III SA/Wr 450/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 marca 2009 r. sprawy ze skargi W K na decyzję D I C we W z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. W dniu [...] r. funkcjonariusze S O S G w K ujawnili, że na posesji Nr [...] w B przechowywany jest samochód osobowy marki [...] o [...] numerze rejestracyjnym [...] i numerze identyfikacyjnym [...] , rok produkcji [...] oraz skuter marki [...] o [...] numerze rejestracyjnym [...] i o numerze identyfikacyjnym [...] , rok produkcji [...] W wyniku podjętych czynności sprawdzających ustalono, że właścicielem tych pojazdów jest W K (zwany dalej skarżącym). Z uwagi na podejrzenie wprowadzenia opisanych pojazdów na polski obszar celny z pominięciem odprawy celnej, wszczęto przeciwko W K postępowanie karno-skarbowe, a następnie – postanowieniem z dnia [...] r. – postępowanie celne. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że skarżący, będąc uprawnionym do korzystania z odprawy czasowej, w [...] r. wprowadził na [...] obszar celny, przez przejście graniczne w O , wspomniane pojazdy. W dniu [...] r. W K opuścił polski obszar celny, pozostawiając na nim przedmiotowe pojazdy, nie dokonując ich powrotnego wywozu i nie podejmując czynności w celu nadania tym towarom nowego przeznaczenia celnego. Decyzją z dnia [...] r. (Nr....) N U C w W określił kwotę długu celnego, w związku ze złamaniem przez skarżącego warunku odprawy czasowej obu pojazdów. W uzasadnieniu tego orzeczenia podkreślono, że skarżący dokonał odprawy przedmiotowych pojazdów w procedurze odprawy czasowej, z całkowitym zwolnieniem od cła. Procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystanie na [...] obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu, bez dokonywania żadnych zmian (z wyjątkiem zwykłego zużycia), z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od cła, bez stosowania wobec nich środków polityki handlowej. Organ podkreślił ponadto, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż w dniu[...] . skarżący opuścił [...] obszar celny, pozostawiając na nim przedmiotowe pojazdy i naruszając w ten sposób warunek korzystania z procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją D I C we W z dnia [. ..] r. (Nr....), a prawomocnym postanowieniem z [...] . (sygn. akt III SA/Wr...) W S A we W odrzucił skargę zainteresowanego na decyzję organu odwoławczego, z powodu uchybienia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia [...] r. W K złożył – na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 oraz pkt 8 Ordynacji podatkowej – wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją D I C we W z dnia [...] r. (Nr....). W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności, nieznane organowi w dniu wydania decyzji. W szczególności podkreślił, że zachodzi potrzeba przesłuchania wskazanych przez niego świadków, gdyż decyzje organów celnych określające dług celny zostały oparte jedynie na zeznaniach samego zainteresowanego, złożonych w toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym. Wskazani natomiast przez niego świadkowie mogą potwierdzić, że w dniu []...]r. przebywał on w[...]. Decyzją z dnia [...] r. (Nr...) D I C we W – działając jako organ pierwszej instancji –nie wznowił postępowania, wskazując, że zgodnie z art. 2652 pkt 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), organ celny nie wznawia postępowania, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wskazał, że postępowanie celne zostało wszczęte w grudniu [...] r., a zatem od tej daty należało liczyć trzyletni termin, w którym dopuszczalne było wznowienie postępowania administracyjnego. W uzupełnieniu odwołania skarżący złożył wnioski dowodowe na okoliczność "pobytu na [...] obszarze celnym w dniu [...] r." Kolejną decyzją, z dnia [...] r. (Nr... ), D I C we W (działając już tym razem jako organ drugiej instancji) utrzymał w mocy swoje pierwszoinstancyjne orzeczenie z dnia [...] r., powołując w uzasadnieniu art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem, pismem z dnia [...] r., strona wniosła skargę do W S A we W . W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zinteresowany nie naruszył warunków odprawy czasowej, co mogą potwierdzić wskazani przez niego świadkowie. Podkreślono też, iż toczące się przeciwko skarżącemu postępowanie karne zostało umorzone w dniu [...] r. Zarzucono również, że organy celne prowadziły postępowanie w sposób niedbały, bowiem kierowana do strony korespondencja wskazywała niewłaściwy adres jej zamieszkania. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej odrzucenie, względnie – z ostrożności procesowej – oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy celne. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, w kontekście dopiero co przywołanych rozwiązań prawnych. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją dotyczącą określenia kwoty długu celnego. Podkreślić przy tym należy, że poza zakresem rozważań Sądu pozostawała merytoryczna ocena przesłanek wznowienia postępowania, a w szczególności ocena zasadności wniosku o przesłuchanie przez organy administracji celnej wskazanych przez skarżącego świadków. Przedmiotem oceny legalności dokonanej przez Sąd była decyzja organu celnego odmawiająca wznowienia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania nadzwyczajnego oparta została o przepis art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania. W świetle jasno zredagowanej treści przytoczonego przepisu istotna jest zatem data powstania długu celnego, od której to zaczyna biec trzyletni termin określony w komentowanej normie prawnej, a nie – jak to uznaje skarżący – data formalnego wszczęcia postępowania celnego w niniejszej sprawie. Przed przystąpieniem jednak do oceny zasadności odmowy wznowienia postępowania, należało w pierwszej kolejności wyjaśnić, jakie przepisy powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanym przez sąd przypadku. Jest