiatu), na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d., jest zaistnienie "przypadku nasuwającego zastrzeżenia co do stanu zdrowia". Oznacza to przede wszystkim, że wątpliwości w tym zakresie muszą wynikać z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno z góry zaprzeczyć, bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdro-wia kierowcy (zob. poprzedni wniosek). Oznacza to jednak również, że inne okoliczności (poza przypadkami "nasuwającymi zastrzeżenia co do stanu zdrowia") nie mają znaczenia dla praktycznego wykorzystania omawianego przepisu, w celu skierowania kierowcy na obowiązkowe badania. Zatem to, czy skarżący był do tej pory karany (mandatami, punktami karnymi) za ewentualne wykroczenia drogowe, nie może mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ fakty te nie stanowią przesłanek orzekania na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. Konstatację tą wypada najwyżej uzupełnić wskazaniem, że ewentualne uczestnictwo w wypadku drogowym (ze skutkiem śmiertelnym lub powodującym ciężki uszczerbek na zdrowiu) albo kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu – czego skarżącemu przecież nie zarzucono w tej sprawie – stanowią inne, odrębne od aktualnie rozpatrywanej, przyczyny skierowania kierowcy na badania przez organ kontroli ruchu drogowego (art. 122 ust. 1 pkt 3 p.r.d.). Należy też w pełni podzielić ocenę organów obu instancji orzekających w niniejszej sprawie na etapie postępowania administracyjnego, wedle której zaistniała przesłanka zobowiązująca prezydenta miasta na prawach powiatu do skierowania zainteresowanego na badania lekarskie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 p.r.d. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu pełnomocnika strony skarżącej, dostateczną podstawę skierowania zainteresowanego na badania lekarskie stanowił wniosek Prokuratora, wraz z dołączoną opinią sądowo-psychiatryczną, sporządzoną dla potrzeb postępowania karnego toczącego się wobec skarżącego (k. 30-31 akt administracyjnych). We wnioskach tej opinii dwaj biegli lekarze z zakresu psychiatrii zgodnie i kategorycznie stwierdzili u skarżącego chorobę psychiczną w postaci zaburzeń urojeniowych ([...] według klasyfikacji [...]), wykluczając upośledzenie umysłowe oraz uzależnienie od środków psychotropowych. Ocena taka została co prawda dokonana na podstawie jednorazowego badania stanu psychicznego strony, nie podważa to jednak – mimo odmiennego poglądu pełnomocnika skarżącego – jej rzetelności i prawidłowości. Biegli uzyskali bowiem od samego zainteresowanego (w ramach wywiadu badanego) informacje, zgodnie z którymi: jest on leczony psychiatrycznie w gabinecie prywatnym i to od [...] r.; oczekuje na przyjęcie do szpitala psychiatrycznego (skarżący przedstawił zaświadczenie o skierowaniu, z rozpoznaniem według klasyfikacji [...] (zaburzenia stresowe pourazowe) i [...] (zaburzenia adaptacyjne); [...] skarżącego także był leczony psychiatrycznie. Specjaliści stwierdzili ponadto w czasie badania: okresową drażliwość badanego; rozwlekłość wypowiedzi z cechami tzw. "płynącego wątku wypowiedzi"; wypowiadanie urojeń prześladowczych i ksobnych. Wszystkie wymienione okoliczności zostały przywołane w opinii sądowo-psychiatrycznej, która stała się podstawą wniosku Prokuratora o skierowanie skarżącego na badania. Takiej wyczerpującej opinii, która wskazywała przyczyny sformułowania końcowych wniosków przez rzeczoznawców, fachowców w zakresie psychiatrii, nie można skutecznie przeciwstawić – jak to zrobił skarżący – zaświadczenia o bardzo lakonicznej treści "st. psychiczny wyrównany – obecnie nie ma przeciwwskazań psychiatrycznych do prowadzenia pojazdów", nie popartej wskazaniem żadnych okoliczności, które uzasadniałyby takie twierdzenie. Zaśiadczenie, o którym teraz mowa, nie spełnia ponadto wymogów określonych w § 1 rozporządzenia wykonawczego, na co zwróciły uwagę organy obu instancji. Nieprawdziwy jest więc zarzut, iż organy pominęły w swojej ocenie ów dowód, zaoferowany przez skarżącego. W świetle całej dokumentacji sprawy jest zresztą oczywiste, że stan zdrowia psychicznego skarżącego ewidentnie nasuwa w pełni uzasadnione wątpliwości co do tego, czy stan ten nie stanowi aby przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów przez stronę. Chodzi wszak o osobę leczoną psychiatrycznie, oczekującą na leczenie szpitalne z tego powodu (w czasie toczącego się postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie) i wykazującą przypadłości, przedstawione w opinii sądowo-psychiatrycznej (a wskazane we wcześniejszym fragmencie niniejszego uzasadnienia). Słusznie uznał więc, że istnieją takie wątpliwości, wnioskodawca w niniejszej sprawie (organ, do którego zadań należy wszak strzeżenie praworządności, w tym także realizacji powinności organów administracji publicznej, nałożonych przez ustawodawcę w art. 122 ust. 1 p.r.d.). Ocenę tą podzieliły też organy obu instancji, a stanowisko to uznaje za w pełni zasadne skład orzekający Sądu. Gwoli wyjaśnienia, raz jeszcze wypada dobitnie zaakcentować, że obecnie istnieją jedynie uzasadnione wątpliwości co do tego, czy – ze względu na schorzenia zaobserwowane przez specjalistów (psychiatrów) – skarżący jest w stanie prowadzić pojazd. Właśnie usunięciu tych wątpliwości mają służyć badania lekarskie przeprowadzone w tym kierunku, na które został on – w tym celu – skierowany. W konkluzji, skoro skontrolowana decyzja odpowiada prawu, Sąd był zobowiązany skargę oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt I wyroku). Natomiast orzeczenie zawarte w punkcie II znajduje oparcie w dyspozycji § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).