to istotne ze względu na dokonaną w 2004 r. zmianę przepisów celnych. Stosownie do art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające Prawo celne (Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 623), przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Także zatem dla przesądzenia, które przepisy należało zastosować w sprawie, istotna jest data powstania długu celnego. Podkreślić przy tym należy, że przez przepisy dotychczasowe (w ujęciu art. 26 powołanej ustawy) należy rozumieć nie tylko przepisy prawa materialnego. Ostatnio wspomniany przepis odnosi się – generalnie – do "przepisów dotychczasowych", bez jakiegokolwiek rozróżnienia ich rodzaju. Dlatego też nie budzi wątpliwości, iż odsyła on zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i do norm procesowych (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1518/06, Lex Nr 351017). W przedmiotowej sprawie skarżący, będąc – poza sporem – uprawnionym do korzystania z odprawy czasowej, wprowadził (w ....r.) na [...] obszar celny, przez przejście graniczne w O , [...] i[...] . Natomiast w dniu [...] r. – co wykazało postępowanie zakończone ostateczną i prawomocną już decyzją D I C we W z dnia [...] r. (Nr...), nie podlegającą już kontroli Sądu w toku niniejszego postępowania – skarżący opuścił [...] obszar celny, pozostawiając na nim przedmiotowe pojazdy, nie dokonując ich powrotnego wywozu i nie podejmując żadnej czynności w celu nadania tym towarom nowego przeznaczenia celnego. Niniejsza sprawa dotyczyła zatem długu celnego powstałego w dniu [...] r., czyli przed uzyskaniem przez P członkostwa w U E . W konsekwencji zatem zastosowanie musiały znaleźć przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.). W myśl bowiem z art. 3 § 1 pkt 2 Kodeksu celnego, dług celny, to powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych (dług celny w przywozie) lub należności celnych wywozowych (dług celny w wywozie), odnoszące się do towarów. Zgodnie zaś z art. 209 § 1 tej samej ustawy, dług celny w przywozie powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym (pkt 1) i objęcia towaru podlegającego należnościom celnym procedurą odprawy czasowej, z częściowym zwolnieniem od cła. Natomiast stosownie do art. 212 § 1 pkt 1) Kodeksu celnego, z zastrzeżeniem art. 211, dług celny w przywozie powstaje w wypadku niewykonania obowiązku wynikającego z czasowego składowania towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym lub ze stosowania procedury celnej, którą towar ten został objęty. Dług celny powstaje w chwili niewykonania obowiązku bądź w chwili objęcia towaru odpowiednią procedurą celną, jeżeli stwierdzono, że nie został spełniony lub został naruszony jeden z warunków wymaganych do objęcia towaru tą procedurą lub do udzielenia częściowego lub całkowitego zwolnienia z należności celnych przywozowych ze względu na jego przeznaczenie (art. 212 § 2 Kodeksu celnego). Na marginesie powyższych rozważań należy wskazać, że data powstania długu celnego była w zasadzie okolicznością bezsporną. Skarżący potwierdził bowiem w toku postępowania karno-skarbowego – w protokole przesłuchania z dnia [...] r. (włączonego do akt administracyjnych sprawy, karta [...] tych akt) – fakt opuszczenia terytorium P w dniu [./..] r. i pozostawienia na tym terytorium przedmiotowych pojazdów. Przechodząc do oceny zasadności odmowy wznowienia postępowania przez D I C należy podkreślić, że – zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego – do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przepisy Kodeksu celnego o postępowaniu celnym stanowią jednak lex specjalis w odniesieniu do norm działu IV Ordynacji podatkowej. Norma art. 2652 Kodeksu celnego, zamieszczona w dziale III tytułu IX Kodeksu celnego, dodany nowelą z dnia 10 kwietnia 1999 r. do tegoż Kodeksu (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) – z mocą obowiązującą od dnia 21 maja 1999 r. – jest przepisem szczególnym, dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania i – jako norma o takim właśnie, szczególnym charakterze – również wyłącza (w zakresie w niej unormowanym) stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej (por.: wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I GSK 650/07; wyrok NSA z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1461/04, LEX Nr 168008). Zgodnie z powołanym już wcześniej art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wznawia postępowania. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania pismem z dnia [...] r., nadanym w urzędzie pocztowym [...] r. Dług celny – jak już wywiedziono – powstał natomiast w dniu [...] r. Trzyletni termin, w którym możliwe było skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania upłynął zatem z końcem dnia [...] r. W konsekwencji, organ celny zobligowany był zastosować art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego. Podkreślić przy tym należy, że dla obliczenia trzyletniego terminu, o którym mowa w art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, bez znaczenia pozostawała data zakończenia postępowania karnego i podjęte w tym postępowaniu rozstrzygnięcie, a także data wszczęcia postępowania celnego. Dobitnego zaakcentowania wymaga ponadto, iż upływ trzyletniego terminu od dnia powstania długu celnego, skutkujący obowiązkiem zastosowania przez organ celny art. 2652 pkt 2 Kodeksu celnego, oznacza, że bez znaczenia dla wyniku sprawy, najpierw administracyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej (w której przedmiot sporu stanowi wyłącznie zasadność niewznowienia przez organy celne postępowania w sprawie zakończonej już wcześniej ostateczną i prawomocną decyzją określającą wysokość długu celnego – co wymaga silnego podkreślenia), pozostają zarzuty naruszenia prawa w postępowaniu zwykłym, którego wznowienia domagał się skarżący. Mając powyższe na względzie, W S A we W, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.